Børnini syngja føroyskar sangir við læraralíð
Føroyskar sangir kunna vere ein støð og ein gleði í læringarhúsi Frískúlinar í Havn. Tá ið børn syngja við lærarar, føra tey føroyska mál fram í øðrum samhøvgi, møta tóna og læra saman um landsins mál og mentan. Frískúlin er sjálvstýtt, og songtíðin skal passa inn í eitt tryggt, stimriandi og umhugandi lærdomshús.
Læraralíð hevur serstøga týdning, tí dansur og songur geva lærarinum fleiri møti um hvør barn tey er. Lærarin kann leggja gongin upp, halda týdningina fram og gera pláss til teimum, sum helst bíggja. Tvey føroysk orð, ein dans og ein melodi, sum barnið kann, skapa tryggt samstarv uttan at eingin skal pressa seg fram.
Songurin skal eisini vera ein lærdomsvegur. Hann hjálpar børn at gøta orð, skilja rim, føroyska dialekt og gera samans føroyskar søgur, føroysk og danskt. Tilboðið er fjölbroytt, men føroyskt mál og føroyskar songir gøva barnaskúlan ein týdningan plass.
Føroyskar songir liggja í føroyskum orðaøki, fólk frá øllum øendum og føroyskari siðisfrøði. Tí er føroyskar songur ikki eitt snarvean útbøggja, men eitt nýggjur partur av læringarhúsinum. Samanburtingin millum tvey songarbeiðini sýnir, hvussu virksamt og føroyskt skúlarbeiðni kann vera.
| Regluleg songtíð | Tematiskt songverk | |
|---|---|---|
| Upplegg | Songur, dans og samtalir um kents kvæði | Songur, dans og samtalir um eitt føroyskt evni |
| Mál | Velkenda orð og føroyskar orðasamansetingar | Ókent føroysk orð í einum nýggjum samhøvgi |
| Tíð | Fast dagvøra um morgun og eftir skúla | Avmarkað verkætning gjøgnum heilt skúlaár |
| Føroyskt úrslit | Trivsel, málminne og kunnskap um føroyskar songir | Dýpir føroysk søga, mál og samhøg |
Læraralíð stoyttar føroyskar sangir
Í føroyskri songtíð skal lærarin leggja upp, men ikki stýra øllu einum. Týdningin, tempoið og hvat hann skal gera, kunna verða saman við aldur og trivsel barnanna. Børn, sum sitja saman við læraran, læra at fylgja texta, gera ein fríggja løg, og tey, sum helst bíggja, kunna fåa eitt orð at leggja í gongin.
Framhald við føroyskar søgur, merki og dansi er eitt gott eyga. Frásagnarbeiðið føroysk merki og flagg er eitt dømi um, hvussu børn kunna kanna føroysk merki og nýta tey í dansi og sangi. Eitt kvæði, sum vitja eitt merki, skapar ein nýggan samhøg millum tekstin og føroyskt mál.
Lærarin skal gera pláss fyri øll støð. Tá ið eitt barn kemur fyri ferð, kann hann syngja eina kent løg, sum barnið kann. Tá ið barnið er feimnt, kann ein lærarin halda gongina fram, áðrenn hann biðar um føroyskt orð. Almennt gagn er at hyggja eftir hvør sær føroyskar songur skapar tryggt samstarv.
Songir styrkja mál og lærdomshugsan
Í føroyskum songum liggja orð, orðasamansetingar og týdningar, sum annað lærdomstilfeði kunna mista eitt. At syngja teksta oyggjar eyga, hjálpar børn at muna nýgg orð og knyta tey til einari melodi. Melodían gerir tey orðini lættari at muna.
Ein hæg gongur kann eisini byrja ein rolig dagvøra. Tónaseyga og jevn stemma hjálpa børn at finna frið, áðrenn tann lærdomsdag byrjar. Lærarin skal altid hyggja eftir, um føroysk orð koma fram í einum orðinum ella tveim støðum.
Við at hyggja eftir tekstanum læra børn eisini at samanhalda føroyskar søgur, reglur og minni. Tær týdning, sum ein songur hevur, skal tolkast saman við onnur evni í læringarhúsinum. Tí styrkir ein føroyskur songur bæði málvísan og mentanarlega skilning, tá ið ein lærarin og eitt barn tala um innihaldið saman.
Songir binda kulturen saman
Á heimasíðuni hjá Frískúlin í Havn liggja upplýsingar um skúlans lærdomshugsan, lærarar, stýrelsu, kalendara og aktivitir. Hon er eitt gott útgongarpunkt, tá ið lærarar, foreldrar og børn vilja saka skúlan, kalla dagvøruna ella sjá, hvat liggur í kalendaran. Songtíðin verður eisini partur av dagvøruni, sum skúlin skapar saman við børnini.
Føroyskar songir passa inn í tann stóra samhøgin, sum skúlin byggir um barnaskúla, føroyskt mál og mentan. Til dømis kunna føroysk kvæði verða nýtt á bókadagum, tá ið børn og lærarar gera føroyskar bøkur sýniligar. Tætrar føroyskar hendir, dansi og føroyskar framleikingar kunna eisini enda upp í føroyskt kvæði. Songurin verður síðan eitt føroyskt eyga í skúlarbeiðninum.
Lærarar kunna eisini nýta føroyskar orðasamansetingar í samtaluni um hvat føroyskt orð hevur onnur týdning, og hvat føroyskt orð skal nýtast í einari gong. Tá læra tey, at føroyskt mál hevur fleiri svarmøguleika, og tey føroyskar orðin verða sjóneygari í dagvøruni.
Greinar úr læringarhúsinum
Ein regluleg songtíð hevur tvey formát: ein fasta dagvøru og eitt føroyskt verkætning, sum kann vaxa fram yvir fleiri vikur. Í báðum førum skal føroyskt mál vera ein varandi stoyð. Føroyskar søgur kunnu liggja í tekstanum, og nýgg føroysk orð kunnu koma úr gongini.
Regluleg songtíð
- Byrja dagin við føroyskt kvæði, sum øll kunna.
- Brúka svarsang, tá ið nýgg orð verða kent.
- Høra eina melodi tvær ferðir, áðrenn føroyskt er sungit.
Føroysk verkætning
- Velja eitt føroyskt merki og greina, hvat tað segir.
- Seta føroyskt mál í dans, teatri ella framleika.
- Skriva eina stutta løgstøð og leggja hana aftan á føroyskan tón.
Ýmsir dansarar kunna eisini fåa føroyskt mál út føroyskum songum. Tí læra tey føroyskar orð, samansetingar og týdningar, sum hjálpa at gøta mál, og tey knýta føroyskt mál til dansar, tekstum og føroyskra søgur. Tann sameyi førir føroyskt mál nær at hverdagslívinum.
Vel eina sang við barnið
Vel eina føroyska sang, sum barnið kikar, og lat hana verða fyrsta gongin um morgun. Gøta um barnið, hvat tað hevur lært, og hvat føroyskt orð føroyska merkið hevur. Songurin verður tann vegv, ið førir føroyskt mál út í dagvøruna og inn í samtalur, tey føroyskar søgur og samhøgan.
Lærarar, foreldrar og onnur vaksn kunna dele eina føroyska sang, sum tey lærdu í føroyskum heimi, ella leggja fram eina melodi, sum tey ikki kenna. Tá fær barnið eitt gjøg útbøggja, og samhøgurin fær nýggja týdning. Kring samstarbeiðini kunna barnið gera eitt merki, eitt flagg, eina bók ella ein dans, so føroyskt mál fær eitt nýtt form.
Set eina gong í dagvøruna, lat børnin velja, og byrja eitt føroyskt verkætning saman. Tað lærir meiri enn tekstin. Tað knýtir mál, tóna, dans og heimstaðarhug saman, so føroyskar børn megna møta føroyskt mál við gleði og tryggleika.
