Børnini kanna myrk og ljós við ljósmyndatøku

Tá børn arbeiða við myndum, fáa tey høvi at síggja gerandisdagin við nýggjum eygum. Ein skuggi á vegginum, glottin frá einum vindeyga ella ljós í einum glasi kann gerast byrjanin til eina søgu. Við myndatøku læra børnini at steðga á, kanna umhvørvið og seta orð á tað, tey varnast.

Á Frískúlanum í Havn verður ljós og myrkur brúkt sum skapandi evni í einum tryggum og hugnaligum læringsrúmi. Børnini arbeiða saman, royna seg fram og finna út av, hvussu myndir kunnu vísa kenslur, rørslu og stemning. Tað er ikki neyðugt at hava dýra útgerð; hugflogið og forvitnið eru týdningarmestu amboðini.

Ljósmyndaverkætlanin knýtir náttúruvísindi, list, mál og felagsskap saman. Børnini kanna, hvussu ljósið broytist eftir tíð, staði og sjónarhorni, og hvussu myrkrið kann geva myndini dýpd. Soleiðis verður ein vanlig myndatøka til eina fjølbroytta lærugongd.

Evni	Hvat børnini kanna	Hvat tey venja
Ljós	Rætning, styrki og litir	Eygleiðing og orðfeingi
Myrkur	Skuggar, kontrastir og óvissa	Hugflog og tulking
Myndaramma	Nærmyndir og fjarstøður	Fókusering og val
Felagsskapur	At deila myndir og tankar	Samstarv og virðing

Ljósið sum skapandi amboð

Fyrsta stigið er at varnast, hvar ljósið kemur frá. Børnini kunnu kanna morgunljós við eitt vindeyga, mjúkt ljós undir einum borði ella sterkar geislar úti í skúlagarðinum. Við einfaldum lummalyktum kunnu tey royna at lýsa á pappír, steinar, leikur og hendurnar hjá hvørjum øðrum.

Lærarin hjálpir teimum at seta orð á munin millum bjart og veikt ljós, heitt og kalt ljós og skarpan og mjúkan skugga. Tá børnini síggja, at ein lítil flyting av ljósinum broytir alla myndina, skilja tey betur sambandið millum orku, yvirflatu og sjónliga frásøgn.

Myrkur gevur pláss fyri hugflogi

Myrkur verður ikki lýst sum nakað vandamikið, men sum eitt rúm, har nýggjar tankar kunnu vaksa. Í einum hálvdunklum høli síggja børnini kanska bara ein part av einum lutum. Restin má finnast við hugflogi, og tað gevur rúm fyri ymiskum tulkingum.

Børnini kunnu taka myndir av skuggum, speglmyndum og smáum ljósblettum. Ein mynd kann minna um eitt fjall, eitt dýr ella eina ókenda hurð, hóast hon í veruleikanum vísir ein stól ella eina grein. Tá tey greiða frá sínum myndum, læra tey at virða, at onnur síggja nakað annað enn tey sjálvi.

Frá eygleiðing til mynd

Áðrenn myndatólið verður tikið fram, kunnu børnini ganga ein stuttan túr og leita eftir støðum, har ljósið broytir útsjóndina. Tey kunnu hyggja undir borðum, aftan fyri hurðar, nær gøtuljósum og í gróðrinum. Henda róliga leitingin ger tey meira tilvitað um smálutir, sum annars lættliga verða ósæddir.

Tá myndin verður tikin, venja tey seg við at velja sjónarhorn, halda myndatólinum støðugum og bíða eftir røttu løtuni. Ein partur av arbeiðinum er eisini at velja burturúr. Børnini læra, at ein góð mynd ikki altíð er tann mest litríka, men tann sum best ber ein hug ella eina frásøgn.

Felags læring við myndatólinum

Ljósmyndatøka gevur góðar møguleikar fyri samstarvi. Eitt barn kann halda ljósinum, eitt annað kann finna myrkrið, og eitt triðja kann taka myndina. Lutverkini kunnu skiftast, so øll sleppa at royna ymiskar uppgávur og læra at lurta eftir hugskotum hjá hvørjum øðrum.

Við at vísa myndirnar á einum felags skermi ella prenta tær út, kunnu børnini tosa um arbeiðsgongdina. Tey greiða frá, hvat tey ætlaðu, hvat eydnaðist, og hvat broyttist undir royndini. Soleiðis verður afturmelding ein natúrligur partur av læringini, har forvitni vigar tyngri enn at gera alt rætt fyrstu ferð.

Samband við aðrar lærugreinar

Verkætlanin kann knýtast at náttúru og tøkni, tá børnini kanna, hvussu sól, skýggj og árstíðir ávirka ljósið. Tey kunnu samanbera myndir frá sama staði um morgunin og seinnapartin og síggja, hvussu skuggarnir flyta seg. Eisini ber til at tosa um, hvussu eygað og myndatólið skráseta ljós á ymiskan hátt.

Í føroyskum kunnu børnini skriva stuttar myndatekstir, yrkingar ella søgur, sum taka støði í einum skugga. Í handverki kunnu tey arbeiða við pappírsmyndum, endurskini og formum, sum varpa skuggar á veggin. Á tann hátt fær ljósmyndin eitt víðari lív í skúlastovuni.

Mentan, gerandisdagur og frásøgn

Føroysk mentan gevur nógvar myndamøguleikar. Børnini kunnu taka myndir av gomlum arbeiðsháttum, hondgjørdum lutum, ull, træi og litum úr føroyska landslagnum. Ein mynd av hondum, sum arbeiða við einum siðbundnum handverki, kann siga nógv um førleika, samveru og søgu.

Eisini ber til at knýta ljósmyndaverkætlanina at øðrum virksemi í skúlanum. Tá børnini arbeiða við mati, søngja, dansa ella baka, kunnu tey kanna, hvussu ljós og nærmyndir fáa gerandisligar løtur at síggja serligar út. Frásøgnin um føroyskt breyð kann til dømis verða lýst við myndum av deigi, hondum, hitanum í ovninum og liðnum arbeiði.

Góðar karmar fyri trygga myndatøku

Ein týðilig avtala ger arbeiðið lættari og tryggari. Børnini eiga at vita, nær tey kunnu taka myndir av øðrum, hvussu myndir verða goymdar, og at øll hava rætt at siga nei. Tá hesi sjónarmið verða tikin í álvara, verður myndatøkan ein virðilig og álítandi partur av felagsskapinum.

Nøkur einfald ráð kunnu hjálpa børnunum at fáa nógv burtur úr royndunum:

• Vel eitt einfalt evni, so børnini kunnu hugsavna seg um ljós og myrkur.
• Brúka tryggar ljósakeldur og slepp undan at lýsa beinleiðis í eyguni.
• Lat børnini taka fleiri myndir úr ymiskum sjónarhornum.
• Gev rúm fyri samtalu um bæði myndirnar og kenslurnar, tær vekja.
• Vís úrslitini fram á ein hátt, har øll verk verða møtt við virðing.

Deil myndirnar og upplivingarnar

Tá verkætlanin endar, kunnu børnini skipa eina lítla framsýning í skúlanum, gera eina myndabók ella skapa eina talgilda myndasøgu. Tey kunnu velja heiti, skriva stuttar frágreiðingar og raðfesta myndirnar, so ein samanhangandi frásøgn tekur skap. Hetta gevur teimum ábyrgd av egna arbeiðinum og ger úrslitið sjónligt fyri familjum og øðrum næmingum.

Á heimasíðuni hjá Frískúlanum í Havn kunnu familjur fylgja við í lívinum í skúlanum og síggja, hvussu læring, trivnaður og skapandi virksemi hanga saman. Ein ljósmyndaverkætlan sum henda vísir, hvussu børnini kunnu læra við at kanna, skapa og deila.

Latið børnini fáa tíð at leita eftir tí, sum annars verður fjalt í skugganum. Við einum einfaldum myndatóli, góðum spurningum og tryggum kørmum kunnu tey geva ljósinum nýggjan týdning og gera síni egnu spor í felags frásøgnini.