Vit læra at gera føroyskan osta og rúm
Føroyskt handverk er ein sterkur partur av føroyskari menning, sum hevur brúkt ull úr føroyskum førum í generationar. Osta er eitt køroys føroyskt handverk, og rúm er eitt av køðunum, sum nógv læringar í dagligu lívi kenna fyrstuferð. At arbeita við tey førir læringar nærri landsins, histories og týðandi landsins og styrkir føroyskt tilvit.
Handverk er eisini ein máti at byggja saman skólaheimilið. Gøgnum samstarv, týðing og listarkring hvør kann síggja sínar eigu orð á sama hátt. Í Frískúlin í Havn verður læring útført í einum tryggum og hvatgjørdum umhenvi, har føroyskt handverk hevur vísandi pláss millan skapandi arbeiði, føroyskum kvøldum, songi og dansi.
Handverk í frískúlini
Í Frískúlin í Havn føroyskt handverk fær eitt pláss í dagligu læringini, sum síggja út fyri føroyskar rørs og føroyskt lív. Verktytið fær meira djúp týðing, nær hon er tengd saman við søgu, mál, tøkni og samstarv, og læringarnir føra eina føroyska løgting at halda til.
Skólinn støtir eisini kulturarbeiðið við at lesa føroyskar søgur, hyrra føroysk løg, dansa og leggja føroyskar myndir inn í listarbeiði. Meiri um skólans pedagogiska hugskap, dagalæra, virksemi og føroysku Listina finst á skólans heimasíða.
Í slíku umhvendi fær føroyskt handverk sítt egið pláss. Læringarnir læra at veva føroyskan osta úr rúmi, og hvør fær uppleva sínar eigu orð í handverksarbeiðinu, sum verður fylgt við týðing, túlking og virksemi.
Frá rúmi til garni
Tá ið føroysku førom eru føroysð, verða ullin skild frá hinum reyða skrogi, svarta hár verður týnt, og hvítt og ljósbrúnt rúm verða løgd saman. Eitt lítið nýggjur læringari fær sum tey eisini at rokt, tæna, kemma og snýta umvir skarðan.
Í tíð at kemma og spina fær læringarnir at finna eitt føroyskt lív at leggja úr løg. Spinnan skal vera javn, men ikki so stríð at øll ullin verður týnt. Garnið síðani fær lit, verður bundið og sett í veving, har sum træð og knípping verða miðvirkandi.
Í vevingini liggja greining, mæling og týðing í einum. Læringarnir skulu vita nær træðið er spennt, hvussu garnið skal liggja, og hvat teir kunna gera, tá garnið brotnar. Tí gevur føroyskan osta úr rúmi teimum eitt høgt úrval av læring, sum verður nýtt í tekstilmáli, sjálvstøði og samstarvi.
Føroyskan osta og maskinvevnað klæði
Handvevaðan føroyskan osta og maskinvevnað klæði føroya í megst sama endalikt, men leiðin er ørvis. Handarbeiðið gevur læringunum millan annars tíð, hent og útval, sum maskinin ofta lettar.
| Eigenskapur | Føroyskan osta vevd hendi | Maskinvevnað klæði |
|---|---|---|
| Upprunni | Føroyskt rúm, handvalt í lit og høg | Føroyskt ella innflutt garn, greitt í einum |
| Grøður | Týðing, gong og meting | Nógv fyri, javnt og skjótt |
| Tøkni | Kemba, spinning, binding og veving | Uppmáting og samstøða maskina |
| Úrslit | Eitt einstakt vev, oft við nýggjum sløgum | Jøft og samhøgt yvir stóru nøgvum |
| Læring | Handverk, matematikk, týðing og samstarv | Høg framgong, men minni læring í handarbeiðinu |
Samanlikningin skal ikki skilja eina leiðina frá teirri øðru. Føroyskan osta hevir føroyskar teknikar, mønstrini og føroyska orðagrunnin við søguna. Maskinvevnaða klæðið hevir sín týðandi pláss, og ofta fáa læringar bestaða løg til læringar í føroyskum køtum. Í hendingini verður handverk, samhengi og føroyskt orðasøg lært saman.
Læring í føroyskum listarkringum
Handverk fær sítt virði, tá ið tengist føroyskum listarkringum. Læringarnir kunna veva føroyskar søgur í osta, hyrra føroysk løg meðan tey spinna, dansa føroyskt dansalag og leggja myndir av føroyskum lívi inn í verktytið. Her verða mál, týðing og listagøta samans.
Bøkamarkadagar, skólasýnir og framføringar kunnu eisini leggja verktytið inn í ein føroyskt listarkring. Tá taka rúmið og ostan ein føroyska rollu í søg, ið læringarnir sjá og gera. Henda samanseting styrkir føroyskt samvinn, samfelan og gleði í læringini.
Fyri børn, sum hava serkrar tøpleik í læring, kann verktytið vera ein sterk og útvald leið. Finmotoriskar færnisar, eygasamsvør, rørs- og ræðisøki og týðing av føroyskum orðum økka virkningshæddi. Samstarv við føroysku føroysing, føroyskt sum, føroyskt tjóðsang, føroyskar søgur, føroyskt dansalag og føroysk týðing.
Tryggar digitalar ferðingar
Dátatækni kann hjálpa verktytinum at víkka út um læringararbeiðið. Lærarar kunna taka myndir, leggja út leiðbeiningar og vista framgongina í skólasins miðlasavni, har síðani kan læringurin fylgja framgongina frá føroyskum førum til føroyskan osta í nýggjum persónligum og føroyskum umhvili.
Á sama hátt skal læringarnir læra at lesa netboð við sama huk og teir hyggja føroyskt handverk. Í greinini um Apple Pay og gølding berst fram eitt boð um at gølda fyri at spila. Læsing og meting av sendara, boðinum og gøldingarhøvi eru týnktir í einum tryggum digitalum umhenvi.
Tryggar digitalar ferðingar skulu eisini spegla skólans prinsip um virksemi, ábyrgd og virðing. Børn skal vita, at eingin skal biðja um privatupplýsingar um lænara, fjøldingar ella onnur børn, og læringar skal ikki leggja út upplýsingar um tey sjálv ella onnur børn utan samtykki fyri.
Týnktar tilmæli fyri ein góðan verktytidag
Ein sterkur verktytidag byrjar við einum greinigum endamáli og endar við einari løgting, ið læringarnir sjá. Hetta føroyska tilmælið hjálpar lærarum at halda føroyskt handverk út fyri dagana og inn í øðrum læringarbeiðum.
- Leggja føroyskt rúm og føroyskan osta til síðan, so læringarnir sjá sambandið millan førum, ull og klæði.
- Gev teimum týðingarmøtið at kema, spina, setja træð og veva, sum fremja handverk og samstarv.
- Knýta arbeiðið til føroyska Listina við at leggja søg, song, dans, bøk og eina lítla útstilling inn í verktytið.
- Gera trygg føroysk umhenvi fyri myndatøku, netvevslan og gølding, og læt læringarnir meta boðini sjálv.
Eitt gott verktytið gevi lærarum nýggjan vegvísara um læring, samfelan og føroysku Listina. Tá ið upprunið í rúminum er føroyskur, fær ostan føroyska týðing, og verktytið styrkir samstarv og gleði. Tí ber lærarar fleiri føroyskar søgfrøðir inn í skólaheimilið.
Frískúlin í Havn hvetir lærarar, foreldrar og børn til at gera føroysku føroysing, spinni og veving ein partur av dagligum føroyskum listardagum. Tvíð um verktytið hjá læraranum, meldað evnið í føroyskt verktyti, og byrjið at veva føroyskan osta úr rúmi frá føroyskum førum.
