Nýggj leikapláss og møguleikar at leika
Leikur er ein týðandi partur av gerandisdegnum hjá børnum. Tá børn renna, byggja, spæla saman og finna upp á nýggjar leikir, menna tey bæði kropp, mál, hugflog og sosial evni. Eitt væl gjørt leikapláss kann tí verða nógv meira enn ein staður við rólum og rennibreytum.
Á Frískúlanum í Havn eiga uttandura økini at stuðla undir ein tryggan, fjølbroyttan og hugvekjandi skúladepil. Nýggj leikapláss kunnu geva børnunum fleiri møguleikar at velja ímillum, samstundis sum tey skapa rúm fyri felagsskapi, sjálvstøðugum avgerðum og læring í verki.
Hugsað verður um eina heild, har náttúra, rørslu, handverk, tónleikur og fríur leikur kunnu møtast. Tá umhvørvið bjóðar ymiskar avbjóðingar, finnur hvørt barn lættari eina leið, sum hóskar til áhuga, aldur og orku.
Leikur sum læring í gerandisdegnum
Børn læra nógv uttan at merkja, at tey eru í eini undirvísingarstøðu. Í einum sandkassa venja tey seg við at býta amboð, máta og forma. Á eini javnvágsbreyt arbeiða tey við kropsligari stýring, tolni og dirvi. Í einum felags byggiverkætlan læra tey at lurta, samráðast og loysa trupulleikar saman.
Eitt gott leikapláss skal tí hava fleiri sløg av virksemi. Har kunnu vera opin øki til renning og bólkaleikur, friðarligar krókar til hugna og lesing, og smærri støð, har børn kunnu skapa, kanna og brúka síni egnu hugskot. Frælsið at velja ger, at børnini fáa eina sterkari kenslu av ábyrgd og sjálvstøðugleika.
Trygd, fjølbroytni og atkomulig øki
Trygd er grundarlagið undir øllum leiki. Undirlagið skal vera hóskandi, útsýnið gott, og økini skulu vera skipað soleiðis, at vaksin lættliga kunnu hava eftirlit. Samstundis eigur trygd ikki at merkja, at allar avbjóðingar verða tiknar burtur. Børn hava tørv á hóskandi váða, har tey kunnu royna seg og læra at meta um egnar førleikar.
Fjølbroytni er eisini ein spurningur um atkomu. Leikutilboðini eiga at rúma børnum við ymiskum rørsluførleika, sansing og sosialum tørvi. Breiðar gongdileiðir, fast undirlag á ávísum økjum, sitipláss í skjóli og møguleikar fyri friði kunnu gera tað lættari hjá fleiri at vera við í felagsskapinum.
Náttúra og føroysk samleikakensla
Leikaplássið kann gerast ein livandi partur av náttúruøkinum. Trø, runnar, steinar, mold, vatn og ymiskar plantur geva børnunum møguleika at kanna árstíðirnar og síggja, hvussu umhvørvið broytist. Náttúruøki skapa eisini skugga, lívd og ein annan frið enn tey heilt opnu spæliplássini.
Føroysk mentan kann fáa eitt natúrligt pláss í hesum umhvørvi. Ein lítil pallur kann brúkast til kvøðing, føroyskan dans, framførslur og søgur. Eitt arbeiðsøki við ull, tráði, træi og øðrum tilfari kann knýta leik og læring saman. Á handverki í lestrinum sæst, hvussu skapandi arbeiði kann verða ein virkin partur av skúlans læring.
| Øki á leikaplássinum | Møguleikar hjá børnunum | Førleikar, sum verða mentir |
|---|---|---|
| Náttúrukrókur | Kanna mold, plantur, smádjór og árstíðir | Forvitni, sansing og ábyrgd |
| Rørsluøki | Renna, klatra, hoppa og javnviga | Styrki, samanseting og dirvi |
| Skapandi verkstaður | Byggja, tekna, veva og forma | Hugflog, hondførleiki og tolni |
| Friðarligur krókur | Lesa, hvíla seg og spæla smærri leikir | Sjálvstýring, nærvera og orðaskifti |
| Felags pallur | Syngja, dansa, siga søgur og vísa fram | Samstarv, mál og mentanarlig tilvitan |
Møguleikar at leika saman
Ein góður skúlugarður skal stuðla undir bæði frían leik og skipaðar aktivitetir. Í fría leikinum skapa børnini sjálvi reglurnar, býta leiklutir og broyta søguna, meðan tey spæla. Í skipaðum virksemi kunnu starvsfólk hjálpa teimum at royna nýggjar rørslur, samstarvsleikir ella skapandi uppgávur.
Tað er gagnligt at hava leikelement, sum kunnu brúkast á fleiri ymiskar hættir. Trækassar kunnu verða til hús, bátar, handil ella pall. Ein opin vøllur kann verða brúktur til bóltspæl, dans, renning og felags kappingar. Tá amboðini ikki eru ov bundin at einum ávísum endamáli, fáa børnini størri rúm til hugflog og egnar loysnir.
Virksemi gjøgnum alla vikuna
Leikapláss og felagsøki kunnu geva innihaldi í skúladegnum, eisini tá veðrið broytist. Á einum stillum degi kunnu børn arbeiða við bygging og handverki. Tá orkan er stór, kunnu tey renna, klatra og spæla bólkaleikir. Í regni kunnu vatn, leir og náttúrutilfar gerast partur av eini verkætlan, um økið er lagt til rættis til endamálið.
Nøkur dømi um virksemi, sum kunnu skifta eftir aldri og áhuga, eru:
- At byggja smá hús, brýr ella býir úr náttúrutilfari.
- At læra føroyskan dans, ringleikir og rørslusangir.
- At røkta urtagarð, sáa fræ og fylgja plantum gjøgnum árið.
- At brúka pallin til frásagnir, tónleik og smáar framførslur.
- At skipa fyri bókadøgum og lesistundum úti í fríðarligum krókum.
Tá virksemið skiftir, fáa børnini møguleika at vera virkin á ymiskan hátt. Tey, sum ikki altíð trívast í kapping ella skjótum bólkaleiki, kunnu finna gleði í at byggja, lurta, skapa ella arbeiða í smærri bólkum.
Samstarv um eitt livandi skúlaumhvørvi
Eitt nýtt leikapláss verður sterkast, tá børn, starvsfólk og foreldur fáa høvi at seta orð á, hvat tørvur er á. Børnini kunnu tekna dreymaleikapláss, gera modell ella greiða frá, hvat tey dáma at gera í fríkorterinum. Slík innlit kunnu vísa á møguleikar, sum vaksin ikki altíð síggja.
Foreldur og lokalsamfelag kunnu eisini stuðla við vitan, tilfari og arbeiðsmegi. Ein felags arbeiðsdagur kann snúgva seg um at planta, smíða, mála ella rudda eitt øki. Tað kann styrkja felagsskapin og geva børnunum eina kenslu av, at tey eru við til at skapa teirra egna skúlaumhvørvi.
Á heimasíðuni hjá Frískúlanum í Havn ber til at fylgja við skúlanum, virkseminum og teimum hugskotum, sum mynda gerandisdagin. Leikur, læring og felagsskapur kunnu har verða hugsað sum partar av somu heild.
Frá hugskoti til veruleika
Arbeiðið við nýggjum leikaplássum kann byrja við eini einfaldari kortlegging av verandi økjum. Hvar spæla børnini longu væl? Hvar tørvar skugga, lívd ella sitipláss? Hvørji øki eru ov einsformug, og hvar kunnu náttúra og skapandi virksemi fáa betri pláss?
Næsta stigið er at raðfesta loysnir, sum geva nógv virksemi fyri børnini og samstundis kunnu mennast stigvíst. Smáar broytingar, sum nýggj byggitilfar, plantur, beinkir ella ein pallur, kunnu longu broyta upplivingina av skúladeplinum. Við greiðari ætlan og góðum samstarvi kunnu møguleikarnir at leika gerast ein sjónligur og virkin partur av skúlalívinum.
Frískúlin í Havn bjóðar einum tryggum stað, har børn kunnu vaksa í felag og menna síni evni í ymiskum umhvørvum. Takið lut í arbeiðinum við at skapa eitt fjølbroytt leikapláss, og fylgið við í teimum komandi tiltøkunum og verkætlanunum hjá skúlanum.
