Skúlans egnu leikreglur gjørdar av børnunum
Í Frískúlanum í Havn eru reglur ikki bert nakað, sum vaksin skriva á eitt skjal og hanga upp á veggin. Tær verða eisini til í samrøðum, royndum og felags avgerðum, har børnini sleppa at seta orð á, hvussu tey vilja hava tað í skúlanum. Hetta gevur teimum eina veruliga kenslu av ábyrgd og felagsskapi.
Tá børnini sjálvi eru við til at orða skúlans egnu leikreglur, læra tey, at eitt gott umhvørvi verður skapt í felag. Tey venja seg við at lurta, grundgeva, gera semjur og hugsa um, hvussu egin gerðir ávirka onnur. Soleiðis verða reglurnar meira enn boð og forboð; tær verða felags lyfti um virðing, tryggleika og trivnað.
Arbeiðið passar væl við eina skúlahugsjón, har næmingurin verður sæddur sum ein virkin luttakari í egnum læringarlívi. Í einum tryggum og stimbrandi gerandisdegi fáa børnini rúm at royna seg, gera mistøk og finna loysnir saman.
Hví Børnini Skulu Sleppa Framat
Børn skilja ofta betur eina reglu, tá tey sjálvi hava verið við til at gera hana. Um ein flokkur til dømis tosar um frið í arbeiðstíðini, kann hann finna eina orðing, sum er greið og hóskar til júst teirra gerandisdag. Tá verður reglan knýtt at einari veruligari uppliving heldur enn at einum ópersónligum boði.
Hetta styrkir eisini ábyrgdarkensluna. Næmingurin sær, at hansara rødd hevur týdning, og at felags avgerðir krevja, at øll taka lut. Samstundis læra børnini, at frælsi og ábyrgd fylgjast: Tað er møguligt at velja, hvussu ein vil arbeiða og spæla, men valið má taka atlit til felagsskapin.
Frá Samrøðu Til Felags Reglur
Arbeiðið kann byrja við, at børnini lýsa ein góðan skúladag. Hvat ger, at ein kennir seg tryggan? Hvussu vísir ein øðrum virðing? Hvat ger ein, tá ósemja tekur seg upp? Svarini kunnu verða savnað á ein stóran pappírslepa ella í einum felags skjali, har øll sleppa at leggja orð og dømi afturat.
Síðani kunnu børnini flokka hugskotini í evni sum vinsemi, arbeiðsfriður, fríløtur, felags ábyrgd og samskifti. Lærarin hjálpir við at gera orðingarnar einfaldar og jaligar. Í staðin fyri “tú mást ikki órógva”, kann flokkurin til dømis skriva “vit geva hvørjum øðrum arbeiðsfrið”. Soleiðis verður dentur lagdur á tað, sum børnini vilja skapa.
Reglur Sum Verja Og Rúm
Ein barnaskapt regla skal bæði verja tann einstaka og geva rúm fyri ymiskleika. Næmingar hava ymiskar mátar at læra, spæla og samskifta upp á, og tí mugu reglurnar ikki verða so stívar, at tær steingja fyri kreativiteti. Ein góð regla skal hjálpa børnunum at kenna seg frí og trygg í senn.
Hetta er eisini galdandi fyri talgilda gerandisdagin. Børnini kunnu umrøða, hvussu ein goymir persónligar upplýsingar, hvussu ein er varin í netpráti, og hvussu ein metir um lýsingar og innihald á netinum. Í slíkum arbeiði kann lærarin brúka dømi um bonusskipanir og veðmál sum grundarlag fyri samrøðu um lokandi boðskap, pengar og ábyrgd á netinum — uttan at gera tað til eina lýsing av slíkum virksemi.
Felags Leikreglur Í Gerandisdegnum
Tá reglurnar eru orðaðar, er týdningarmikið, at tær verða brúktar í verki. Tær kunnu hanga sjónligar í flokshølinum, men tær skulu eisini verða tiknar fram aftur, tá ein ósemja stendst, ella tá flokkurin hevur brúk fyri at finna felags kós. Reglurnar fáa lív, tá bæði børn og vaksin vísa tær í verki.
Ein reglufundur kann vera stuttur og fastur, til dømis eina ferð um mánaðin. Børnini kunnu siga frá, hvat riggaði væl, og hvar ein regla kanska skal greiðast betur. Hetta vísir, at felags avtalur kunnu broytast, tá tørvur er á tí, men at broytingar skulu gerast gjøgnum samrøðu og ikki bara eftir tilvild.
| Øki í skúlanum | Dømi um barnaskapt reglu | Hvat hon lærir okkum |
|---|---|---|
| Arbeiðsfriður | Vit geva hvørjum øðrum frið at hugsavna okkum | At taka atlit til læring hjá øðrum |
| Samskifti | Vit lurta, áðrenn vit svara | At virða røddir og sjónarmið |
| Ósemjur | Vit steðga á og leita eftir einari loysn saman | At handfara trupulleikar uttan skuldseting |
| Fríløtur | Øll skulu kunna vera við á ein tryggan hátt | At skapa felagsskap og rúm fyri ymiskleika |
| Talgild nýtsla | Vit verja okkara upplýsingar og vísa ábyrgd á netinum | At hugsa kritiskt og trygt |
Tá Ósemja Og Brot Skerja Seg Upp
Sjálvt í einum góðum felagsskapi fara reglur stundum at verða brotnar. Tá er málið ikki bara at finna ein sekan, men at skilja, hvat hendi, hvør varð ávirkaður, og hvussu støðan kann rættast. Ein lærari kann spyrja: “Hvat var ætlanin?”, “Hvør fekk tað trupult?” og “Hvat kunnu vit gera nú?”
Ein slík tilgongd gevur børnunum møguleika at taka ábyrgd uttan at verða eyðmýkt. Tey læra at biðja um umbering, gera eina nýggja avtalu og seta orð á kenslur. Um ósemjan snýr seg um pening, talgildar tænastur ella ótryggar freistingar, kann flokkurin eisini tosa um trygga kortnýtslu á netinum og um, hvussu ein leitar sær hjálp, áðrenn ein tekur eina avgerð.
Heim, Skúli Og Felags Ábyrgd
Leikreglur fáa størri týdning, tá heim og skúli kenna tær og skilja hugsjónina aftanfyri. Foreldur kunnu spyrja børnini, hvørjar reglur flokkurin hevur gjørt, og biðja tey greiða frá, hví tær eru neyðugar. Hetta ger tað lættari at knýta skúlans virði saman við gerandisdegnum heima.
Skúlin kann eisini deila arbeiðið við felagsskapin gjøgnum sítt virksemi, frásagnir og myndir. Á Frískúlin í Havn kunnu familjur fáa innlit í skúlan, læringarumhvørvið og ta mentanarligu og sosialu tilgongdina, sum stuðlar undir einum virknari barnalívi. Tá øll arbeiða eftir somu grundhugsan, verða reglurnar ein felags stuðul heldur enn einans ein flokksavtala.
Soleiðis Verða Reglurnar Varandi
- Lat børnini byrja við teirra egnu upplivingum og tørvum.
- Orða reglurnar jaliga, stutt og so ítøkiliga, at øll skilja tær.
- Venji reglurnar í gerandisdegnum, heldur enn bara at vísa á tær, tá nakað er galið.
- Endurskoða avtalurnar saman og broyta tær, tá nýggjar støður krevja tað.
- Latið børnini síggja, at vaksin eisini fylgja teimum somu reglunum.
Tá børnini eru við til at gera skúlans leikreglur, verður skúlin eitt stað, har demokrati og ábyrgd verða vand í smáum, týdningarmiklum gerðum. Hvør samrøða, hvør semja og hvør roynd at loysa eina ósemju byggir upp eitt sterkari felagsskaparligt grundarlag. Soleiðis kunnu børnini bæði læra og liva virðini, sum gera skúladagin tryggan, mennandi og stuttligan.
Les meira um arbeiðið og gerandisdagin á heimasíðuni hjá Frískúlanum í Havn, og fylg við, hvussu børnini sjálvi eru við til at skapa eitt gott stað at læra og hoyra til.
