Vit læra um føroyskar fótbóltssøgur og ítrótt
Føroyar eru eitt lítið land við fáum íbúgvar, men áhugin fyri fótbólti og øðrum ítrótti er stórur. Á hvørjum ári síggja vit nýggjar frásøgnir um føroysk feløg og landsliðið, ið kappast við størri tjóðir. Børn í skúlanum hoyra um HB, KÍ, NSÍ og B36, og teirra avbjóðingar og sigri mýkja seg inn í samrøðurnar. Tá ið tað er altjóða kapping, fylgja vit við saman og fagna ella syrgja.
Í Frískúlanum hava vit eitt serstakt atliti til ítrótt, tí hann er bæði rørsla, samfelag og frásøgn. Næmingarnir læra at telja og at skriva, og teir læra at samstarva, at fagna yvirvekt og at handfara tap. Tá ið tosað verður um føroyskan fótbólt, koma søgurnar um 1990 og dýrdina í Landskrona, um mýggjabitadystin móti Noreg og um ungar leikarar, ið hava roynt seg uttanlands. Allar hesar søgur eru partur av okkara felags minni.
Søga og minni frá føroyskum fótbólti
Føroyskur fótbóltur hevur sínar kenslufullu løtur, ið síðan eru mentir í samfelagsminninum. Ein tann mest kendasta dysturin var tann í 1990, tá ið Føroyar vunnu 1-0 móti Eysturríki í Landskrona. Hetta var fyrsti altjóða dystur føroyska landsliðsins, og sigurin vakti ansi kring alla heim, tí føroysku leikararnir vóru næstan hálvamønarar samanborið við teimum professionellu eysturríkismonnunum. Leikarin, ið skoraði málið, var Todi Jonson, og hetta varð byrjanin til nýggja tíð fyri føroyskan fótbólt.
Mýggjabitadysturin í 1994 móti Noreg er eisini vorðin ein klassiskari frásøgn. Tó at Føroyar taptu 0-1, varð minnið um hann varðveitt, av tí at føroyska liðið møtti fram við stórum dirna og vunnu sær virðing. Seinastu árini hava føroyskir leikarar gjørt seg galdandi í donskum og íslendskum kappingum. Leikarar sum Hallur Hansson, Jóan Símun Edmundsson og Viljormur í Skorini hava víst, at føroyskir leikarar kunnu standa á odda á altjóða stigi.
Føroyska fótbóltskappingin
Føroyska deildin er tann fremsta kappingin í Føroyum, og hon er skipað sum ein rundskriving, har feløgini møta hvønn mótpart tvær ferðir – bæði heima og úti. Kappingin hevur eina langa søgu, og mong feløg hava verið við. HB og TB eru tey elstu feløgini, og tey hava staðið á odda í mong ár. Kappingin er eitt stað, har bygdir og býir hittast og byggja samfelagsbanda.
| Felag | Býur | Stovnað | FM-stig |
|---|---|---|---|
| HB | Tórshavn | 1904 | 23 |
| KÍ Klaksvík | Klaksvík | 1904 | 21 |
| NSÍ | Runavík | 1957 | 9 |
| B36 | Tórshavn | 1952 | 7 |
| TB | Tvøroyri | 1899 | 7 |
Tá ið næmingar læra um kappingar og stig, síggja teir, at ymiskt feløg hava sínar serstøku søgur. KÍ Klaksvík hevur seinastu árini verið serliga sterk og vann sær pláss í evropeiskum kappingum. Hetta gevur bønum innlit í, hvussu lítil feløg kunnu vaksa og bjóða seg fram á altjóða vøllum, og tað er ein lærdómur, sum nýtist í øllum lívinum.
Aðrir ítróttagreinir í Føroyum
Fótbóltur er ikki einasti ítróttur, sum føroyingar dáma og dyrka. Sveitaleiki hevur eisini ein stóran týdning, og Føroyar eru kendar fyri sítt kvinnusveitaleikalandslíð, ið hevur staðið seg væl á altjóða vøllum. Badminton, frjálsur ítróttur og svimjing eru eisini greinir, sum hava sínar søgur og kendar føroyskar ítróttarfólk.
Kappróður er ein gomul ríðing á sjóvegnum, sum hevur verið partur av føroyskari mentan í mong øld og er framvegis virkin í summarhálvuni. Børn læra um kappróðing, bæði sum frásøgn og sum uppvenjing í at samstarva, og hetta gevur teimum eina tilknýti til gamla føroyska samfelagið. Eisini frjálsur ítróttur hevur sínar føroyskar stjørnur, og mong ung royna seg í kapprenn, langstýrkum og hástýrkum á skúlafestivalum.
Ítróttur sum partur av skúladegnum
Í Frískúlanum er tað týdningarmikið, at næmingarnir hava eitt rørsluligt gerandisdag. Venjingartíðir, fríspæl og ítróttadagar eru partur av vikuskránni. Her læra teir at fara fram, at standa saman og at fagna hvørjum øðrum. Tá ið stórir dystir eru, samlast flokkarnir og fylgja við saman, og hetta styrkir felagskensluna.
Skúlin hevur eisini samstarv við ymisk fótbóltsfeløg og ítróttarfelagsskapir í økinum. Næmingar kunnu taka lut í venjingum og kappingum, og summir finna sítt kallað í hesum. Tá ið vit lesa um føroyskar ítróttasøgur, síggja vit, at fleiri av okkara kendastu leikarum byrjaðu í smáum felagsskapum og vuksu upp við stuðli frá familju og venjarum. Tú finnur meira kunning um skúlaarbeiðið og tilboðini hjá okkum á friskulin.org.
Kendir føroyskir ítróttarfólk
Føroyar hava framleitt fleiri kendar ítróttarfólk gjøgnem tíðina. Fríða Dalsgarð, sum var ein tann fyrsti føroyski maratónfólk, ið kappast í altjóða kappingum, er eitt dømi um, at føroyskir ítróttarfólk kunnu standa á odda í mongum greinum. Magnus Kjølbo er ein annar kendur føroyskur fótbóltsleikari, ið spældi fyri norsk feløg og er minnist fyri sínar førleikar í miðjum vøllum.
Í seinni árum hava fleiri ungar føroyingar víst seg fram á altjóða stigi, serliga í fótbólti og sveitaleiki. Jóhanna á Reynatúgvu er eitt dømi um ein leikara, ið hevur verið við í altjóða kappingum og hevur framt fyri Føroyar. Hetta eru søgur, ið børn í skúlanum kunnu síggja upp til og læra frá. Tá ið vit hoyra um slíkar persónar, veita tað okkum áhuga og mýkja, at vit eisini kunna gera okkara mál.
Samfelagsbýti og heilsa
Ítróttur hevur stóran týdning fyri heilsu og samfelagsbýti. Børn, ið røra seg regluliga, menna sín likam og sínar sosialu førleikar. Tá ið teir spæla saman í feløgum, læra teir at samskifta, at loysa trupulleikar og at virða hvønn annan. Hetta eru førleikar, ið nýtast teimum í øllum lívinum – í skúla, í arbeiði og í samfelagnum sum heild.
Fyri ung í Føroyum er ítróttur eisini ein máti at finna sítt stað í samfelagnum. Mong ung fara til venjingar, møta vinum og gerast partur av felagsskapum, ið ofta varða heilt lívið. Tá ið vit tosa um føroyskar fótbóltssøgur og ítrótt, er hetta tal um dystir og mál – og eisini um vinir, gleði og menniskjur. Áhugin fyri hesum er so stórur, at eisini yngri lesa frásøgnir og tiltøk á netinum, har kunningarstjórar og áhugafólk greiða frá.
Framtíðin fyri føroyskum ítrótti
Framtíðin fyri føroyskum ítrótti sýnist bjartari enn nakrantíð. Nýggjar ítróttarhallar, betri venjingarpláss og meiri fakligheit eru á veg. Næmingar í Frískúlanum hoyra um hesar broytingar og síggja framíhjá møguleikum. Vit fylgja við, hvussu yngri ættarlið vaksa og bera føroyskan ítrótt fram á altjóða pallar við bæði dirna og virðing.
Skúlin vil framvegis leggja dent á, at næmingar hava møguleika at royna seg innan ymiskar ítróttagreinir. Hvørt barn eigur at finna sín veg, og vit sum lærarar og foreldur eiga at stuðla teimum á teirra ferð. Føroyskir ungdómsleikarar fáa nú betri venjingarmøguleikar enn nakrantíð, og tað gevur vón um, at nýggjar søgur skulu skrivast í komandi árum.
Vit læra um føroyskar fótbóltssøgur og ítrótt, tí hetta er meira enn undirhald – tað er mentan, heilsa og samfelag. Koma inn á heimasíðuna okkara og síggj, hvussu tú ella tín barn kann gerast partur av hesum ríka lívinum í Frískúlanum. Vit gleða okkum at hoyra frá tær og at bjóða tær og tínum børnum vælkomin í okkara felagsskap.
