At vera ábyrgdarfólk í flokkinum merkir, at næmingurin sær seg sum ein týdningarmiklan part av felagsskapinum. Tað snýr seg um at ansa eftir egnum arbeiði, virða onnur og vera til reiðar at hjálpa, tá ið tørvur er á tí. Ábyrgd veksur spakuliga, tá ið børn fáa møguleika at royna seg í tryggum karmum.
Í einum flokki hava øll ein leiklut. Summi eru skjót at taka orðið, meðan onnur hava tørv á meira tíð og stuðli. Tað er uppgávan hjá skúlanum at skapa eitt umhvørvi, har børn tora at siga sína hugsan, lurta eftir hvørjum øðrum og læra av tí, sum ikki eydnast fyrstu ferð.
Á Frískúlanum í Havn verður dentur lagdur á trivnað, virðing og gleði í læringini. Tá ið næmingar fáa ábyrgd í gerandisdegnum, læra teir samstundis at kenna seg sum virknar borgarar í einum felagsskapi. Tað kann vera gjøgnum smáar uppgávur, samstarv, skapandi arbeiði og felags upplivingar.
| Tá ið næmingurin tekur ábyrgd | Tað, sum næmingurin lærir |
|---|---|
| Heldur skil á sínum tilfari | At fyrireika seg og vera álítandi |
| Lurta eftir øðrum | At vísa virðing og geva pláss |
| Hjálpir í flokkinum | At síggja tørvin hjá felagsskapinum |
| Viðger ósemjur friðarliga | At samskifta og finna loysnir |
| Tekur lut í felags verkætlanum | At samstarva og standa við sínum íkasti |
Ábyrgd er meira enn at gera heimaarbeiði og møta til tíðina. Hon sæst eisini í mátanum, vit fara við okkara floksfeløgum, lærarum og felags rúmum. Ein næmingur, sum leggur stólin upp á pláss, tekur lut í upprudding ella ansar eftir bókum og amboðum, er við til at gera skúladagin betri hjá øllum.
Børn læra best at taka ábyrgd, tá ið væntanirnar eru greiðar og hóskandi. Ein ungur næmingur kann hava ábyrgd av at býta blýantar út, meðan ein eldri næmingur kann hjálpa til við eini verkætlan ella leiða ein part av einum felags arbeiði. Uppgávurnar skulu vera veruligar, so børnini merkja, at teirra íkast hevur týdning.
Ein tryggur flokkur gevur børnum dirvi at royna nýggjar leiklutir. Lærarin kann stuðla við at vísa, hvussu ein gevur boð, spyr um hjálp, loysir eina uppgávu og sigur frá, tá ið okkurt ikki riggar. Soleiðis verður ábyrgd ein natúrligur partur av læringini heldur enn ein revsing ella ein treyt.
Í felags arbeiði ber til at venja bæði sjálvstøðugt arbeiði og samstarv. Næmingar kunnu skiftast um at vera orðstýrari, skrivari, hjálpari ella framløgufólk. Tá ið leiklutirnir skifta, fáa fleiri møguleika at vísa síni styrki og læra av uppgávum, sum í byrjanini kennast ókendar.
Gerandisdagurin er fullur av løtum, har børn kunnu venja ábyrgd. Tað kann vera at koma við einum hugskoti, gera arbeiðsplássið klárt, taka lut í upprudding ella minnast til at boða frá, um ein floksfelagi hevur tørv á stuðli. Smáar handlingar skapa vanar, og vanar geva tryggleika.
Tá ið børn arbeiða við máli og málsligari menning, fáa tey eisini møguleika at taka ábyrgd av, hvussu tey samskifta. Í undirvísing í føroyskum máli verður dentur lagdur á at brúka málið neyvt og virðiliga. At velja orð við umhugsni, lurta og seta greiðar spurningar eru týdningarmiklir partar av at vera góður luttakari í flokkinum.
Ábyrgd sæst serliga væl, tá ið okkurt gerst trupult. Ósemjur eru ein natúrligur partur av einum felagsskapi, men børn mugu læra, hvussu tær kunnu handfarast. Í staðin fyri at ákæra ella lata seg stongja inni kunnu tey venja seg við at greiða frá, hvussu teimum kennist, og lurta eftir hinum.
Lærarin kann hjálpa flokkinum við einfaldum spurningum: Hvat hendi? Hvørji vóru ávirkað? Hvat kunnu vit gera nú? Soleiðis verður dentur lagdur á loysnir heldur enn skuld. Tá ið næmingurin fær høvi at gera avbøtur, biðja um umbering ella finna eina nýggja avtalu, veksur bæði sjálvsálit og samvitska.
Felags mentan gevur næmingum eina kenslu av at hoyra til. Á Frískúlanum kunnu føroyskur dansur, sangur, handverk, bókadagar og framførslur geva børnum uppgávur, har øll kunnu vera við á sínum egna hátt. Summi skapa, onnur venja, greiða frá, hjálpa til við pallseting ella taka sær av praktiskum arbeiði.
Tá ið børnini vóru við til at mála skúlaflaggmyndina, vóru tey partur av einum felags skapandi arbeiði. Slíkar upplivingar vísa, at ábyrgd eisini snýr seg um at seta síni spor í felagsskapin og taka hond um nakað, sum øll kunnu gleðast um. Samstundis læra børnini at virða ymiskar hugmyndir og arbeiðshættir.
Fyri at ábyrgd skal gerast verulig, má hon síggjast aftur í dagligum vanum. Tað hjálpir, tá ið flokkurin saman ger fáar og greiðar avtalur um arbeiðsfrið, hjálp, fríkorter og nýtslu av felags tilfari. Avtalurnar eiga at vera orðaðar á ein hátt, sum børnini skilja, og tær kunnu broytast, tá ið flokkurin lærir nýtt.
Góðir spurningar kunnu hjálpa næmingum at hugsa um egnan leiklut:
Tað er eisini gagnligt at taka samanum eftir eina verkætlan ella eina trupla støðu. Næmingarnir kunnu greiða frá, hvat riggaði, hvat var torført, og hvat tey vilja royna næstu ferð. Hetta ger eftirmeting til ein virknan part av læringini.
Í gerandisdegnum kunnu næmingar venja ábyrgd við at:
Tá ið heim og skúli tosa saman um somu virði, verður lættari hjá barninum at flyta góðar vanar millum ymisk umhvørvi. Frískúlin í Havn kann geva børnunum karmar, har tey fáa álit, vegleiðing og veruligar møguleikar at royna seg. Við at fylgja við í smáu stigunum, geva rúm fyri mistøkum og leggja merki til íkastið hjá hvørjum einstøkum barni, byggja vit ein flokk, har ábyrgd verður lærd við at verða livað.
Hetta arbeiðið byrjar við næsta felags uppgávuni: at lurta, taka lut og gera sítt besta fyri, at øll kenna seg trygg og vælkomin í flokkinum.