Tá børnini skapa og framføra sínar egnu smásøgur

Tá børn skriva og framføra egna smásøgu, fáa tey møguleika at brúka orð, hugflog, kropp og rødd í einum og sama arbeiði. Søgan kann byrja við einum lítlum hugskoti, einum løgnum persóni ella eini hending, sum barnið hevur upplivað. Síðani veksur hon stig fyri stig, til hon verður ein frásøgn, ið onnur kunnu hoyra og síggja.

Á Frískúlanum í Havn er læring knýtt at tryggleika, felagsskapi og gleði. Kreativ skriving gevur børnunum rúm at royna seg uttan at kenna, at alt skal vera fullkomið frá fyrsta degi. Tá søgan seinni verður framførd, gerst arbeiðið felags, tí øll kunnu hjálpa við leiklutum, leikpalli, ljóði og frásøgn.

Frá hugskoti til søgu

Fyrsta stigið er ofta ein samrøða í flokkinum. Lærarin kann spyrja, hvar søgan fer fram, hvørji eru við, og hvat skal henda. Børnini kunnu nevna ein skóg, ein gamlan bát, eina fjaldar hurð ella eitt dýr, sum dugir at tosa. Slík hugskot verða skrivað á talvur ella smáar seðlar, so øll síggja, hvussu nógv ymiskar leiðir ein søga kann taka.

Síðani velja børnini ein høvuðstátt. Hann kann vera ein drongur, ið leitar eftir einum horvnum lykli, ella ein genta, sum skal hjálpa einum fremmandum gesti heim. Tað týdningarmesta er, at persónurin hevur eina avbjóðing og eina orsøk til at fara víðari. Tá børnini sjálv skapa innihaldið, fáa tey sterkari eigaraskap og tora betur at skriva við egnum orðum.

At skriva við rødd og myndum

Ein góð smásøga nýtist ikki at vera long. Hon kann hava fáar setningar, um hvør setningur flytur søguna fram. Børnini kunnu arbeiða við byrjan, miðparti og enda, men eisini við lýsingum av ljóði, litum, lukti og kenslum. Soleiðis verður teksturin livandi, og lesarin fær eina greiðari mynd av tí, sum hendir.

Lærarin kann hjálpa við at býta arbeiðið í smá stig: fyrst persónar, síðani stað, trupulleiki, loysn og endi. Orðakort, tekningar og munnlig frásøgn kunnu gera tað lættari hjá børnum, sum ikki altíð vita, hvussu tey skulu byrja á pappírinum. Summi børn skriva nógv, onnur tekna fyrst og skriva síðani. Báðar arbeiðshættirnir kunnu verða partur av somu kreativu tilgongd.

Samstarv gevur søguni lív

Tá teksturin er skrivaður, kunnu børnini lesa hann hart fyri hvørjum øðrum. Við at lurta eftir søguni verður tað sjónligt, um okkurt manglar, um ein persónur ikki er nóg greiður, ella um ein setningur er torførur at skilja. Flokkurin kann geva jaliga og ítøkiliga afturmelding, so børnini læra at endurskoða tekstin við virðing fyri egnum og annarra hugskotum.

Arbeiðið kann eisini verða býtt millum fleiri. Eitt barn skrivar frásøgumannin, eitt annað spælir ein høvuðspersón, meðan onnur finna upp á ljóð, gera leikpall ella tekna bakgrundir. Á henda hátt gerst søgan eitt felags verk, har ymiskir førleikar verða brúktir. Tað barnið, sum ikki hevur hug at standa fremst, kann hava ein týdningarmiklan leiklut aftanfyri pallin.

At gera framførsluna trygg

Áðrenn framførslan verður, er gott at venja í stuttum løtum. Børnini kunnu fyrst bara lesa tekstin, síðani venja rørslur og rødd. Tey læra at tosa greitt, hyggja upp og lata steðgir geva orðunum týdning. Tað er eisini gagnligt at venja, hvat skal henda, um onkur gloymir ein setning ella kemur ov seint inn á pallin.

Ein tryggur karmur hevur stóran týdning. Eingin skal kenna seg noyddan at hava ein stóran leiklut, og tað skal vera loyvt at velja frásøgumann, ljóðfólk ella hjálparfólk. Á Frískúlanum í Havn verður dentur lagdur á eitt virðiligt og stimbrandi umhvørvi, har børn kunnu mennast í sínum egna lagi. Tað ger tað lættari at tora at royna nakað nýtt.

Mál, mentan og felagsskapur

Egin smásøga kann geva góðar møguleikar at arbeiða við føroyskum máli. Børnini finna nýggj orð, kanna, hvussu samrøður ljóða, og royna at laga málið til ymiskar persónar. Ein gomul kona kann tosa øðrvísi enn ein lítil dreingur, og ein frásøgumaður kann skapa eina heilt serliga stemning við fáum orðum.

Framførslan kann eisini knýtast at føroyskum mentanararvi. Søgan kann hava samband við bygdina, havnina, fjøllini, grindabátin, kvøldsetu ella eina siðvenju í familjuni. Sangur, dansur, heimagjørd leikmunir og hondarbeiði kunnu fáa pláss í uppsetingini. Tá børnini skapa nakað við rót í sínum egna umhvørvi, verður læringin bæði persónlig og felags.

Frá pallinum til víðari læring

Eftir framførsluna er skilagott at tosa um gongdina. Hvat riggaði væl? Hvat var torført? Hvør hjálpti hvørjum? Børnini kunnu skriva eina stutta hugleiðing, tekna sína yndissenu ella taka upp søguna sum ljóðbrot. Soleiðis verður framførslan ikki eitt endapunkt, men ein byrjan til nýggja læring.

Skúlin kann eisini savna tekstirnar í eina lítla bók ella vísa myndir og brot á einum felags tiltaki. Tað gevur børnunum eina varandi kenslu av, at arbeiðið hevur virði. Í einum umhvørvi, har umsorgan og felagsskapur verða tikin í álvara, verður eisini rúm fyri teimum smáu sigrunum, sum koma, tá eitt barn torir at lesa síni egnu orð hart.

Arbeiðsstig	Hvat børnini gera	Førleikar, ið verða mentir
Hugskot	Finna persón, stað og hending	Hugflog og munnlig frásøgn
Uppbygging	Laga byrjan, trupulleika og enda	Skipan og skriviførleiki
Endurskoðan	Lesa hart og geva afturmelding	Lurting og máltilvit
Framførsla	Venja rødd, rørslur og leiklut	Sjálvsálit og samstarv
Eftirarbeiði	Hugleiða og varðveita søguna	Meting og ábyrgd

Latið børnini fáa tíð at skapa, skriva og venja sína egnu søgu í felag við onnur. Kunning um skúlan, arbeiðshættir og dagliga virksemið kann lesast á heimasíðu skúlans, har áhugað kunnu fáa betri innlit í, hvussu børn verða stuðlað í teirra læring og menning. Eitt lítið søguverk kann gerast til eitt stórt felags upplivilsi, tá børnini sleppa at eiga bæði orðini og pallin.