Føroyskar spurniløg í flokkinum – styrki máls og mentan

At Frískúla í Havn meta vit, at føroyskt mál og føroyskt mentanarligt tilfar er grundvøllurin undir læringararbeiðinum hjá børnum. Tá ið vit brúka føroyskar spurniløg í flokkinum, skapa vit eitt umhvørvi, har børn hoyra sítt móðurmál í nýggjum samanhangi og gera royndir við orðum, hugtøkum og framsýningum, sum eru eyðsýndar í gerandisdegnum hjá teimum.

Børn læra best, tá ið tilfarið hevur týdning fyri teirra egna lív. Føroyskir yrkingar, søgur um heimligar hendingar, myndir úr náttúruni og frásagnir av siðvenjum hjá fólkinum geva undirvísingini eina djúpd, sum ikki ber til at eftirlíka við ytra tilfar. Soleiðis verður Føroyar sjálvt ein partur av læruvegi teirra, og tey kenna seg sum partur av einari virkri mentan.

Frískúlin leggur dent á ein fjølbroyttan fakfjøld, har ymiskar fak gera sítt arbeiði saman. Ein føroysk sangur í flokkinum er tónleikur og rímkenda málið, pulutættir og tann familjæra røddin hjá foreldrunum, sum møta aftur í gerandisdegnum hjá teimum. Handarbeiðið er list og ein máti at læra føroysku orð fyri litir, form og amboð, sum hava týtt seg í føroyska handverkssøgu í øldir.

Okkara grundarstøði byggir á virðing fyri einstaka barninum og samfelagnum, vit eru ein partur av. At brúka føroysk tilfar í flokkinum er eitt varðveitslu- og menningaramboð, sum bindur saman tað, sum børn læra í skúlanum, við tað sum tey uppliva uttanfyri skúlan.

Fakkaðal	Slag av tilfari	Málsítt endamál	Mentanarligtamboð
Móðurmál og bókmentir	Søgur, kvøðingar, yrkingar	Orðafing, hugtaksmenning	Málstyrki og faklig djúpd
Handarbeiði og list	Garn, fasa, vaðmál	Fagnøvn og frágreiðing	Føroyskar handverkshevd
Sangur og tónleikur	Kvøðingar, ballader	Málnýtsla og rím	Mentanarligur arvur
Náttúra og støddfrøði	Veður, dýr, landshættir	Rokning, kanning, frásøgn	Fatan av heimabygd

Endamálið við føroyskum spurniløgum

Tá ið Frískúlin arbeiðir við føroyskum spurniløgum í flokkinum, er endamálið at styrkja børnini bæði á málsligum og mentanarligum økjum. Vit ynskja, at tey skulu kunna orða sínar tankar, spyrja spurningar og kunna svara á føroyskum, samstundis sum tey gera sær eina fatan av, hvat tað merkir at vera føroysk.

Móðurmálslæra verður ofta sett í samband við grundstøði í lesing og skriving, men í okkara skúla er tað eisini eitt grundarstøði fyri sosialar og kensluligar førleikar. Tá ið børn kunnu orða sínar kenslur á sínum egna móðurmáli, ber betur til at arbeiða við teimum í trupulleikum og at byggja eina trygga sjálvsfatan.

Á Frískúla í Havn meta vit, at føroyska málfrøðin, yrkingalæra og bókmentir eru serliga týðandi. Tey geva børnunum høvi til at koma inn á eitt djúpt málstigið, sum ber við sær heimspekilegar spurningar – hví vit gera sum vit gera, og hvat tað merkir at tilhoyra einum ávísum staði.

Søgur og siðvenjur í undirvísingini

Frásagnir frá føroyskari siðvenju eru eitt hjartalag í undirvísingini hjá okkum. Tá ið vit lesa søgurnar um Grím Fífa, Kálvskríð ella búsetingartíðirnar á Føroyum, síggja vit, at børnunum dámar at hoyra um persónar, sum minna um tey sjálvi – fólk sum liva við sjónum, veðrinum og teimum somu vónum, sum tey kenna.

Lesing frá eldri ættarliðum er eisini ein týðandi partur. Vit bjóða foreldrum, avum og abbum at koma inn í flokkin og frásiga søgur úr sínum egna lívi. Hetta ger, at børnini hoyra føroysku málnýtsluna á ymsum stigum og síggja, at mál og minni eru nátúrligar samstøður.

Skriftligar søgur verða nýttar til skrivingarverkstovur, har børn kunnu gita sínar egnu søgur, seta upp leikir ella tekna myndir til tekstin. Soleiðis verða tey samstundis lesandi, skrivandi og skapandi, og tey síggja, at føroyskt mál er eitt amboð at skapa nýtt, ikki bara at lýsa tað, sum er.

Handarbeiði, list og føroyskar spurniløg

Handarbeiði er ein máti at læra mál á ein hátt, sum bæði stimbrar kenslurnar og gevur rúm til hugsanir. Tá ið vit arbeiða við ull, fasa og garni, brúka vit nøvn sum "vaðmal", "reyðrósur" og "sjóvarfípan", sum geva ymsar málsligar inngongdir til tey ymsu evnini, sum verða viðgjørd í flokkinum.

Á handarbeiði og ullarvevnad í lestraráætlunini er greitt frá, hvussu hetta tilfarið er bygt upp í skeiðum, sum samsvara aldri og áhugamálum børnanna. Eldri børn kunnu til dømis arbeiða við hevðum sínum uppá eina fulla vøru og greiða frá, hvat tey hava lært, og yngri børn royna seg við klippingar, klistraðar styttir og einføld garnarbeiði.

Saman við málsligum undirvísing styrkir handarbeiðið bæði rúmligu og motorisku fórnini hjá børnunum. Tey læra at hoyra, at føroyskt mál hevur nøvn fyri ting, sum onnur mál ofta hava týðanavn av – og at hesi heimaskaptu orð bera við sær søguna og mentanina hjá okkum sjálvum.

Sangur, tónleikur og dans sum lærugrein

Sangur hevur altíð verið ein sjálvsagdar partur av gerandisdøgunum í føroyskum húsum, og hesin arvur er sjónligur í flokkinum. Vit syngja føroyskar barna- og vistsangir, kvøðingar og ballader, og børnini læra at kenna munin á ymiskum slag av tónleiki, sum hevur ymisk týdning ymiskum støðum.

Dansurin er eisini eitt áhugavert tól, har børn kunna læra rím, hendingar og stig fram á ein rørslukenda hátt. Tann føroyski dansurin, sum mestsum byggir á kvøðing, gevur teimum høvi til at hoyra, at mál og rørsla hoyra saman, og at gamlir tekstir framvegis hava eitt djúpt innihald.

Tónleikaundirvísingin gevur eisini høvi til at samrøða um kenslur og upplivingar. Børn kunnu lýsa, hvat ein sangur fekk tey at kenna, og hvussu ein ávís melodi ella yrking hevur týdning fyri teimum. Hetta mennir teirra málsligu førleika á einum fakligum stigi og stuðlar undir teirra menning sum heild.

Tvørfakligt samstarv og temavikur

Ein av okkara styrkjum er tvørfakligt samstarv. Tá ið vit arbeiða við einum evni sum til dømis sjóvar- og fiskiveiðan, sleppa vit inn á fleiri ymiskar fak í senn: søga, mál, støddfrøði og list. Hetta ger, at børnini síggja, hvussu alt hangir saman.

Tvørfakligar vikur og dagar eru serliga væl umtóktar. Tá ið høvuðsevnið er Føroyar, síggja vit, at børnini gerast ógvuliga virkin – tey vilja vita meira, lesa, skriva, spyrja eldri fólk í familjuni, og skipa fyri framsýningum fyri foreldrum og starvsfeløgum.

Sambandið millum fakini ger, at føroyska tilfarið verður kjarnin í undirvísingini, ikki ein hjásettur partur. Tá ið eitt barn lýsir ein føroyskan báta, sum tað hevur málað í list, og greiðir frá ferð hansara á føroyskum, síggja vit, at hetta er integrerað læring, sum Frískúlin ynskir at standa fyri.

Foreldur, samfelag og føroyskt tilfar

Foreldur og aðrir familjumedlimir eru avgerandi samstarvsfelagar í okkara arbeiði. Vit bjóða teimum regluliga inn í flokkin – ikki sum áskoðarar, men sum virknir luttakarar, sum kunnu frásiga søgur, syngja kvøðingar ella greiða frá arbeiði sínum.

Skúlin samstarvar við ymiskar mentanarligar stovnar, savn og listafólk. Tá ið eitt barn fær at síggja og sníggja við eitt handverkfólk, sum veitir føroyskt handaverk frá gamlari tíð, verður læringarupplivingin styrkt – barnið hoyrir málið, sær hendurnar og tínir saman við.

Endamálið er at gera eina ávirka menning av føroyska tilfarinum, har skúlin, heim og samfelag virka saman. Soleiðis fáa børnini royndir, sum eru fjølbroyttar og djúpar, og sum fyrireika tey til at standa á egnum beinum sum føroysk borgarar í heiminum.

Til tey, sum vilja vita meira um, hvussu vit brúka føroyskar spurniløg í flokkinum, bjóðar Frískúlin í Havn til kunningarfund og vitjanir. Vit fegnast um at framsýna okkara tilfar og at samrøða við foreldur, sum ynskja at síggja, hvat Frískúlin kann bjóða. Set teg í samband við skúlaskrivstovuna, ella kík á heimasíðu okkara fyri at síggja, hvat er á skránni komandi mánaðir. Saman kunnu vit tryggja, at føroyska málið og føroyska mentanin verða børnum okkara frameftir.