Børnini skapa sjónleikin saman
Tá børnini luttaka í at gera skúlans sjónleik, gerast tey partur av einum felags skapandi arbeiði. Tey eru ikki bara áskoðarar, sum bíða eftir einum liðugum framførsludegi. Tey fáa møguleika at hugsa, royna, skapa og ávirka tað, sum seinni verður víst fyri familjum og øðrum gestum.
Sjónleikur gevur rúm fyri bæði orðum, rørslu, tónleiki og hugflogi. Summi børn dáma at standa á pallinum, meðan onnur trívast best við leikmyndum, búnum, ljóði ella øðrum uppgávum aftan fyri pallin. Allar hesar leiklutir hava týdning, og allir næmingar kunnu kenna, at teirra íkast ger mun.
Á Frískúlanum í Havn verður dentur lagdur á eitt trygt og virkið felagsskaparligt umhvørvi. Arbeiðið við sjónleikinum sameinir læring, mentan og gleði og gevur børnunum eina ítøkiliga uppliving av, hvussu nógv kann verða skapt, tá fólk arbeiða saman.
Frá hugskoti til pall
Arbeiðið byrjar ofta við einum hugskoti, einari søgu ella einum evni, sum børnini kenna seg drigin at. Saman við teimum vaksnu verður hugt at persónum, hendingum og møguligum boðskapi. Børnini kunnu koma við uppskotum til, hvussu søgan skal verða søgd, og hvørji smálutir kunnu gera hana livandi.
Síðani verður hugskotið ment stig fyri stig. Børnini royna replikkir, finna røttu rørslurnar og læra, hvussu ein scenisk frásøgn kann byggjast upp. Tað er vanligt, at okkurt verður broytt fleiri ferðir, áðrenn hóskandi loysn verður funnin. Hetta lærir børnini, at skapandi arbeiði er ein gongd, har royndir og tillagingar hoyra til.
Fleiri hættir at luttaka
At vera við í sjónleikinum merkir ikki altíð at hava eina stóra leiklut. Ein næmingur kann hava nakrar fáar replikkir, ein annar kann vera við í einum felagskóri, og ein triði kann hjálpa at gera pallin. Soleiðis verður pláss fyri ymiskum persónligheitum, førleikum og áhugamálum.
Í arbeiðinum venja børnini eisini at lurta eftir hvørjum øðrum. Tey læra at bíða eftir sínum túri, at taka ímóti vegleiðing og at geva pláss fyri øðrum. Við tíðini gerast tey tryggari við at siga sína hugsan og at taka ábyrgd av einum avmarkaðum parti av felags uppgávuni.
| Øki í sjónleikinum | Hvat børnini venja | Hvat tað gevur felagsskapinum |
|---|---|---|
| Leikur og replikkir | Framburð, nærveru og minnið | Ein livandi søga á pallinum |
| Pallur og leikmynd | Mát, litir og handaligt arbeiði | Eitt sjónligt umhvørvi við ímynding |
| Búnar og lutir | Hugflog og neyva fyrireiking | Persónar, sum gerast lættari at kenna |
| Tónleikur og sangur | Lurting, rytmu og samanspæl | Stemning og felagskenslu |
| Fyrireiking aftan fyri pallin | Ábyrgd og samstarv | Ein framførsla, har allir lutir hanga saman |
Læring í verki
Sjónleikurin knýtir fleiri lærugreinar saman. Í føroyskum arbeiða børnini við máli, frásøgn og framburði. Í handaligum virksemi kunnu tey tekna, mála og smíða. Tónleikur, sangur og rørslur geva møguleika at arbeiða við rytmu og kropsligum úttrykki.
Haraftrat fáa børnini royndir, sum ikki altíð síggjast í einum vanligum skrivligum arbeiði. Tey skulu minnast, samskipa, loysa óvæntaðar støður og halda fokus, eisini tá nógv hendir rundan um tey. Slíkar førleikar kunnu nýtast í øðrum lærustøðum og í gerandisdegnum.
Arbeiðið hevur eisini samband við føroyska mentan. Sjónleikur kann geva rúm fyri søgum, sangum, siðum og máliskum, sum børnini kenna úr nærumhvørvinum. Á tann hátt verður mentanin ikki bara nakað, ein lesur um, men nakað, ein kann uppliva og bera víðari.
At skapa tryggleika og dirvi
Ein framførsla krevur dirvi, serliga tá nógv fólk hyggja at. Tí er tað týdningarmikið, at venjingarnar fara fram í einum rúmi, har tað er loyvt at gera mistøk. Lærarin stuðlar, gevur greiðar karmar og hjálpir børnunum at síggja, hvat tey longu duga, og hvat kann venjast meira.
Tá børnini vita, at tey verða tikin í álvara, tora tey betur at royna nýggjar leiklutir. Eitt barn, sum í byrjanini er varisliga, kann smátt um smátt taka meira pláss. Eitt annað, sum vanliga tosar nógv, kann læra at geva øðrum orðið. Báðar rørslurnar eru týdningarmiklar í einum felagsskapi.
Framførslan sjálv verður ein felags løta, har børn, starvsfólk og familjur savnast. Hon vísir, at úrslitið ikki bert er knýtt at einstøkum stjørnum á pallinum. Tað er summurin av øllum teimum smáu íkastunum, sum ger, at søgan kann verða søgd.
Venjingarnar sum felags uppliving
Í venjingartíðini verða nógvar ymsar uppgávur loystar. Børnini skulu finna inn í persónarnar, minnast hendingarrøðina og vita, nær tey skulu koma inn á pallin. Samstundis mugu tey ansa eftir ljóði, leikmynd og teimum, sum arbeiða rundan um tey.
Tað kann vera stuttligt, men eisini krevjandi. Tá ein leikmynd ikki stendur, sum hon skal, ella ein replikkur verður gloymdur, mugu børnini finna eina nýggja leið víðari. Slíkar støður læra tey at vera smidlig og at hjálpa hvørjum øðrum heldur enn at leita eftir einum, sum hevur skyldina.
Í øðrum virksemi á skúlanum, sum sangi, dansi, bókadøgum og siðbundnum handverki, fáa børnini somuleiðis royndir við at skapa nakað saman. Frásøgnin um gullsandi og felagsskap vísir, hvussu felags upplivingar kunnu geva bæði forvitni og gleði. Sjónleikurin byggir víðari á hesa somu hugsan um virkni og samspæl.
Frá pallinum og út í gerandisdagin
Tá sjónleikurin er liðugur, sita royndirnar eftir. Børnini hava upplivað, at eitt stórt úrslit verður til gjøgnum nógv smá stig. Tey hava sæð, hvussu ein hugmynd verður til tekst, rørslu, litir, tónleik og at enda eina søgu, sum onnur kunnu uppliva.
Næmingarnir fáa eisini eina greiðari fatan av, at allir førleikar telja. Tann, sum dugir væl at fortelja, hevur eitt týdningarmikið íkast. Tann, sum hevur gott eyga fyri smálutum, kann lyfta leikmyndina. Tann, sum dugir at savna bólkin, kann skapa ró og tryggleika. Hetta styrkir virðingina fyri ymiskleika.
Á heimasíðuni hjá Frískúlanum í Havn ber til at fylgja við skúlanum, virkseminum og teimum mentanarligu upplivingunum, sum næmingarnir eru partur av. Sjónleikurin er ein sjónlig mynd av teimum virðunum: umsorgan, samstarvi, skapanargleði og trúnni á, at børnini kunnu vera við til at mynda sín egna skúladag.
Lesandi, starvsfólk og familjur kunnu saman stuðla teimum ungu, tá tey skapa, venja og stíga fram. Soleiðis verður hvør framførsla meira enn ein einstøk sýning; hon verður eitt felags minni og eitt prógv um, hvat børn megna, tá tey fáa tryggar karmar og møguleika at luttaka.
