Frískúlin fær vitjan frá føroyskum rithøvundi
Ein skúladagur fær serligt lív, tá ein føroyskur rithøvundur kemur inn um dyrnar. Bøkurnar fáa eitt andlit, røddin aftan fyri orðini verður livandi, og næmingarnir fáa møguleika at uppliva, at bókmentir ikki bara hoyra til í bókahillini. Á Frískúlanum í Havn varð vitjanin ein dagur við frásøgnum, spurningum og skapandi hugflogi.
At hitta ein rithøvund kann vekja lesihugin hjá børnum, sum kanska ikki altíð síggja seg sjálv sum lesarar. Tá høvundurin greiðir frá arbeiðsgongdini, persónunum og hugskotunum aftan fyri eina søgu, gerst tað lættari hjá næmingunum at skilja, hvussu ein bók verður til.
Vitjanin samsvarar væl við arbeiðið á skúlanum, har tryggleiki, virðing og gleði í læringini eru grundleggjandi. Í heimasíðu Frískúlans sæst, hvussu skúlin leggur dent á eitt fjølbroytt læringsumhvørvi, har børnini fáa rúm at kanna, skapa og taka lut í felagsskapinum.
Ein rithøvundur gevur bókmentunum andlit
Tá næmingar lesa eina bók, ímynda teir sær ofta sjálvir, hvør høvundurin er. Við einari rithøvundavitjan fáa teir høvi at hitta persónin aftan fyri tekstin og hoyra, hvussu ein hugskot verður ment til eina frásøgn. Tað kann vera byrjanin til eina heilt aðra samrøðu um bøkur og lesing.
Rithøvundurin kann eisini vísa á, at skrivihandverkið er ein arbeiðsgongd við nógvum royndum. Søgan verður kanska broytt fleiri ferðir, persónar fáa nýggj nøvn, og endin kann taka eina aðra leið enn ætlað. Henda innlitssøgan ger tað minni vandamikið hjá næmingunum at royna seg sjálvar við egnum tekstum.
Søgur sum skapa forvitni
Ein góð frásøgn kann flyta børn til onnur støð, tíðir og sjónarhorn. Hon kann geva teimum møguleika at skilja, hvussu onnur hugsa, og samstundis seta orð á egnar upplivingar. Við føroyskum bókmentum fáa næmingarnir eisini samband við sítt egna mál, umhvørvi og mentan.
Tá ein føroyskur rithøvundur greiðir frá sínum arbeiði, verður føroyskt mál sett í miðdepilin á ein natúrligan hátt. Næmingarnir hoyra orð og vendingar brúktar í einum skapandi høpi, og teir fáa innlit í, hvussu móðurmálið kann brúkast til at byggja spennandi heim og trúverdigar persónar.
Frá lesing til samrøðu
Vitjanin gevur góðar møguleikar fyri virknum spurningum. Næmingarnir kunnu spyrja um, hvar hugskotini koma frá, hvussu nógv verður skrivað hvønn dag, og hvat skal til fyri at gera eina søgu lidna. Slíkar spurningar vísa, at børnini ikki bara lurta, men eisini hugsa kritiskt um tekst og skapandi arbeiði.
Ein samrøða við rithøvundin kann halda fram í skúlastovuni eftir sjálva vitjanina. Flokkurin kann arbeiða við einum broti úr einari bók, skriva nýggjan endi, tekna ein persón ella skapa eina stutta søgu við støði í einum staði úr frásøgnini. Á tann hátt verður vitjanin ein partur av undirvísingini og ikki ein stakur hending.
| Læringsøki | Hvat næmingarnir fáa burturúr | Dømi um arbeiði |
|---|---|---|
| Lesing | Øktan áhuga fyri føroyskum bókmentum | Lesa og umrøða eitt brot |
| Mál | Nýggj orð og betri frásagnarførleiki | Skriva eina stutta søgu |
| Hugflog | Venja evnini at ímynda sær og skapa | Finna upp á ein persón |
| Felagsskapur | Venja virðiliga samrøðu og lurting | Spyrja rithøvundin saman |
Námsfrøðiligt virði í vitjanini
Ein rithøvundavitjan røkkur fleiri læringsmálum í senn. Hon styrkir lesing, orðfeingi og munnliga frásøgn, men gevur eisini næmingunum møguleika at arbeiða við kenslum, sjónarmiðum og etiskum spurningum. Ein bók kann til dømis verða grundarlag fyri práti um vinarlag, dirvi, munir og tað at kenna seg uttanfyri.
Arbeiðið kann lagast til ymiskar aldursbólkar og førleikar. Yngri børn kunnu arbeiða við myndum, rímum og stuttum frásagnum, meðan eldri næmingar kunnu kanna persónslýsingar, frásagnarbygnað og boðskap. Hetta gevur øllum møguleika at taka lut á sínum egna støði.
Felagsskapur, mentan og skapandi arbeiði
Á Frískúlanum er mentanin ein natúrligur partur av gerandisdegnum. Føroyskur dansur, sangur, siðbundið handverk, bókadagar og framførslur geva børnunum ymiskar inngongdir til læring. Ein vitjan frá føroyskum høvundi bindur hesar virksemisgreinar saman við málinum og søgunum, sum verða skapaðar í Føroyum.
Næmingarnir kunnu til dømis sameina eina søgu við tónleiki, myndlist ella leiklist. Ein bókapersónur kann verða teknaður, framførdur ella gjørdur til part av einum nýggjum sangi. Tá børnini arbeiða saman á henda hátt, verða ymiskir styrkir sjónligir, og felagsskapurin fær eitt felags skapandi mál.
Góðar leiðir at byggja víðari
Ein slík vitjan kann geva íblástur til eitt longri bókmentaverkætlan. Skúlin kann lata eina viku snúgva seg um lesing og skriving, har flokkar arbeiða við føroyskum bókum, gera bókaumrøður og enda við einari lítlari framsýning ella framførslu fyri hinum næmingunum.
Eisini ber til at lata børnini vera høvundar í egnum høpi. Tá tey fáa stundir at skriva, endurskriva og deila tekstir sínar, læra tey, at góðar søgur verða mentar gjøgnum royndir. Nakrar einfaldar arbeiðshættir kunnu geva vitjanini varandi ávirkan:
- Les eitt brot úr einari føroysku bók og tosa um persónar og umhvørvi.
- Lat næmingarnar skriva ein stuttan tekst við støði í einum orði ella einari mynd.
- Ger eina felags bók, har hvør næmingur leggur eitt íkast afturat.
- Fyriskipa ein bókadag við lesnaði, framsýningum og upplesturi.
- Lat næmingarnar skriva brøv ella spurningar til ein annan føroyskan rithøvund.
Tá børnini sleppa at vísa fram tað, tey hava skapað, fáa tey bæði ábyrgd og stoltleika. Ein upplestur í flokkinum, ein veggframsýning ella ein lítil framførsla kann gera arbeiðið sjónligt og vísa, at teirra egnu orð hava virði.
Vitjanin hjá føroyska rithøvundinum minnir okkum á, at læring ofta byrjar við einari góðari frásøgn og einum forvitnum spurningi. Fylg við virkseminum á Frískúlanum, og ver við, tá næmingar lesa, skapa og lata nýggjar søgur fáa lív.
