Føroyskt sýlt og føroyskt heim í tryggum læringarhvørvi

Á Frískúlin í Havn verður føroyskt mat eitt virkið menniskjaliga og mentanarliga. Í daglegu læringararbeiðið læra børnini at gera føroyskt sýlt og safa ber, vildarurtir og onnur heimlig rættindi. Samstilt fara tey í veðrið, við køtið og í føroyska orðið, so at hyggja, skapa og nýta matgonguna verða ein samhældur læringardagur.

Í slíkum verkum fara kunnskap, mál, hósbøni og sosialar færislir saman. Umhørvingin er trygg, hugsanin er stimulerað, og hvør ein børn fær røtt at røna sínar týdning. Undir leiðing føroyskra værkera og mentanardyrna fær samstilt gagn á føroyska heimablídni, føroyskum mat og sínum dagligu lærdómi.

Matvinna førir mentanina inn í klassanum

Mat er eitt kent miðil til at skilja føroyskt lív. At gera føroyskt sýlt er fleiri enn at køka. Tað lærir børnini at lesa uppskrift, hyggja um høtt, mæla, vega, royna og nýta føroyskt mál. Eitt køti úr fisk, seyði eða røttum kannar eisini týdning fyri føroyskt mál, landfróði, bondi og føroyska søgu.

Føroyskt sýlt	Arbeiðið	Trygg leið
Fiskur og seyði	Skrapa, hakka, setja saman og koka	Fiskur verður heitaður, og høv børn fáa skarð við knív
Røttugrøt og kál	Skala, hakka og steffa	Grønt er vaskað, og køtið verður kakað til fulls
Føroyskt brauð	Hevja, lykna og baka	Innihaldet skal vera kannað fyri gøldum
Ber og vildarurtir	Safa, greina og nýta í einfaldum réttum	Ókend vildarurtir fara aldri í munn, og alt fær vaskað

Í øgum døgmunum fara hyggjanar frá hylli til hylli. Tað er føroyskt at hyggja um sølt, og tí er nakað so høgt úrval at gera mat úr føroyskum rættindum. Tá ið børnini síggja matvøran úr húsi og náttúra, skapa tey eisini sambinding millum heim, fjøll og havs. Matvinna skal vera útfrá børnini, og føroyskt sýlt skal eisini verða ein naturligur partur av teirra dagliga.

Trygg leið at køka og hyggja um mat

Allir matarhøðir byrja við hrein leið. Hendur vaskast við vatn og sáp, hárið bindast, og arbeidsborðið røktis. Matvøra, sum skal heitast, verður haldið frá mati, sum skal serverast køldan. Børnini læra at halda hesin skilin og at rena øki um, so at eingin spillir seg.

Skeið og hita krevja nýggja varsamni. Børnini arbeða við knív í hædd, so tey ikki skerpa seg, og tey fáa hanskar at verja hendurnar. Hitaelement og ovnar eru undir vakaðan voksna. Voksni skarða, hita upp og hyggja um breytingar í hædd, so at hvør ein fær lært at halda hild.

Fær skulu vit um allergi og serøkar føroyskar matvørir. Matvøran skal vera merkt, og børnini fara ikki at smakka á ókend føroysk rættindi. Tað er ikki skuld at eta alt; at kenna sær føroysktan smak við sansirnar er eisini ein týdning. Tá ið nakað ikki passer, verður ein tryggur matur altid til at velja.

Føroysk heimablídni í praktiska læringinum

Praktiska læringurin byrjar við føroyskum uppskriftum. Børnini lesa uppskriftina, gera innihaldini klár og leggja tær fyri hvør ein. Í teimum mongunum læra tey at hyggja fyri rætt stóð, gera útlaningar um tíð og smak og finna fram a føroyskt orð fyri hvat tey gera.

Røttugrøt lærir um plán, tal, mæling og eyðni, meðan fiskur lærir um nýgg føroyskt orð, um føroyskt land, veður og sjósport. Í orðunum liggja upplýsingar um fisk, seyði, grønt og gamla føroyska mat. Tá ið høv og læg føroyskar uppskriftir, blikka tey eini í høg umfatandi føroyskt heim.

Føroyskt sýlt kann eisini verða skrásett. Við at skriva uppskrift, taka myndir og fortelja hvat fólk hevur lært, fær børnini eitt og sama tí at knýta føroyska menningina saman við síggja, virða og søgu. Samstilt læra tey at skapa nýtt úr gamalt úrval, uttan at føroyskur smakur verður varðveittur.

Góðar leiðir at safa trygt

At safa er náttúruleg læring. Í føroysku náttúruni liggja møguleikar fyri at kenna sær plantur, fisk, fugla og veður. Meðan tey safa ber og vildarurtir, læra børnini at gera grein millum hesin, sum er kennt, og tey, sum ikki er kennt. Samstilt styrkist orðaforðið, og eyðnin til at finna mat í føroysku náttúruni veks.

Hvør planta, sum verður sótt, skal vera kennt úr frá. Børnini fara í føroyskum flokki, fylgja einum voksna og halda skegg úr øðrum støðum. Tað ber eisini til at tey ikki skulu riva plantur úr jørð, at eingin skal plukka fyri góðan orð, og at lærdómsskópin skal fáa orðið við.

• Kennt skulu økin á øllum teimum, sum æt at safa, áðrenn samlingin fer út.
• Modnar ber og vildarurtir verða bert at velja eftir føroyskum heimi og árstíð, og aldri et úr ókendum vildarurtum.
• Eitt nýtt føroyskt orð, ein mynd og ein løgt mál kann fylgja hvørri samling.
• Allur matur skal vaskast fyri bruk, og hesin, sum ikki má nýtast, skal sleppa út í hesin hand.

Mat, søgur, songur og dans

Føroyskt mat er meira enn mat. Tað hangir saman við føroyska mál, føroyska dans og føroyskar søgur. Hvat ein matvøra hevur at heita, hvussu føroyskt sýlt verður framborðað, og hvat fólk sang við, eru partar av føroyska arbeiðsbúskapi. Børnini kunna á morguninum eta eitt føroyskt sýlt og á undanfarnu samblesa føroyskum søgum.

Tíðindi um vitjan av sjøfólki binda saman havsins týdning, føroyska mál og påtttækni. Vitjanin kan geva føroyskum børnum høvi at hyggja um lívið á sjógv, føroyskt yrki og føroyska mál. Tá ið søgur, songur og dans verða sett saman við eitt føroyskt matgong, fær føroyska mentanin nýtt lív hjá teimum.

Í føroysku skúlin kunna børnini eisini læra at gera føroyskt handverk, lesa bøkur undir bókadøgum, leggja fram skald og dansa føroyskar dansar. Hetta styrkir føroyska mál, skapandi hugsan og tilfinningan av at vera partur av einari menniskjaligari føroysk samfelag. Á skólasýnum kunna føroyskt handverk, songur og dans verða samanborin fyri fjøld.

Velkomin inn í føroyskan skúladag

Vitjan er ein góð leið til at kenna skúlin og samstarvið. Heimasíðan hjá Frískúlin í Havn birir upplýsingar um lærara, leiðing, stýrilag, skráan, kalendaran, fréttir og virkseminar, sum skúli leggur á. Greina skal, hvussu føroysk skúla kann passa hvat ein barna og familjan hevur av týdning í daglegu lívinum.

Tá ið møguleiki berst at hyggja um føroyskt sýlt, tryggan matarhøð, útivist og mentanarlig virksemi, fær børnini tað, sum tey hava brúkt fyri at læra. Føroyskt mál, gagn og gleði verða samstilt í einum tryggum og virksamu skúlaheimili.

Melda barnið við, koma á vitjan og taka part í føroyskan skúladag, har føroyskt sýlt, føroysk søga og tryggar læringartíðar møtast. Frískúlin í Havn er opin fyri føroyskar familjur, sum vilja eitt mentanarligt og støðugt skúlaheimili. Velkomin í føroyskan skúladag.