Hvussu vit nýta søgur úr Bíbliuni til samtalu
Søgur úr Bíbliuni kunnu geva børnum eitt trygt og fjølbroytt rúm at hugsa, lurta og seta orð á sínar egnu upplivingar. Tær snúgva seg um vón, ótta, vinarlag, svik, fyrigeving, ábyrgd og tað at kenna seg uttanfyri. Tí kunnu tær brúkast sum grundarlag fyri djúpum og jaligum samrøðum í skúlanum.
Endamálið er ikki, at øll børn skulu koma fram til sama svar. Tað týdningarmikla er, at tey fáa møguleika at undrast og hoyra ymisk sjónarmið. Ein frásøgn kann vekja ymiskar kenslur hjá børnum, og júst tann munurin kann gera samtaluna livandi og læruríka.
Í einum tryggum læringsumhvørvi kunnu søgurnar knýtast at lesing, munnligari frásøgn, leiklist, myndlist og gerandisdegnum. Á Frískúlanum í Havn verður dentur lagdur á umsorgan, felagsskap og gleði við at læra, og hetta gevur góðar karmar um slíkar samrøður.
Søgurnar skapa eitt felags útgangsstøði
Ein bíbliusøga er eitt felags frásøguevni, sum øll í bólkinum kunnu venda aftur til. Tá lærarin lesur ella greiðir frá søguni, sleppa børnini fyrst at lurta eftir persónunum, støðunum og hendingunum. Síðani kunnu tey seta orð á tað, tey løgdu merki til, uttan at nakað svar verður mett sum tað einasta rætta.
Søgurnar kunnu eisini hjálpa børnum at tosa um kenslur, sum annars kunnu vera ringar at greiða frá. Tað kann vera lættari at siga, hvat ein persónur í søguni kendi, enn beinleiðis at greiða frá sínum egna ótta ella sorg. Við tíðini kann henda frástøðan skapa dirvi til at knýta frásøgnina at egnum royndum.
Lærarin hevur ein týdningarmiklan leiklut í at halda rúmið opið. Við at lurta virkið, endurtaka tað, barnið hevur sagt, og spyrja varliga víðari verður víst, at øll íkast hava virði.
Frá frásøgn til opna samrøðu
Ein góð samtala byrjar ofta við einfaldum spurningum um tað, sum hendi í søguni. Hvat gjørdi persónurin? Hvussu broyttist støðan? Hvat vistu vit frammanundan, og hvat fingu vit nýggja vitan um? Slíkir spurningar hjálpa børnunum at skilja innihaldið, áðrenn tey fara at tulka tað.
Tá samtalan er komin í gongd, kunnu spurningarnir gerast meira opnir. Hví heldur tú, at persónurin valdi soleiðis? Hvussu hevði søgan verið, um ein annar persónur greiddi frá? Hvat hevði tú gjørt í somu støðu? Við hesum spurningum verður dentur lagdur á grundgevingar heldur enn skjót røtt svar.
Tað er eisini gagnligt at geva børnunum tíð at hugsa. Ein stutt løta í tøgn kann gera, at fleiri tora at taka orðið. Summi vilja siga nógv, meðan onnur heldur vísa sítt sjónarmið við tekning, skriving ella leikluti í einum stuttum sjónleiki.
| Søguslag | Hvat børnini kunnu leggja til merkis | Møguligt samtaluevni |
|---|---|---|
| Nói og ørkin | Óvissa, ábyrgd og at verja lív | Hvussu hjálpa vit hvørjum øðrum, tá nógv er ótrygt? |
| Jósef og brøðurnir | Av øvund til sáttargerð | Hvat kann broyta eitt ónt samband? |
| Rutt og No’omi | Trúfesti og at hoyra til | Hvussu taka vit ímóti einum, sum kennir seg fremmandan? |
| Tann miskunnaði samaritturin | Hjálp og medkensla | Hvør hevur tørv á okkum í gerandisdegnum? |
| Dávidur og Goliat | Ótti, dirvi og ólík styrki | Hvat merkir tað at vera sterkur? |
At síggja fleiri sjónarmið
Børn kunnu tulka somu frásøgn á heilt ymiskan hátt. Eitt barn leggur kanska merki til órættvísi, meðan eitt annað hugsar um vinalag ella dirvi. Í staðin fyri at rætta barnið kann lærarin biðja tað vísa á, hvar í søguni tað sær hetta. Soleiðis læra børnini at grundgeva við støði í tekstinum og samstundis virða onnur tulkingar.
Tað ber eisini til at lesa søguna úr fleiri sjónarhornum. Hvat hevði tann, sum varð hjálptur, sagt? Hvussu upplivdi tann, sum gjørdi mistakið, støðuna? Hvør persónur hevði minst vald? Slíkt arbeiði mennir innliving og ger børnini meira varug við, at ein hending kann kennast ymist hjá teimum, sum eru við í henni.
Í samtaluni kunnu vit eisini knýta søgurnar at føroyskum siðum og gerandisligum upplivingum. Hugtøk sum gestablídni, hjálpsemi, ábyrgd og felagsskapur eru kend í okkara mentan, men kunnu eisini verða lýst gjøgnum nýggj dømi. Tað gevur børnunum møguleika at síggja sambandið millum gamlar frásagnir og lívið í dag.
Søgurnar sum grundarlag fyri skapandi arbeiði
Eftir samtaluna kann flokkurin arbeiða víðari við søguni á ymiskan hátt. Børnini kunnu tekna eina mynd úr frásøgnini, skriva eitt bræv frá einum persóni ella gera eina nýggja endingu. Tey kunnu eisini endurfortelja søguna við egnum orðum og broyta stað, tíð ella persónar.
Føroyskur dansur, sangur og leiklist kunnu geva innihaldinum rørslu og ljóð. Ein bólkur kann gera ljóðmyndir til stormin í søguni um Nóa, meðan ein annar spælir eina samrøðu millum tveir persónar. Tá børnini arbeiða saman, koma ymiskir førleikar til sjóndar, og eisini tey, sum ikki fegin tala í stórum bólki, fáa ein virknan leiklut.
Slíkt skapandi arbeiði eigur ikki at vera ein roynd at endurgeva eina ávísa tulking. Tað kann heldur vera ein háttur at vísa, hvat børnini sjálv hava hoyrt og skilt. Lærarin kann síðani venda aftur til samtaluna og spyrja, um nakað broyttist í fatanini, eftir at børnini arbeiddu við søguni.
Tryggir karmar og virðilig samtala
Fyri at samtalan skal vera góð, mugu børnini vita, at tey kunnu siga sína meining uttan at verða gjørd til láturs. Tað kann vera gagnligt at avtala einfaldar reglur: vit lurta, vit avbróta ikki, vit tosa við virðing, og vit kunnu siga, at vit ikki vita. Tað skal eisini vera í lagi at hava eina aðra fatan enn ein floksfelagi.
- Vel eina søgu, sum hóskar til aldur, støði og støðuna í flokkinum.
- Les søguna stutt og greitt, og steðga á, har børnini kunnu undrast.
- Brúka opnar spurningar, sum geva rúm fyri fleiri svarum.
- Gev møguleika at svara við orðum, tekning, skriving ella leikluti.
- Knyt frásøgnina at gerandisdegnum uttan at noyða børnini at deila persónligar hendingar.
Virðing merkir eisini, at lærarin tekur hædd fyri ymiskum trúarligum og mentanarligum bakgrundum. Søgurnar kunnu verða lisnar sum trúarfrásagnir, mentanararvur og menniskjaligar frásagnir, alt eftir endamálinum við undirvísingini. Tað týdningarmesta er, at børnini fáa eitt trygt stað at hugsa og tosa, har spurningar eru vælkomnir.
Tá ein bíbliusøga verður brúkt soleiðis, verður hon meira enn ein tekstur, ið skal minnast. Hon verður ein vegur inn í samrøðu um tað at vera menniskja, at liva saman og at taka ábyrgd fyri hvørjum øðrum. Í skúlanum kunnu lærarar og børn saman geva frásøgnunum nýtt lív gjøgnum orð, myndir, sang og felagsskap. Leitið eftir einari hóskandi søgu, lesið hana saman og latið samtaluna vísa, hvar hon kann leiða tykkum.
