Nýggj leikrøðsla við træ og víði úr Føroyum

Á Frískúlanum í Havn verður skapandi læring ofta knýtt at gerandisdegnum, náttúruni og føroyska mentanararvinum. Í einari nýggjari leikrøðslu fáa næmingarnir høvi at arbeiða við træi og víði úr Føroyum, samstundis sum teir menna hugflog, handalag og evnini at samstarva.

Verkætlanin sameinir leik, søgu, hondverk og framførslu. Víðigreinar verða flættaðar, træpetti fáa nýtt lív sum leikpallar og leikmunir, og næmingarnir skapa sjálvir eina sjónliga frásøgn, sum bæði er einfald og rúmlig. Soleiðis verður skúlagarðurin og føroyska landslagið partur av lærutilgongdini.

Á heimasíðu Frískúlans ber til at lesa meira um skúlan, námsfrøðina, virksemið og tær mentanarligu upplivingarnar, sum geva børnunum eitt trygt rúm at kanna heimin í. Leikrøðslan er eitt gott dømi um, hvussu læra kann fara fram við hondunum, kroppinum, orðunum og felagsskapinum.

Frá føroyskum tilfari til leikpall

Træ og víður hava leingi verið ein natúrligur partur av føroyskum húsarhaldi og handverki. Træ kann verða sagað, pússað og sett saman, meðan víðurin er liðiligur og hóskar væl til flætting, binding og lættar konstruktiónir. Í verkætlanini verða hesi tilfari brúkt við virðing fyri upprunanum og teimum møguleikum, tey geva.

Næmingarnir læra at síggja, at eitt gamalt træpetti ella ein grein ikki nýtist at enda sum burturkast. Við einfaldum amboðum kunnu tey skapa smá hús, skóg, bátar, dýr og myndir úr einum føroyskari frásøgn. Tilfarið hevur sína egnu lykt, vekt og áferð, og hetta ger arbeiðið meira ítøkiligt enn at tekna ein leikmun á pappír.

Handverk sum felags læring

Arbeiðið byrjar við tryggari frálæru í amboðanýtslu. Lærarar vísa, hvussu ein heldur sag, knívi og sandpappíri, hvussu ein arbeiðir varliga saman við øðrum, og hvussu ein kann kanna tilfarið, áðrenn ein tekur næsta stig. Børnini fáa uppgávur, ið hóska til aldur og førleika.

Nøkur arbeiða við pallmyndini, onnur við leiklutum, ljóði ella búnum. Soleiðis fær hvør næmingur ein týdningarmiklan leiklut í heildini. Tað verður rúm fyri teimum, sum elska at standa á palli, og teimum, sum heldur vilja byggja, mála ella skipa fyri. Felags ábyrgd ger tað lættari at síggja, hvussu ymsir førleikar kunnu stuðla hvørjum øðrum.

Søgan veksur fram í samrøðu

Leikrøðslan hevur ikki eina lidna søgu frá byrjan. Í staðin verður frásøgnin ment gjøgnum samrøður, hugskot og royndir. Næmingarnir tosa um føroyskar bygdir, fjøll, seyð, sjógv og veður, og teir finna myndir og persónar, sum kunnu hoyra heima í einum nýggjum leikheimi.

Í dramaundirvísingini royna tey rødd, rørslu og samspæl. Ein lítil grein kann gerast ein gandastavur, ein flættað víðikransur kann gerast ein krúna, og eitt langt træpetti kann verða ein brúgv millum tveir leikpallar. Tá barnið sleppur at tulka tilfarið á sín egna hátt, verður skapandi sjálvstøða ein natúrligur partur av læringini.

Mál, tónleikur og føroyskur samleiki

Føroyski teksturin í leikinum kann verða skrivaður í felag við næmingunum. Orð og vendingar úr gerandismálinum fáa pláss, og lærarar kunnu hjálpa børnunum at arbeiða við frásøgn, rímum og stuttum samrøðum. Hetta styrkir bæði málsliga vitan og dirvi at tala fyri øðrum.

Føroyskur sangur og dansur kunnu eisini verða flættað inn í framførsluna. Ein einfaldur kvæðastev ella ein róligur gangur í ringi kann geva leikinum serligan dám. Mentanin verður tá ikki bara nakað, sum verður víst fram á einum hátíðardegi, men nakað, næmingarnir brúka virkið og skapa víðari.

Náttúra, endurnýtsla og ábyrgd

Ein týðandi partur av verkætlanini er at læra um tilfeingi. Hvaðan kemur træið? Hvussu kann víður verða tikin uttan óneyðugan skaða? Hvat kann endurnýtast, og hvat eigur at fara aftur í náttúruna? Slíkar samrøður gera umhvørvislæru ítøkiliga og knýta hana at tí, børnini hava í hondunum.

Næmingarnir kunnu savna smáar greinar eftir storm, brúka avlopsbitar frá verkstøðum og skráseta, hvørji plantusløg tey kenna. Í arbeiðinum við ábyrgd og miðlum kann flokkurin eisini kanna, hvussu ymiskar netgreinar lýsa ymisk evni, til dømis eina greiðing um veðmál, og tosa um keldur, endamál og hvussu ein metir um trúvirði á netinum.

Ein framførsla fyri allan felagsskapin

Tá leikrøðslan nærkast framførsludegnum, verður pallurin settur saman við øllum teimum lutum, børnini hava gjørt. Ljósið kann vera einfalt, og bakgrundin kann vísa litir og formir úr føroysku náttúruni. Tað týdningarmesta er, at pallurin ber merki av arbeiðinum og teimum mongu smáu avgerðunum, sum eru tiknar undir leiðini.

Foreldur, systkin og onnur í nærumhvørvinum kunnu bjóðast til eina framførslu í skúlanum. Eftir leikin kann verða skipað fyri lítlari framsýning av træarbeiði, víðiflættingum og tekningum. Hetta gevur børnunum eina veruliga kenslu av, at teirra arbeiði hevur virði, og at skúlin er ein staður, har hugskot kunnu vaksa í felag.

Tilfar	Serligir eginleikar	Dømi um leikmunir	Lærutilgongd
Træ	Sterkt, fast og lætt at forma	Hús, brýr og bátar	Amboð, mát og bygging
Víður	Liðiligur og góður at flætta	Krúnur, kurvar og rammar	Mynstur, tol og hondalag
Endurnýtt avlops­tilfar	Sparir tilfeingi og gevur nýtt lív	Smáar figurar og skelt	Umhvørvisábyrgd og hugflog

Frískúlin í Havn kann við hesi leikrøðslu vísa, hvussu eitt einfalt hugskot kann savna nógvar lærugreinar. Træ og víður verða til meira enn leikmunir: tey verða grundarlag undir samrøðu, handverki, føroyskum máli, rørslu og felagsskapi. Stuðla verkætlanini við at fylgja skúlanum, deila frásøgnina og taka lut í teimum framførslum og mentanarligu tiltøkum, sum verða boðin út.