Vitjan av føroyskum tónleikarum við luttøku
Tá føroyskir tónleikarar vitja ein skúla, verður tónleikurin ein livandi partur av skúladegnum. Næmingarnir sita ikki bara og lurta eftir eini framførslu; teir sleppa at syngja, spæla, spyrja og skapa nakað saman við gestunum. Soleiðis verður ein vanlig skúlastund broytt til eina felags mentanaruppliving.
Í einum tryggum og fjølbroyttum umhvørvi kunnu børn møta tónleiki á sínum egna støði. Summi hava longu royndir við ljóðførum, meðan onnur kanska bara tora at syngja, tá øll syngja saman. Tað týdningarmesta er, at øll fáa eina greiða og virðiliga leiklut í løtuni.
Á Frískúlanum í Havn verður dentur lagdur á gleði, felagsskap og læring gjøgnum veruligar upplivingar. Ein vitjan av føroyskum tónleikarum passar væl inn í hesa hugsan, tí hon knýtir saman føroyska mentan, skapandi arbeiði og virknan næmingaluttøku.
Tónleikur sum felagsskapur
Tónleikur hevur eitt serligt evni at savna fólk. Tá ein bólkur spælir eina føroyska vísu, ella ein sangari lærir næmingarnar eitt nýtt niðurlag, verða røddir og rytmur knýttar saman. Børnini uppliva, at teirra egna íkast hevur týdning fyri heildina.
Felagssangur gevur eisini næmingum møguleika at venja samskifti og lurting. Tey skulu fylgja stevið, bíða eftir røttum løtu og geva pláss fyri øðrum. Hetta eru sosialir førleikar, sum verða brúktir í nógvum øðrum samanhangum í skúlanum.
Tá listafólk koma inn í skúlastovuna
Ein tónleikavitjan ger listafólkini nærri og meira ítøkilig fyri børnini. Næmingarnir kunnu síggja, hvussu eitt ljóðføri verður hildið, hvussu ein sangur verður bygdur upp, og hvussu nógv arbeiði liggur aftan fyri eina framførslu. Hetta kann vekja forvitni og geva teimum hug at royna sjálvi.
Gestirnir kunnu greiða frá sínum tónleikaliga lívi á ein hátt, sum hóskar til aldurin hjá næmingunum. Ein stutt frásøgn um venjing, feilir og íblástur vísir, at dugnaskapur verður mentur við tíð og tolni. Samstundis fáa børnini eina betri fatan av, at føroyskur tónleikur verður skaptur av veruligum fólkum í teirra egna samfelagi.
Virkin luttøka hjá næmingunum
Ein góð vitjan er løgd soleiðis til rættis, at børnini fáa nakað at gera. Tey kunnu klappa ein rytma, svara einum tónleikaligum spurningi, syngja eitt niðurlag ella royna einfaldar trummur og onnur ljóðføri. Virksemið eigur at vera fjølbroytt, so bæði tey stillu og tey meira útvendu fáa møguleika at luttaka.
Luttøkan kann eisini fyrireikast frammanundan. Ein flokkur kann venja ein føroyskan sang, gera spurningar til tónleikararnar ella tekna tað, sum børnini vænta at hoyra. Eftir vitjanina kunnu tey skriva stuttar hugleiðingar, gera eina ljóðupptøku ella arbeiða víðari við einum lagi.
Fyrireiking og tryggir karmar
Fyrireikingin byrjar við at velja eitt innihald, sum hóskar til aldur, áhuga og førleikar hjá næmingunum. Tað er gagnligt, at tónleikararnir vita, hvussu stórur bólkurin er, hvussu leingi løtan skal vara, og um serlig atlit skulu takast. Ein greið avtala ger upplivingina róligari fyri bæði gestir og børn.
Lærararnir hava ein týðandi leiklut undir sjálvari vitjanini. Teir kunnu hjálpa við at skapa ró, greiða frá reglum og stuðla teimum næmingum, sum ikki kenna seg trygg við at luttaka beinanvegin. Á Frískúlanum í Havn kann ein slík vitjan verða partur av einum skúlaskipanarligum umhvørvi, har umsorgan og virðing eru grundarlag fyri læring.
Føroysk mentan í livandi formi
Føroyskur tónleikur er ein náttúrligur vegur inn í søguna og mentanina hjá næmingunum. Við kvæðum, vísum, nýggjum løgum og nútímans tónleiki fáa tey innlit í, hvussu siðvenja og nýskapan kunnu liva lið um lið. Tónleikurin kann eisini knýtast at føroyskum máli, staðarnøvnum og frásøgnum.
Ein tónleikari kann vísa, hvussu eitt lag broytist, tá tað verður sungið av ymiskum fólkum, ella hvussu eitt gamalt ljóðføri verður brúkt saman við nútímans ljóðum. Hetta gevur børnunum eina livandi mynd av, at mentan ikki er nakað fastfryst, men nakað vit øll eru við til at bera víðari.
Tá uppliving verður til lærdóm
Eftir eina framførslu er gott at seta orð á tað, næmingarnir hava upplivað. Hvat løgdu tey merki til? Hvussu kendist tað at syngja saman? Var nakað óvæntað? Slíkar samrøður hjálpa børnunum at greina ljóð, kenslur og felags upplivingar.
Tónleikurin kann eisini bindast saman við øðrum lærugreinum. Næmingarnir kunnu telja taktir í støddfrøði, skriva eina frásøgn í føroyskum, kanna søguna hjá einum sangi ella tekna eina mynd úr framførsluni. Niðanfyri sæst, hvussu ymiskir partar av eini vitjan kunnu geva ymisk læringsúrtøk.
| Partur av vitjanini | Virksemi hjá næmingunum | Læringsúrtøka |
|---|---|---|
| Stutt framførsla | Lurta og eygleiða | At hugsavna seg og taka ímóti tónleiki |
| Felagssangur | Syngja og fylgja stevi | Samstarv, mál og rytma |
| Roynd við ljóðførum | Spæla einfaldar ljóðmyndir | Skapanargleði og motorikkur |
| Spurningar og samrøða | Spyrja og greiða frá | Forvitni og samskifti |
| Eftirarbeiði | Tekna, skriva ella skapa | Ígrundan og sjálvstøðugt arbeiði |
Ráð til eina góða tónleikavitjan
Fyri at vitjanin skal kennast meiningsfull og trygg, kann skúlin leggja dent á fáar greiðar karmar. Endamálið er ikki at gera eina stóra sýning, men at skapa eina løtu, har næmingarnir kenna seg sæddar og hava hug at vera við.
- Vel tónleik, sum hóskar til aldurin og gerandisdagin hjá næmingunum.
- Avtala frammanundan, hvussu børnini skulu luttaka og hvørji ljóðføri verða brúkt.
- Gev pláss fyri bæði felagsaktiviteti og friðarligari lurting.
- Fyrireik ein einfaldan spurning ella uppgávu, sum næmingarnir kunnu taka við sær inn í vitjanina.
- Set tíð av aftaná til samrøðu, endurskoðan og skapandi arbeiði.
Tá føroyskir tónleikarar stíga inn um skúlagátt, fáa børnini møguleika at møta mentan við eygum, oyrum og egnum hondum. Ein slík uppliving kann geva íblástur langt eftir, at seinasta tónin er tagnaður.
Ein væl fyrireikað vitjan kann tí verða meira enn ein stutt framførsla. Hon kann styrkja felagsskapin, geva føroyskum máli og mentan nýtt lív og vísa næmingunum, at teirra egna rødd hoyrir heima í tónleikinum. Her ber til at lata tónleikarar, lærarar og børn skapa eina felags løtu, sum bæði lærir og gleðir.
