Børnini skapa sína egnu bók við egnum ævintýrum

Tá børnini gera egnu bók við teimum egna ævintýrum, fáa tey møguleika at seta orð, myndir og hugflog í samband. Eitt hugskot kann byrja sum ein lítil persónur, eitt løgið stað ella ein stutt setningur, men mennist spakuliga til eina heila frásøgn, sum børnini sjálv eiga.

Arbeiðið gevur rúm fyri ymiskum evnum og førleikum. Summi børn eru góð at skriva, onnur tekna, finna upp á persónar, lesa hart ella hjálpa við at skipa søguna. Soleiðis verður bókin eitt felags verk, har hvør næmingur fær eina týdningarmikla leiklut.

Á Frískúlanum í Havn verður læring knýtt at forvitni, samveru og gleði. Ein bókagerð sameinir føroyskt mál, list, frásøgn, samstarv og sjálvsálit í einum virksemi, sum kann fylgja børnunum frá fyrsta hugskoti til lidna útgávu.

Eitt hugskot verður til eina frásøgn

Fyrsta stigið er at savna hugskot. Lærarin kann bjóða børnunum at velja eitt stað, eina hending ella ein persón, sum søgan skal snúgva seg um. Tað kann vera ein duldur hellir, ein bátur, sum siglir burtur, ella eitt djór, ið hevur ein trupulleika at loysa.

Síðani verður tosað um, hvat skal henda fyrst, hvat broytist undirvegis, og hvussu søgan kann enda. Børnini læra, at ein frásøgn hevur eina byrjan, eina miðju og eina niðurstøðu, men eisini at tað er loyvt at royna óvanligar leiðir. Við opnum samrøðum verða hugskotini ment, uttan at rætta svarið verður sett frammanundan.

Lærarin kann skriva niður orð og setningar frá børnunum á talvu ella stórt pappír. Hetta ger hugsanirnar sjónligar og hjálpir næmingunum at síggja, hvussu einstøk hugskot kunnu bindast saman.

Skriving við egnum orðum

Tá søgugrundarlagið er komið upp á pláss, fara børnini at arbeiða við málinum. Tey kunnu skriva stuttar setningar, lýsa persónar ella gera eina røð av myndum, sum seinni verða gjørdar til tekst. Fyrst og fremst ræður um at fáa frásøgnina fram, so rættskriving og teknisk smálutir kunnu fáast upp á pláss seinni.

Í einum tryggum umhvørvi tora børnini at royna nýggj orð og nýggjar setningar. Tey kunnu lesa tekstin hart fyri hvørjum øðrum og fáa hjálp at finna eitt orð, sum lýsir kensluna, staðið ella rørsluna betur. Á tann hátt verður málmenningin knýtt at einum veruligum tørvi: børnini vilja siga søguna so væl sum gjørligt.

Eitt slíkt arbeiði styrkir eisini førleikan at lurta. Næmingarnir hoyra, hvussu onnur greiða frá, og læra at geva jaliga og virðiliga afturmelding. Tað ger bókina ríkari og felagsskapin sterkari.

Myndir, litir og handverk

Ein barnabók livir eisini gjøgnum myndirnar. Børnini kunnu tekna høvuðspersónar, gera bakgrundir, arbeiða við litum ella brúka ymiskar skapandi teknikkir. Pappír, litblýantar, máling, klipping og líming kunnu geva hvørjari síðu sítt egna sermerki.

Myndirnar hjálpa børnunum at hugsa um smálutir í søguni. Hvussu sær húsið út? Hvør litur hóskar til eina dapra hending? Hvussu sæst tað á andlitinum hjá einum persóni, at hann er spentur ella bangin? Slíkar spurningar knýta myndlist og frásøgn saman.

Virksemið kann eisini knýtast at føroyskum siðum og mentan. Børnini kunnu lata persónarnar vera í føroyskum klæðum, brúka landslag úr nærumhvørvinum ella leggja inn brot úr kvæðum, sangum og søgum, sum tey kenna. Soleiðis verður bókin bæði persónlig og heimlig.

Ein bók, sum øll eiga

Tá fleiri børn arbeiða við somu bók, er neyðugt at býta arbeiðið á ein góðan hátt. Eitt barn kann skriva eina síðu, eitt annað tekna, meðan ein lítil bólkur arbeiðir við permu og heiti. Lærarin hjálpir við at skapa eitt yvirlit, so allar uppgávur verða tiknar við og øll fáa eina veruliga ábyrgd.

Samarbeiðið kann eisini verða skipað sum ein ritstjórn. Børnini lesa tekstirnar saman, velja, hvørjar síður skulu við, og tosa um, hvussu bókin skal hanga saman. Tá tey uppliva, at teirra egnu avgerðir fáa ávirkan á endaliga úrslitið, veksur ábyrgdarkenslan.

Í skúlanum kunnu slík verkætlanir fara væl saman við øðrum felags tiltøkum og mentanarligum arbeiði. Á Frískúlanum í Havn er pláss fyri lærdómi, skapandi arbeiði og einum felagsskapi, har børnini kunnu mennast í egnum tempo.

Framløga og gleðin við at deila

Tá bókin er liðug, er tað vert at halda eina lítla framløgu. Børnini kunnu lesa brot upp, vísa myndirnar og greiða frá, hvussu persónarnir vórðu til. Foreldur, systkin og onnur børn kunnu verða boðin við, so arbeiðið fær eitt veruligt endamál og verður deilt við fleiri.

Ein framløga nýtist ikki at vera stór. Hon kann fara fram í skúlastovuni, á bókasavninum ella sum partur av einum felags skúladegi. Næmingarnir kunnu eisini gera eina ljóðupptøku, spæla ein stuttan leik ella syngja ein sang, sum passar til søguna.

Slík løta gevur børnunum dirvi at vísa sítt arbeiði fram. Tey læra, at ein søga ikki bert er nakað, sum verður skrivað í eini bók, men eisini nakað, sum kann lesast, hoyrast, síggjast og upplivast saman við øðrum. Frásøgn og framførsla kunnu sostatt sameinast á ein natúrligan hátt.

Frá handriti til liðuga bók

Síðsta stigið er at gera tilfarið til eina veruliga bók. Børnini kunnu velja heitið, raðfylgjuna á síðunum og útsjóndina á perm­uni. Ein einfald prentað útgáva kann bindast við heftum, lími ella bandi, og ein talgild útgáva kann leggjast í skjalasavnið hjá flokkinum.

Árligar og afturvendandi siðir í skúlanum kunnu eisini geva bókaverkætlanini eitt serligt innihald. Til dømis kann frásøgnin taka støði í einum evni, sum børnini arbeiða við gjøgnum árið, ella í einum felags tiltaki sum árliga sjómanskaparøkið. Tá verður bókin ein partur av størri skúlauppliving og ikki bara ein einstøk skrivlig uppgáva.

Arbeiðsstig	Hvat børnini gera	Førleikar, sum verða mentir
Hugskot	Finna persónar, stað og trupulleika	Hugflog og munnlig frásøgn
Handrit	Skriva ella diktera søguna	Mál, orðaval og bygnaður
Myndir	Tekna, mála og seta síður upp	Skapandi arbeiði og sjónlig frásøgn
Ritstjórn	Lesa, velja og raðfesta innihald	Samstarv og ábyrgd
Framløga	Lesa og vísa bókina fram	Sjálvsálit og samskifti

Nøkur einføld arbeiðsráð kunnu gera verkætlanina lættari at skipa:

• Byrjið við einum opnum hugskoti, sum øll børn kunnu byggja víðari á.
• Lat børnini velja millum fleiri arbeiðshættir, so bæði skrivandi og skapandi styrkir koma til sjóndar.
• Set av tíð til upplestur og afturmelding, áðrenn endaliga bókin verður gjørd.
• Goymið allar tekningar og tekstir, tí broytingarnar vísa, hvussu arbeiðið mennist.
• Gerið eina løtu, har børnini sjálv fáa handað ella lisið úr lidnu bókini.

Við eini slíkari verkætlan fáa børnini eina varandi mynd av, at teirra tankar hava virði. Eitt ævintýr kann byrja við einum orði, men við stuðli, arbeiði og samveru kann tað enda sum ein bók, sum skúlin og familjurnar kunnu goyma í nógv ár. Frískúlin í Havn bjóðar eitt umhvørvi, har børnini sleppa at skapa, læra og deila sínar egnu frásagnir.