Jólalig gleði í skúlanum við børnum í miðdeplinum
Tá desember nærkast, broytist huglagið á skúlanum. Ljós verða tendrað, litir koma á veggirnar, og gongirnar fyllast við tekningum, pappírsprýði og smáum lutum, sum børnini sjálvi hava gjørt. Skúlans jólaklæðir verða soleiðis ein livandi frásøgn um felagsskap, hugflog og gleðina við at skapa nakað saman.
Á Frískúlanum í Havn er pláss fyri bæði lærdómi, spæli og teimum løtum, har børnini sleppa at royna seg við hondunum. Jólini geva serliga góðar møguleikar at sameina skapandi arbeiði við føroyskar siðir, søgur, sangir og dans.
Tá prýðið er gjørt av børnunum sjálvum, fær hvør stjørna, eingil og jólakúla sína egnu søgu. Summi arbeiða neyvt og stillisliga, meðan onnur vilja royna nýggjar litir og skap. Tað týdningarmikla er ikki, at alt verður eins, men at øll sleppa at seta sín dám á felags rúmið.
Ein slíkur jólaskúli kann kennast bæði hugnaligur og spennandi. Í stovum og felagsøkjum síggjast úrslitini av arbeiðinum, og børnini fáa eina greiða kenslu av, at teirra íkast hevur týdning. Soleiðis verður jólaprýðið ein partur av lærutilgongdini og av samleikanum hjá skúlanum.
Jólini byrja við felagsskapi
Jólafyrireikingar kunnu byrja við einari felags samrøðu um, hvat jólini merkja fyri børnini. Nøkur hugsa um familju og siðir, onnur um ljós, gávur, køkur ella frítíð. Við at lurta eftir hvørjum øðrum kunnu børnini finna fram til eitt felags hugskot fyri, hvussu skúlin skal síggja út í desember.
Lærarin kann savna hugskotini á ein stóran pappírslepa og býta arbeiðið upp í smærri verkætlanir. Ein bólkur ger kanska gluggaprýði, ein annar arbeiðir við einum stórum jólatræi úr endurnýtslupappi, og ein triði bólkur ger myndir til felags høllina. Tá uppgávurnar eru ymiskar, fær hvørt barn eina hóskandi avbjóðing.
Felagsskapurin verður eisini styrktur, tá eldri og yngri børn arbeiða saman. Tey eldru kunnu hjálpa við at klippa, máta og festa, meðan tey yngru koma við litum og hugskotum. Á henda hátt verður jólaprýðið gjørt í einum umhvørvi, har hjálpsemi og virðing eru eins týdningarmikil sum sjálvt úrslitið.
Prýði sum børnini skapa
Børnini kunnu arbeiða við nógvum ymiskum tilfari: pappi, pappíri, træi, ull, toyi, konglum og greinum, sum liggja í náttúruni. Endurnýtsla gevur eisini verkætlanini ein serligan dám. Tómir eskjur, gløs og pappírsrestir kunnu fáa nýtt lív sum jóladekoratiónir, og børnini læra samstundis at hugsa um nýtslu og ábyrgd.
Føroyskir litir og mynstur kunnu geva prýðinum eitt lokalt íkast. Bláir, reyðir og hvítir tónar kunnu minna um hav, hús og vetrarhimin, meðan ull og bundin mynstur knýta arbeiðið at handverki og siðum. Tað nýtist ikki at vera ein beinleiðis endurtøka av gomlum mynstrum; børnini kunnu skapa sínar egnu tulkingar.
Eitt serligt verk kann vera ein felags jólakransa, har øll børnini gera ein part. Ein teknaður fuglur, ein pappírsstjørna ella ein lítil ullakúla kann fáa pláss í kransanum. Tá hann hongur í inngongdini, vísir hann, at skúlin verður prýddur av mongum ymiskum hondum og persónligum hugskotum.
Litur, ljóð og føroyskur siður
Jólaprýði hoyrist eisini, ikki bara sæst. Tá børnini arbeiða við at gera jólaklæðir, kann løtan verða knýtt at føroyskum jólasangum, søgum og dansi. Ein stuttur sangur, meðan arbeitt verður, kann skapa ró og gleði, og ein felags dansur kann enda ein verkstað við láturi og rørslu.
| Virksemi | Hvat børnini venja | Hvat tað gevur felagsskapinum |
|---|---|---|
| Pappírsprýði | Klipping, skap og litir | Eitt litríkt felags rúm |
| Ull og toy | Fínmotorikk og handalag | Hugna og samband við handverk |
| Jólaljóð | Framburð, minni og rytmu | Felags uppliving og gleði |
| Føroyskur dansur | Samstarv og rørslu | Samband við siðir og mentan |
| Bóka- og myndaverk | Frásøgn og ímynding | Nýggjar søgur um jólini |
Ein søga um jól í Føroyum kann eisini vera byrjanin til eina myndarøð. Børnini kunnu tekna hús í vetrarmyrkri, fólk á veg í dans ella ein bát, sum liggur við kei. Á tann hátt verður mentanarligt innihald sett saman við egnum upplivingum, og børnini læra, at siðir kunnu verða tulkaðir á fleiri ymiskar mátar.
Tryggar karmar fyri kreativitet
Eitt gott skapanarumhvørvi hevur greitt skipaðar karmar. Tað er lættari hjá børnunum at arbeiða frítt, tá tey vita, hvar tilfarið er, hvussu amboð skulu brúkast, og nær verkætlanin skal vera liðug. Ein einfaldur arbeiðsplanur gevur yvirlit og ger tað møguligt at taka sær tíð til bæði hugskot, framleiðslu og frágongd.
Lærarin hevur eina týdningarmikla uppgávu í at stuðla uttan at stýra øllum. Spurningar sum “Hvussu kanst tú fáa stjørnuna at hanga?” ella “Hvørji litir passa saman?” kunnu fáa barnið at hugsa víðari. Tað er eisini umráðandi at virða ymisk arbeiðshættir. Nøkur børn vilja arbeiða einsamøll, meðan onnur fáa mest burturúr at vera í einum bólki.
Trygd og trivnaður eru altíð grundarlagið. Saksar, lím og annað tilfar skulu passa til aldur og førleika, og børnini skulu kenna, at mistøk kunnu rættast ella gerast til part av verkætlanini. Tá eingin óttast fyri at gera skeivt, tora fleiri at royna okkurt nýtt.
Hugskot til arbeiði í desember
Smáar verkætlanir kunnu geva fjølbroyttar dagar og gera tað lættari hjá øllum at luttaka:
- Ger eina felags stjørnuhimmal úr endurnýtslupappi.
- Prýð hurðar við barnatekningum og føroyskum mynstrum.
- Bind smáar ullakúlur í ymiskum litum.
- Lat hvørt barn gera eitt jólakort við egnum orðum.
Arbeiðið kann eisini knýtast at lesing, tónleiki og samrøðu:
- Les eina føroyska jólasøgu og tekna eina mynd úr henni.
- Lær ein einfaldan jólalestur ella sang uttanat.
- Savna orð um ljós, myrkur, vón og felagsskap.
- Ger eina lítla framsýning við verkunum og søgunum.
Tá arbeiðið verður víst fram, er gott at seta smáar frágreiðingar við síðuna av prýðinum. Børnini kunnu sjálvi skriva, hvat tey hava gjørt, hvat tilfarið er, og hvørjum teimum dámar best við úrslitinum. Tað ger framsýningina persónliga og gevur gestum innlit í tilgongdina.
Jólahugni sum læra og minni
Ein jóladagur á skúlanum kann savna nógv av tí, sum børnini hava arbeitt við. Ljósini í gluggunum, prýðið á veggjunum, sangurin og ein stutt framførsla kunnu skapa eina felags løtu fyri børn, starvsfólk og familjur. Tá børnini sleppa at greiða frá sínum verkum, styrkist bæði stoltleiki og frásagnarevni.
Slíkar løtur vísa, at lærdómur kann fara fram á mongum ymiskum stigum. Børnini venja mál, rørslu, samfelagsskilning, motorikk og skapandi hugsan, samstundis sum tey uppliva gleði í arbeiðinum. Tað er júst samspælið millum læring og trivnað, sum ger jólafyrireikingarnar so virðismiklar.
Tá jólini eru farin, kann nakað av prýðinum goymast sum minnir um árið. Myndir kunnu leggjast í ein felags mappu, og børnini kunnu skriva eina stutta frágreiðing um verkætlanina. Soleiðis verður jólaprýðið ikki bara ein stuttvarandi rørsla í desember, men ein partur av søguni hjá flokkinum og skúlanum.
Lat jólini á skúlanum verða merkt av børnum, sum skapa, syngja, dansa og hjálpa hvørjum øðrum. Við einfaldum tilfari, góðum hugskotum og tryggum karmum kann hvør stova gerast ein livandi framsýning av felagsskapi. Les meira um skúlan, virksemið og komandi tiltøk á heimasíðuni, og ver við til at geva børnunum eina jólauppliving, sum tey kunnu vera errin av.
