Etiska ráðið á Frískúlanum heldur fund
Á Frískúlanum í Havn er trivnaður ein grundleggjandi partur av gerandisdegnum. Ein tryggur skúlaskapur verður bygdur í felag, har næmingar, starvsfólk og foreldur hava ábyrgd av, hvussu fólk verða møtt, hoyrd og tikin við. Tí hevur etiska ráðið ein týdningarmiklan leiklut í arbeiðinum at varðveita eitt gott og virðiligt skúlaumhvørvi.
Tá ráðið kemur saman, er endamálið at umrøða spurningar, sum hava við felagsskap, ábyrgd, virðing og námsfrøðiliga praksis at gera. Fundurin gevur høvi til at steðga á, lurta eftir ymiskum sjónarmiðum og finna loysnir, sum hóska til tørvin hjá skúlanum.
Arbeiðið tekur støði í virðunum hjá Frískúlanum: umsorgan, frælsi við ábyrgd, gleði í læringini og rúm fyri ymiskleika. Á heimasíðu Frískúlans ber til at fáa nærri innlit í skúlan, virksemið og tær karmar, sum etiska arbeiðið er ein partur av.
Hvat er etiska ráðið
Etiska ráðið er eitt forum, har etiskir spurningar verða viðgjørdir á ein skipaðan og opnan hátt. Tað kann snúgva seg um, hvussu næmingar verða tiknir við í avgerðir, hvussu ósemjur verða loystar, ella hvussu skúlin tryggjar, at øll kenna seg sum ein týdningarmiklan part av felagsskapinum.
Ráðið er ikki ein dómstólur og hevur ikki til endamáls at finna syndabukkar. Uppgávan er heldur at lýsa eina støðu úr fleiri sjónarhornum og kanna, hvør loysn verjir virðingina hjá tí einstaka og samstundis styrkir felagið.
Í einum sjálvstøðugum skúla er tað serliga týdningarmikið at hava rúm fyri slíkari felags ígrundan. Skúlin kann á tann hátt menna greiðar leiðreglur og ein felags siðvenju, sum bæði børn og vaksin skilja og kunnu kenna seg trygg við.
Fundurin gevur rúm fyri felags ígrundan
Á einum fundi í etiska ráðnum kann dagsskráin fevna um aktuellar støður í skúladegnum, fyribyrging av happing, málburð, felagsskapir í fríkorterinum ella mørkini millum frælsi og ábyrgd. Tað avgerandi er, at umrøðan verður saklig og vendir sær móti møguleikum heldur enn bara trupulleikum.
Næmingar hava serliga virðismikla vitan um lívið í skúlanum. Tey síggja ofta smálutir, sum vaksin ikki leggja til merkis, og kunnu vísa á, hvar tørvur er á broytingum. Tá teirra rødd verður tikin í álvara, veksur ábyrgdarkenslan og fatanin av, at felagsskapurin er nakað, øll skapa saman.
Foreldur og starvsfólk kunnu samstundis geva aðrar sjónarvinklar. Við at sameina hesar royndir verður grundarlagið betri fyri avgerðum, sum eru bæði menniskjaliga varligar og hóskandi fyri skúladagin.
Virðing, tryggleiki og ábyrgd
Ein etisk mentan sæst í teimum smáu gerandisligu valunum. Tað snýr seg um at heilsa, lurta liðugt, hjálpa einum, sum stendur einsamallur, og siga frá, tá okkurt kennist skeivt. Tað snýr seg eisini um at viðurkenna, at fólk hava ymiskar fortreytir, persónleikar og mátar at læra upp á.
Tryggleiki merkir ikki, at eingin ósemja kann koma fyri. Í einum livandi felagsskapi verða ósemjur altíð partur av samveruni. Tryggleiki er heldur, at næmingurin veit, hvør kann hjálpa, at tað ber til at siga sína hugsan, og at ósemjur verða tiknar í álvara og viðgjørdar á ein virðiligan hátt.
Etiska ráðið kann stuðla undir hesa mentan við at gera felags hugtøk greiðari. Tá skúlin hevur eitt sameint mál um ábyrgd, samtykki, mørk og umsorgan, verður lættari hjá øllum at handla á ein hátt, sum verjir bæði einstaklingin og felagsskapin.
Møgulig evni á fundinum
| Evni | Hvat kann verða umrøtt | Hví tað hevur týdning |
|---|---|---|
| Trivnaður | Hvussu næmingar kenna seg sæddar og hoyrdar | Styrkir tryggleika og tilknýti |
| Ósemjur | Hvussu ósemjur verða loystar og fylgdar upp | Fyribyrgir, at trupulleikar vaksa |
| Næmingaluttøka | Hvussu børn fáa ávirkan á skúladagin | Menna ábyrgd og demokratiska fatan |
| Felags reglur | Hvørji mørk og hvørjar væntanir galda | Ger gerandisdagin greiðari og rættvísari |
| Digital siðvenja | Málburður, myndir og samskifti á netinum | Verjir persónlig mørk og virðing |
Ein slík yvirlitstøða er ikki ein fastur listi, men eitt møguligt arbeiðsamboð. Tað týdningarmesta er, at evnini verða vald út frá veruligum tørvi og umrødd á ein hátt, sum gevur pláss fyri bæði royndum og nýggjum sjónarmiðum.
Tá niðurstøður verða gjørdar, er gott at avtala, hvør tekur sær av næstu stigunum, nær fylgt verður upp, og hvussu boðini verða givin víðari. Greið uppfylging ger, at etiska arbeiðið ikki steðgar við sjálvum fundinum.
Frá umrøðu til gerandispraksis
Ein góð etisk avgerð skal kunna merkjast í skúladegnum. Um ráðið til dømis umrøður felagsskap í fríkorterinum, kann næsta stig vera at royna nýggjar karmar, skipa fyri felags virksemi ella geva næmingum størri møguleika at bjóða hvørjum øðrum við.
Tað er eisini umráðandi at kanna, um ein broyting veruliga virkar. Hetta kann gerast við stuttum samrøðum, næmingafundi ella einfaldum afturmeldingum frá starvsfólki og foreldrum. Á tann hátt verður arbeiðið ein støðug læring heldur enn ein einstøk avgerð.
Frískúlin leggur dent á skapandi og fjølbroytt virksemi, eitt nú sang, dans, hondverk, bókadagar og framførslur. Slík tiltøk kunnu eisini vera karmur um etiska læring, tí tey geva børnunum møguleika at samstarva, vísa ymiskar førleikar og uppliva, at øll hava nakað at geva felagsskapinum.
Soleiðis kann skúlasamfelagið stuðla
Etiska ráðið kann fáa størri ávirkan, tá øll vita, hvussu tey kunnu venda sær til tað og koma við evnum. Samskiftið má tí vera einfalt, virðiligt og lætt atkomuligt, bæði fyri børn og vaksin.
Næmingar, foreldur og starvsfólk kunnu stuðla arbeiðinum við at:
- siga frá, tá ein støða kennist ótrygg ella órættvís
- lurta eftir øðrum, eisini tá sjónarmiðini eru ymisk
- brúka virðiligan málburð í skúlanum og á netinum
- taka nýggjar felags reglur upp í gerandisdegnum
- geva greiða og uppbyggjandi afturmelding
Tá slíkar gerðir verða ein natúrligur partur av skúlamentanini, verður etiska ráðið ikki ein avbyrgd eind. Tað verður eitt savningarstað fyri felags ábyrgd og ein stuðul hjá skúlanum í arbeiðinum at skapa góðar karmar fyri læring og trivnað.
Fundurin hjá etiska ráðnum er tí eitt høvi at styrkja tað, sum longu riggar, og at varliga taka upp tað, sum kann verða betri. Við opnum samskifti, virðing fyri næmingarøddini og greiðari uppfylging kann Frískúlin halda fram við at byggja ein skúla, har børn kenna seg trygg, virkin og vælkomin.
Fylg við kunningini frá Frískúlanum, tak lut í samrøðunum um trivnað og send viðkomandi sjónarmið víðari til skúlan. Soleiðis verður etiska arbeiðið ein felags gerð, sum sæst í hvørjum skúladegi.
