Hvussu vit nýta iPad til at tekna og skriva
Ein iPad kann gøra teikning og skriving til sama lærdómsferð: vatnið er eitt skáp, og skrivanurin er eitt brøv. Børn kunna hugsar um skits, endra ljóð, skriva føroysktan tekst og leggja útnevni á skits og skrift, alt á einum skermi. Kringum skermin skal vera eitt trygt og stimulerandi umhvørvi, har lærdómur, skemt og samstarv fáa pláss.
Føroyskt skólalívið umfatar føroyskt mál, føroyskar søgur, tíðindi, dans og list. Ein iPad skal styðja hetta lívið uttan at trýna skjaldarfræði, fjarfylgd eða skermatíð. Til at hetta skal virka, er kent at kombinera hent teikning, týðnislega skriving, ljóð og myndir í dagligum skóliárbeiða.
Frá hugmynd til skits
Á Frískúlin í Havn er skapandi arbeiðið sjálvt ein leið at læra. Børnini fáa mál, orð, tekst og ljóð at úttrykka á ymsan hátt, meðan læraren hjálpir teimum at gera orðini skýr fyri onnum. Í einum tryggum og stimulerandi umhvørvi verður iPadin eitt marghættis verkæti millum læran, samtaluna og skapandi skíggj.
Í Freeform, Pages og Keynote fáa teikning, tekst, myndir og ljóð sama pláss. Apple Pencil gevur greinar skjótar og nøggvar, fingrarnir kunna flyta, tvinna og stigskala, og nýgg lög geva møguleika fyri at endra teikning, tekst og ljóð. Tað er gott, at tey føroyskt verkini fæa sama mál, sama skemtu og sama orð í einum skipsmiði, tá teikning, tekst og ljóð fara saman.
Teikning og skriving á sama skermi
Alt færið skal ikki sjálvsagt hent. Fingrar eru nýggir til smáar flytingar, ljóðbreytingar og grøna blokkar; Apple Pencil hentar at leggja nákvækar greinar og tekstur; bly er kent úr fysiska skápnum; snekki er nýttur til føroyskar setningar og frámerki. Valið skal passa verkætið og aldurin hjá barninum.
Ett iPad-verkæti kann fara frá einum lítlum skitsi yvir í ein nøgvan tekst. Teknarin kann fyrst fanga formin, síðan flyta ella skala, og á enda fær skrivarin føroyskt orðalag. Henda leiðin sýnir hugmyndirnar, áðrenn endaligur tekstur er skrivaður.
| Arbeiðsmáður | Eiginleiki | Best í |
|---|---|---|
| Fingrar | Skjótar flytingar | Tvinning, stigskaling og smáar endringar |
| Apple Pencil | Grein og nøggv tannar | Nøkt, deyðilikt og tekstur |
| Bly | Kent úr fysiska skápnum | Hent skits og egin skrift |
| Snekki | Greinileg føroysk setning | Langir tekstar og frámerki |
Frá einum skitsi til føroysktan tekst
Ein uppgáva hentar, tá hon skal bera lærdóm, skemt og sjálvstøði saman. Barnið fær fýra føroyskar fløgur fyri hugmyndina, inntil tað hevur orðalag. Síðan fær tey ljóð, myndir, stoyp og lýsing tilgjøgar. Tað opnar fyri at hyggja um frásøguna úr mongum vinkulum, áðrenn endaliga søgan er sett saman.
Í seinasta útróppinum leggja børnini fram eitt føroyskt verk, sum tey sjálv hava valt. Til dømis kunna tey hoyggja og syngja føroyskt ljóð, tekna dansstig, seta saman mynd, ljóð og skrift. Orð og tekstur vaxa úr samstarvinum og føroyskum málvevrum, tíðindum og upplýsingum.
Nær verkætið er úrboðið, kunna løg, litir og vinklar vera trið. Børnin kunna velja, at framsetningin verður frammi fyri flokkin. Greiningin skal síðan vera lætt at síggja: orðaliðið skal vera samhengið, tekstur skal vera skjótur at finna, og framsetningin skal passa innihald og aldur. Víðari kunna vatnlesari, talastýring og forstørktur tekstur hjálpa barnið at fáa sama føroyska innihald, men framsetningin skal henta barninu og føroyska málinum.
Lærdómur í føroyskum skapandi verkum
Skapandi verk kunna leggja fleiri løg á almennar frásøgur. Barnið ítrøðar føroyskt orð, textrur og ljóð metan tað hyggur um føroyskar landsmyndir, føroyskt nám um havið, landið og onkar gentan. Ýmsar framsetningar gjøra munin millan hugmynd og úttrykk greinilegan: ein teikning, dagbótsorð, myndarøð, sjávfboðin frásøgn ella framsetning, sum ber seg fram fyri teimum.
Nær fingrarnir skriva og nágv teiknastig vaka, fær barnið lærdóm um týðni, handhentan stýrdóm og fínmotoriskar færðir. Tað skal nú ansað í millum hent og týðnislegum aðferðum. Tærskja skal metast saman við bly, bøkur og listverk á papíri, so at litin av teikna og skriva ikki verður einans.
Lærarin skal geva føroysk orð fyri innihald, samstarv og framsetning. Alt skal vera greinilegt og føroyskt; teikningin skal vera nøggv, orðaliðið lætt at lesa, søgan sjálvgong og økið hent fyri barnið. Ítrøðin kann eisini enda í eðini, tá skitsið verður til føroyskt høndverk, ein framsetning á einum bókadøg ella partur av einari føroyskari framføring. Slíkt bindur skermarbeiðið saman við føroysktan dagligan kultur.
Góðir vanar í einum tryggum flokki
Ein greinileg verkætistøgn lettar økinum at varðveita. Í byrjan avriðarins opnar børnini eina nøggva fløgu fyri eitt verknevni, skriva um evnið og føra teiknastigini upp í einan skamma, sum hevur sama navn sum verkætið. Síðan flyta tey stigini til nýggja skamma, uttan at undanfarandi arbeiðið missir sambandin.
Permanent nýggjur heim á einum app, eini almentu samlarapó eða í eitt samstarvsøki skal ikki sjálvsagt á net. Aðgong og samtykti fylgja økinum alla døgur, uttan at tey gøra samstarvið trupult. Læraren býr um samlarøðið, setur lovatøg, stýrir hvat barnið fær at hava á hesin aldur og heldur ella oyggir ljóð innan føroyskra heima.
Frammi skal liggja føroysk orð um teikning, tekst, innihald og framsetning, saman við uppskotið og næsta skref. Uppskotini og føroysku leiðirnar skulu liggja saman hangendra heima. Børnini skulu eisini leggja fram føroyskt verk, sum tey ønskja at ein ønnur fær at síggja.
Fríggja eina lítla øki næstu viku: vel eina frásøgu, føroyskt dagbótsorð ella eit ljóð, og gera eitt verkæti á iPad, har børnini teikna og skriva saman í einum flokki. Set eitt gott innihald til endamáls, fylg same leiðina frá skitsi til endaligs teksts, og ha eitt føroyskt orð, sum barnið skal nýta í munnligari frásøgu.
Ró skal hava meting við tíðarendan: børnini læra um orð, ljóð, frásøg og føroysktar framsetningar. Arbeðið skal vera trygt at vinna í, lætt at finna aftaná og nakað at sýna frá. Tá iPadin er nýttur sum verkæti fyri lærdóm, føroyskan og skapandi samstarv, verður hon ein sjálvstøðugan partur av einum tryggum og gleðiligum skóladag.
