Skúlans jólatræ við børnagjørdum prýðingum
Eitt jólatræ á skúlan kann verða so síðis umfrá gøturnar á nýggjum degi. Tær prýðingar, sum børnini hava gjørt, gera jólina persónliga: hvort tað er eitt lítið hjarta úr pappí, ein fingravynd í føroyskt mønstri ella eitt dansstova úr garn, so ber hvørt stykki merki eitt skapandi verk.
Tað mikilka liggur ikki fyrst og fremst í sjálvum træðinum, men í arbeiðinu, sum liggur aftaná. Børnini læra at skoða form, lit og tekstúr, at velja orð og at gera eitt verk klárat. Samstundig vaka tey saman, sjá føroysk kulturarbeiði í einum daginum og fáa eina følning av at gera nógv saman.
Til skerp at ein dagur, áðrenn træðið verður bundst, ber seg upp á løgting, føroyskum tónleik og dansi. Jólatræðin verður síðan samstøða punktur, har ið børnini og teir vaksnu løgta saman um verkini, læra at leggja orð á eitt løg og hygja eftir tíðini, sum føroyskar jólar hava eiga.
Jólatræð sumt vit læra
Jólatræð er best eitt samstarvsverk, sum hevur greinar frá upphavi. Tað fyrist fyri skap, síðani fyri eitur, síðani fyri føroysk kvæði og til enda fyri dans. Henda framhaldan gerir træðið til eitt lítið gjøgnumført verk hjá øllum skúlaborgarunum.
Áðrenn føroysku gjørdirnar koma á træðið, kunnu børnini gera eitt lítið skapardomið. Mál, matematikk og list verða sjáð samhangið: tey teigna, telja, skriva eina løgsegð og leggja prýðingar á ein vit føroyskt mønster.
Ein litlóg gongur eisini eitt mánaðar fyri jól. Træðið fær tær føroysku jólaløyftirnar, sum gjørdar eru úr pappí, stoffi, træ og gjótum ljósi. Framvegis er ikki nógv at hava eitt nýtt træ; hetta er eitt mál um at vaka, haldafast og fylla træðið við løgting.
Børnagjørdar prýðingar fortella søgur
Hvør læra kann velja eina prýðing, sum hon ella hann hevur gjørt eftir eini uppleving. Tað kan vera eitt minni úr einum jólagjøg, eitt dýr úr søgu, ein føroyskur krustaða mynd ella ein handgong, sum boðar eitt sumt úr heiminum. Í træðinu verður hvørt verk síðan eitt anker fyri eina orða fortølan.
Materialan skal vera einføld, trygg og føroysk skapandi. Gammalt pappí, kartong, garn, træ og smáir dinglar kunna gevast nýtt lív. Børnin mega skapa úr søgum, fríggjum føroyskum motivum ella úr teirra egna fantasi, so prýðingarnar blíva fjølbúðar.
Til at gera orðin fram, kunnu børnini skriva eina stutta løgsegð undir prýðingina ella fortelja søgu sína, tá ið træðið verður lyst. Tó kann orðin vare eisini føroyskt orð úr børnini munni. Tær løgsegðirnar skulu vera lítligar, læsilegar og í einum einføldum føroyskum móti.
Søgur og ævintýr vaka upp
Í greinini søgur og ævintýr verður greidd fyri, hvussu føroyskar søgur og ævintýr kunna nýtast í skapandi undirvising. Ein prýðing úr eini føroyskari søgu kan tíma føroyskt mønster úr eini gøtu.
Børnini kunna gera eina líta føroyska søgu um træð, føroyskt land, føroyskt lív ella eitt føroyskt dýr. Síðan tekur hvørt tey eina prýðing úr sínari søgu. Svørini kunna vera kláruð, tá børnini leggja prýðingarnar á træðið og ber fram sínar søgu.
Við at fortelja søgurnar føroysk um træðið, nær vit út um hvat orðið og evnisøkið kann gera. Tað knýtir jólina saman við føroyskt mál og mentan, samstundig sum børnini økja sína tøkni í at fremja eitt skapandi verk fyri ein træ.
Føroyskt list og-song liva um
Føroyskt handverk og føroyskur tónleik kunna gøra jólatræðið til eitt lítið mentanarøki. Børnini kunna leggja skerping, strik, knipping, pappírskerping og føroysk motiv á prýðingar, sum hinga úr føroyskum heimilum. Gamalt handverk fær nýtt lív, tá tey skapa nýtt úr sama evni.
Løg um jól, sum børnini sjá, og føroyskar dansirøðir, sum tey læra, føra føroyskt sum tónleik og føroyskt fólk. Tey læra føroyskar sønir í tónleikin, og føroyskt jólarkvæðið kan eisini verða ein partur av træðinu.
Í einum samtaløpi kunna børnini fortelja, hvar føroyskt handverk kem frá, hvør hevur lært dansin og hvat føroysk jól hevur betýðið teimum. Eldri børn kunna hjalpa yngri við at finna orð og handverk. Tann samtalur gerir føroyskt til eina levandi part av jólunum.
Lærdómur og samstarv sterkja jólina
Jólatræðið er eitt lærdómsverk, sum krevur fleiri fak. Børnini læra at gera avmærk, reikna um størrelsur, skriva, leggja árið fyri verk og arbeiða eftir eignar fantasi. Tíðin føroyska økir eisini føroyskt mál, tal og samværi millum børn og vaksnu.
Ein skúla skal eisini tryggja, at øll børn føra eina orð. Tað, sum vit nýta, skal vera tilgongst fyri øll, og onkur skal ikki trúgva at fara og føroyskt ferðalag. Vit skulu økja um kunnskap, fantasi og føroyskt samværi.
Hetta samhangið við skúlans hugmynd um eitt tryggt, stimulerandi umhvervi, har tann ræktið, stuðul og trivnað í lærdómi. Heimasíðan hjá Frískúlin í Havn lýsir skúladagatalinu, skúlaframboðinu, lærarunum og øðrum tiltakum, sum vit kunna fylgja.
Leiðir til einar sterkrar jólundir
Ein sterk jólundir byrjar fyri jól, ikki fyri upplyst. Lærarar, foreldrar og børn kunna velja eitt yvirras íð, sum skal gjørt, og leggja tíð til at skapa, próva og framstilla. Tað gevur øllum føroysktum tíð til at koma saman.
Tær fýra leiðirnar niðanfyra passa inn í hetta arbeiðið:
- Gev øllum børnum eina feltsama uppgávu, sum tey kunna ávirka eftir sínum aldri og hugsan.
- Bjóða foreldrum at hjálpa heima við at finna egnar søgur, motiv og smáar gjørdir.
- Velja tryggar, varðveitarar og endurvendeligar materialar, so verkini halda fram í jólunum.
- Samstarv um føroyskt kvæði, dans og løgsegðir, sum børnini kunna fylla rúmið við.
Hvør leið, sum verður vald, eigin tann týðniskt form. Tá føroysk verk, løg, søgur og dansi koma saman, fær træðið nógv lagan av føroysk jól.
| Evni | Føroyskt innihald | Gøta | Kearning |
|---|---|---|---|
| Føroyskt handverk | Varðveita mentanina | Børn gera prýðingar úr gamlum evni | Høgni og samstarv |
| Føroysk løg | Skapa samvævi | Lærarar læra barnið kvæði | Mál, rytmi og minni |
| Føroyskar søgur | Men[n]iskja skap | Børn gera føroysk motiv | Fantasi og orð |
| Dansur og dansi | Veva saman árvegin | Børn læra føroyskar dansirøðir | Rødd, samværi og trivnað |
Tíðin at hygja eftir jólunum
Í týðini fyri jól, tá prýðingarnar hengja á træðinu, er gott at hygja eftir, hvat verkini fortella. Børnini kunna gá um træðið, velja eina prýðing og leggja orð á samband millum verk og uppleving. Svørini kunna føroysk orð, dansi eða løg, so hvørt barn fær eitt røtt plás.
Um dagana eftir jól er træðið eisini eitt minni. Børnini kunna vaka, vatna og halda við ljósini, og lærarar kunna leggja inn eina føroyska jólagøtu. Tá jólatræðið verður síðan tikið niður, kunna verkini fara heim við børnini og verða til nýggjar løgsegð um jólunum.
Frískúlin í Havn bjóðar barnafamiljurnar at koma og hygja eftir jólunum. Takið eitt lítið stykki føroyskt handverk við heima, forteljið søgu þessar og leggjið tað á træðið. Lat jólan verða ein dag, har lærdómur, skap og samstarv ljósa saman.
