Børnini gera sítt egna útvarp við fréttum og veðurgrøt
Tá ið fríggjadagsmorgunin kemur, seta næmingar seg við skriviborðið og royna at finna út av, hvat hent hevur í vikuni. So taka teir fram upptøkutólið, tríva mikrofonin og fara at gera tað, sum onkur kanska heldur ikki trýstir á stórum útvarpi: frétta frá egnum skúla, frá býnum og frá veðrinum. Á Frískúlinum í Havn hevur hetta gerst ein fastur partur av skúladegnum, og tað riggar heilt væl.
Veðrið hevur altíð verið eitt evni, sum kemur inn í gerandisdagin í Føroyum. Fiskimenn síggja á hövda, børn spyrja um regnklæði, og foreldur vilja vita, um sól verður í morgin. Tí er tað ikki tilvildarligt, at útvarpið hjá næmingunum hevur sín egna veðurpart. Hann er stuttur, nágreiniligur og rættur til tað, sum skuggin sigur um morgunin.
Hví børnini fáa sína egnu rødd
Endamálið við at gera egið útvarp er ikki fyrst og fremst at venja professioneltar fréttamenn. Tað snýr seg um at geva børnunum rødd og ábyrgd. Tá ið ein næmingur veit, at hann verður hoyrdur av øllum, bæði í fríminuttunum og heima í stovuni, so broytist hátturin at tala. Onkur ræðr seg fyri fyrstu ferð, onkur skrivar eina frásøgn, sum hann annars ikki vildi víst nøkrum.
Sambandið millum næmingar og tað ytra samfelagið styrkist, tá ið næmingarnir útvega sær fréttir úr skúlanum sjálvum. Tey tosa við onnur børn, spyrja lærarar og lurta eftir, hvat starvsfólkið á skúlanum heldur um nýggj tiltøk. Hetta fellur væl saman við tann hugsunarhátt, sum skúlin byggir á, og sum tú finnur nærri um á Frískúlin í Havn.
Hvussu fréttir verða til
Næmingarnir byrja sína viku við einum stuttum fundi, har tey í bólkum ganga gjøgnum, hvat tey hava lagt merki til. Ein kann hava hoyrt um gest á skúlanum, ein annar sæð nýggja plakat í gongini. Bólkarnir velja síðan eina frásøgn, skriva hana saman og venja orðini nakrar ferðir, áðrenn teksturin verður lisin inn á upptøkutólið og síðan tikin upp.
Tá ið tey venda mikrofonin móti hvørjum øðrum og svara spurningum, koma tey ofta inn á sannar, sum ikki vóru við í upprunaliga tekstinum. Børnini læra at lurta, at venda aftur og at endurskapa setningin, til tess at røddin skal hljóða heil og rein. Hetta er ein venjing, sum kemur at nýtast, tá ið tey skulu halda framløgu ella arbeiða saman í øðrum fakum.
Veðurfrágreiðing sum ein serstakur partur
Veðurfrágreiðingin er ikki ein frímerki á endanum, men ofta tann partur, sum flestu børn fara at lurta eftir fyrst. Næmingarnir síggja á ymsum veðursíðum, samanbera støðir kring landið og royna at siga frá í einum einføldum máli, sum øll skilja. Summar dagar er tað lýsing og sólskin, aðrar dagar regn, kavi ella hálka.
At ganga frá einum fakligum veðurmáli til eitt mál, sum ein sjógvamaður skilur, er ein stór avbjóðing. Børnini mugu hugsa um vind, hitastig og hvussu ljósið verður á sjónum. Teir, sum standa í veðurpartinum, læra at síggja seg sum ein tænastu fyri tey, sum hoyra til, og tað bera tey við sær út yvir sjálvt útvarpið.
Tøkni og útsending
Upptøkutólið er einfalt: ein telda, ein mikrofon og eitt upptøkuforrit á skerminum. Skúlin hevur fingið sær eitt avmarkað rúm, har børnini kunnu ganga inn og taka upp uttan stórt stoyv uttanífrá. Vegurin frá fíluni á telduni til tey, sum lurta í skúlaganginum ella heima í stovuni, er stuttur, men kennist stórt fyri tey, sum standa fyri fyrstu ferð.
Summir dagar verða sendingarnar sendar beinleiðis í fríminuttunum, so at allir kunna lurta. Aðrar dagar verða tær tiknar upp og lagdar á heimasíðuna, so at tey, ið ikki vóru til staðar, kunna hoyra tað seinni. Soleiðis verður útvarpið bæði ein dagligur lýðarhending og eitt savn, sum veksur viku fyri viku.
Vinningar fyri næmingarnar
Tá ið børnini síggja seg sjálvi í útvarpinum, broytist nakað. Teir, ið annars eru bøsiligir, finna seg í at tosa framman fyri einum mikrofuni, og tey, ið hava gott við at skriva, síggja, at teirra orð verða lisin upp fyri aðrar. Summar dagar verður sendingin eitt sindur feilir, og so mugu tey byrja umaftur – tað er partur av læringini.
Foreldur fortelja, at tey hoyra børnini sita og syngja føroyskar sangir, meðan tey lurta uppá sendingina. Stórar systkini spyrja, um tey kunna sleppa við í skúlan og síggja, hvussu tað gongur aftan. Soleiðis verður útvarpið eitt bandalag millum heim og skúla, og tað styrkir kensluna av, at skúlin er partur av gerandisdegnum hjá familjuni, ikki bara eitt stað, sum børn fara til og frá.
| Starv í útvarpinum | Uppgávan hjá teimum | Tíð, ið verður nýtt | Vinningar fyri barnið |
|---|---|---|---|
| Røðari | Les fréttir framafturat | 1-2 ferðir um vikuna | Býr seg til at tala fyri mongum |
| Ritstjóri | Velur hvat fer í sendingini | Mánaðarfundir | Lærir at velja og døma |
| Tøknifrøðingur | Stýrir upptøkuni og tólunum | Inn á hvørja sending | Fær handaliga roynd við tól |
| Veðurmaður | Greiðir frá veðri og vind | Allar dagar | Lærir veðurmál og at lesa kort |
Ábendingar til tey, ið vilja seta upp skúlaútvarp
- Byrja smátt við einari einfaldari sending, sum varir í fimm minuttir.
- Vel eitt lítið rúm, har børnini kunna taka upp uttan stórt stoyv uttanífrá.
- Gev mongum børnum ymiskar uppgávur, so at allir sleppa framá.
- Ger sendingina regluliga, til dømis hvønn fríggjadag, so at lurtarar vita, nær tey skulu lurta.
- Lurta saman við børnunum eftir upptøku og prátta um, hvat gekk væl og hvat kann betrast.
Onnur kunna lurta uppá næstu sending komandi fríggjadag, og tey, sum vilja síggja, hvussu børnini fyrireika seg, eru vælkomin á almennu tiltøkini hjá skúlanum. Kom inn og kenn, hvussu ein lítil mikrofon kann gera stóran mun í gerandisdegnum hjá einum barni. Sendingar, framsýningarskráir og myndir síggjast á heimasíðu skúlans, har tú finnur upplýsingar um komandi tiltøk og verkætlanir hjá børnunum.
