Listafólk kveikir hugflog og forvitni í skúlanum
Tá eitt lokalt listafólk kemur inn í skúlastovuna, verður undirvísingin knýtt at veruligum menniskjum, staðbundnum søgum og skapandi arbeiði. Næmingarnir fáa høvi at hitta ein persón, sum arbeiðir við list til dagligt, og síggja, hvussu hugskot verða ment frá fyrstu skitsu til liðugt verk.
Ein slík vitjan kann fevna um tónleik, myndlist, leiklist, dans, hondverk, skrivifólk ella aðrar skapandi greinar. Tað týdningarmiklasta er, at børnini fáa eina livandi uppliving, har tey sleppa at lurta, spyrja, royna og skapa sjálvi í einum tryggum felagsskapi.
Í Frískúlanum í Havn verður dentur lagdur á eitt umhvørvi, har næmingar kenna seg sæddar og hoyrdu. Ein vitjan av lokalari listafólki í skúlanum stuðlar júst hesum arbeiðinum, tí hon gevur rúm fyri ymiskum evnum, persónligum tjóðskapi og gleði við at læra.
Listin ger læringina livandi
Ein listamaður ella listakvinna kann greiða frá arbeiðshættum á ein hátt, sum ger eitt abstrakt evni lættari at skilja. Tá børn síggja penslar, ljóðføri, leiklutir, myndir ella onnur amboð í nýtslu, verður listin ítøkilig og nærverandi. Næmingarnir læra, at úrslitið ofta byggir á royndir, villur og nógva venjing.
Vitjanin kann eisini vísa, at skapandi arbeiði krevur bæði frælsi og ábyrgd. Listafólkið má taka støðu til litir, orð, rørslur, ljóð og form, men má samstundis laga seg eftir einum rúmi, einum evni ella einum áskoðarahópi. Hetta gevur børnunum eina víðari fatan av, hvat tað merkir at arbeiða miðvíst við einum hugskoti.
Sambandið við lokalsamfelagið
Tá skúlin bjóðar einum listafólki úr nærumhvørvinum inn, verður sambandið millum skúlan og býin styrkt. Næmingarnir síggja, at skapandi fólk búgva og arbeiða millum tey, og at mentan ikki er nakað fjart, sum bert hoyrir til á stórum pallum ella søvnum.
Ein lokalur gestur kann eisini bera søgur við sær um staðið, fólkið og føroyska gerandisdagin. Kanska verður greitt frá gomlum siðum, arbeiði við ull, føroyskum dansi, sangi, myndum úr Havn ella einum persónligum sambandi við náttúruna. Soleiðis verður læringin knýtt at mentanararvinum og teimum søgum, næmingarnir sjálvir kenna.
Á skúlans heimasíðu ber til at síggja nærri, hvussu skúlin arbeiðir við trivnaði, læru og felagsskapi. Hetta er ein góður karmur um virksemi, har list og mentan fáa pláss í gerandisdegnum.
Frá vitjan til verkætlan
Ein stutt samrøða við listafólkið kann gerast byrjanin til eina størri verkætlan. Eftir vitjanina kunnu næmingarnir arbeiða víðari við einum felagsevni, til dømis litum í býarmyndini, søgum úr nærumhvørvinum, føroyskum djórum ella teimum kenslum, sum tónleikur vekir.
Arbeiðið kann laga seg eftir aldri og áhuga. Yngri børn kunnu tekna, mála, syngja ella arbeiða við leiri, meðan eldri næmingar kunnu skriva tekstir, gera ljóðupptøkur, seta upp eina framsýning ella framføra ein stuttan leik. Tað gevur øllum møguleika at luttaka á sínum egna støði.
Ein góð verkætlan hevur eina greiða byrjan, men skal ikki vera ov stýrd. Næmingarnir mugu sleppa at velja litir, evni og arbeiðshættir sjálvir. Tá tey uppliva, at teirra egnu hugskot hava virði, veksur sjálvsálitið, og tey tora betur at royna nakað nýtt.
| Listagrein | Hvat næmingarnir kunnu uppliva | Møguligt framhald í skúlanum |
|---|---|---|
| Myndlist | Litir, formur, myndauppbygging og persónligur stílur | Framsýning við egnum verkum |
| Tónleikur | Ljóð, rútma, samanspæl og improvisatión | Felags sangur ella ljóðverk |
| Leiklist | Rødd, rørslur, persónar og frásøgn | Stuttur leikur fyri skúlanum |
| Hondverk | Tilfar, amboð, tøkni og tol | Verk við ull, træi ella leiri |
| Skrivilist | Hugflog, orðaval og frásagnarbygnaður | Egin søgusavn ella upplesing |
Ein trygg og rúmlig uppliving
Fyri at øll børn skulu kenna seg trygg, er gott at fyrireika vitjanina væl. Lærarin kann greiða frá, hvør gesturin er, hvat arbeiðið snýr seg um, og hvat næmingarnir kunnu vænta. Tað ger tað lættari hjá børnum, sum kanska verða ótrygg, tá ein ókendur vaksin kemur inn í flokkin.
Gesturin eigur at fáa greiðar upplýsingar um aldursbólk, næmingatal og endamál við vitjanini. Tað kann eisini avtalast, um børnini skulu sita og lurta fyrst, arbeiða í smærri bólkum ella taka lut í eini framførslu. Ein greiður karmur gevur pláss fyri spontaniteti, uttan at virksemið verður óskipað.
Virðing er ein týðandi partur av hesum. Næmingarnir læra at lurta, bíða eftir tørni og geva øðrum arbeiðsfrið. Samstundis skal listafólkið møta spurningum og hugskotum frá børnunum við opnum sinni. Tað skapar eitt læringsrúm, har ymiskar meiningar kunnu vera til staðar.
Samrøðan hevur stóran týdning
Børn læra nógv av at hoyra, hví eitt listafólk valdi sína grein, hvussu ein arbeiðsdagur sær út, og hvat ger tað stuttligt ella trupult at skapa. Spurningar um íblástur, arbeiðsrútinur og mistøk kunnu geva eina meira veruliga mynd av skapandi yrkinum.
Lærarin kann hjálpa næmingunum at fyrireika spurningar frammanundan. Teir kunnu til dømis kanna, hvørji verk gesturin hevur gjørt, ella hugsa um, hvat teir sjálvir undrast á. Eftir vitjanina kunnu børnini skriva eina stutta endursøgn, tekna eina mynd av upplivingini ella greiða flokkinum frá einum serligum løtu.
Hetta ger vitjanina til meira enn eitt stakt innslag. Hon verður ein partur av málmenning, samrøðu, kritiskari hugsan og felags reflektión. Næmingarnir venja seg við at seta orð á tað, teir síggja og kenna, og tað styrkir bæði sjálvsálit og samskifti.
Mentanarligt fjølbroytni í gerandisdegnum
Lokalar listavitjanir kunnu rúma nógvum ymiskum røddum og arbeiðsháttum. Ein skúli kann bjóða fleiri gestum gjøgnum árið, so næmingarnir hitta bæði roynd og nýggj listafólk, ymiskar aldursbólkar og ymiskar mentanarligar bakgrundir. Soleiðis verður myndin av list breiðari og meira fjølbroytt.
Føroyskur sangur, dansur, hondverk, bókmentir og sjónleikur kunnu sameinast við nýggjari myndlist, elektroniskum ljóði ella øðrum samtíðarúttrykkjum. Næmingarnir læra, at mentan bæði kann varðveitast og mennast. Tað gamla og tað nýggja kunnu tosa saman í sama verkætlanarrúmi.
Ein framsýning, konsert ella lítil framførsla kann enda arbeiðið, men endamálið er fyrst og fremst sjálv luttøkan. Tað, at børnini arbeiða saman, taka ábyrgd og síggja eitt felags úrslit, gevur teimum eina sterka kenslu av at hoyra til.
Soleiðis kann skúlin fyrireika vitjanina
- Vel eitt listafólk, sum hevur áhuga í at arbeiða við børnum og kann laga innihaldið eftir aldursstigi.
- Fyrireika næmingarnar við myndum, stuttum samrøðum og spurningum um listagreinina.
- Set av tíð til bæði samrøðu og praktiskt arbeiði, so børnini sleppa at royna sjálvi.
- Lat næmingarnar arbeiða víðari við upplivingini í teksti, tónleiki, myndum ella framførslu.
- Savna úrslitini í eini lítlari framsýning ella eini felags løtu fyri flokkin og familjurnar.
Tá eitt lokalt listafólk verður boðið inn í skúlan, fær læringin eitt menniskjaligt andlit. Børnini síggja, at hugflog kann verða til arbeiði, felagsskapur og mentan, og at teirra egnu skapandi íkast hava týdning.
Frískúlin í Havn kann halda hesa siðvenju livandi við regluligum vitjanum, verkætlanum og framførslum. Næsta stigið er at finna eina rødd úr nærumhvørvinum og skapa eina løtu, har næmingarnir sleppa at lurta, spyrja og skapa saman.
