Vitjan av teimum, sum arbeiða við føroyskum sjófari
Seinastu viku fekk Frískúlin í Havn serstaka vitjan. Tveir menn, sum dagliga arbeiða við føroyskum sjófari, komu á skúlan at greiða frá sínum arbeiði og royndum. Børnini vóru spent longu áðrenn vitjanin byrjaði, og tá ið gestirnir komu inn við kassum av gomlum amboðum og myndum, varð hoyrað risa um allan skúla. Hetta skuldi vera ein dagur, sum fór at seta dýp merki í minni næminganna.
Gestirnir byrjaðu við at greiða frá, hvussu teir sjálvir hava vunnið seg inn á sjónum. Annar er fiskimaður, sum hevur sigla á firðum og landgrunninum í mong ár, meðan hin er søgufrøðingur, sum hevur granskað føroyska sjóferð síðstu tretivu árini. Saman høvdu teir eina rúgvu av frásøgnum, amboðum og myndum, sum skuldu síggja dagsins ljós á skúlanum.
Í Frískúlanum arbeiða vit við at skapa eitt trygt og mennandi umhvørvi, har næmingar sleppa at kanna síni áhugamál. Tá ið vit bjóða slíkar gestum at koma inn, er tað altíð við tí endamáli at styrkja børnini bæði vitanarliga og sosialt. Vit trúgva, at beinleiðis møti við fólki úr ymiskum vinnum eru ein av teimum bestu hættunum at læra um samfelagið.
Hendan vitjanin var eisini partur av einum størri evni um føroyska mentan, sum vit hava arbeitt við í nógv mánaðir. Næmingarnir hava áður granskað handverk, sang og dans, og nú var tíð at síggja, hvussu sjóvinna hevur formað land og fólk. Gestirnir greiddu frá, at føroyski sjómaðurin hevur altíð verið ein miðdepil í føroysku søguni, og at tað er týdningarmikið, at nýggjar ættarlið varðveita hesa vitan.
| Slag av skipi | Høvuðsbrúk | Stødd | Fyrimunir |
|---|---|---|---|
| Klemmibrævabátur | Fiskaskapur nær landi | Lítil | Smidligur, lágur kostnaður |
| Motorskip | Fiskaskapur á firðum | Miðal | Størri last, betri høvuð |
| Fjarskúgvubátur | Fiskaskapur á bankum | Stór | Sterk, ber í vánaligum veðri |
| Slóðbrævaskip | Ferðamennaskap | Miðal | Fepin fyri ferðafólk |
Gestirnir høvdu við sær smá módel av ymiskum føroyskum skipum, og børnini fingu síggja, hvussu tey eru úr gitnum. Tað var áhugavert at síggja, at summi skip eru smá og lítil, meðan onnur eru stórir og rúma fleiri manskar umborð. Hetta vísti børnunum, hvussu ymisk fiskaskapur krevur ymiska tól og ymiska førleikar.
Føroyski sjómaðurin og hansara lív
Gestirnir greiddu frá, at føroyskir sjófarar hava verið kendir fyri dirvi og dugskap síðan 19. øld. Teir fóru langar túrar til Íslands, Grønlands og aðrar norðurhøvu at leita sær fisk. Frásøgnirnar frá hesum túrum eru framvegis livandi í føroyskari søgu, og nógv familjur hava ættarsøgur, sum taka sær støðu á hesum.
Sjólívið krevur serliga kunnleika til veður, streym og fisk. Børnini fingu at vita, at sjófarar brúka stjørnurnar og sólina til at finna veg, og at teir læra at lesa hav, vind og skýggj. Hetta er kunnleiki, sum er fingin frá ættarliðum og framvegis er týdningarmikil í dag.
Eitt av teimum evnum, sum varð serliga tikið upp, var munurin á ymiskum sløgum av sjófari. Gestirnir greiddu frá muninum á fiskimonnum, sum sigla á firðum, og teimum, sum fara út á opið hav. Teir høvdu ymiskar avbjóðingar og ymiskar vinnumøguleikar, og tað varð greitt frá, hvussu føroyska veðrið krevur serligar royndir.
Dømi um, hvat børnini lærdu um sjófarar:
- At sjófarar brúka stjørnurnar og sólina til at finna veg á havinum
- At knútir og netbinding eru gomul handverk, sum framvegis eru í brúki
- At føroyskir sjófarar hava verið kendir fyri dirvi og dugskap
- At sjóvinna hevur verið týðandi fyri føroyskt búskap í mong øld
Amboð og tól
Á vitjanini vórðu eisini víst ymisk amboð, sum sjófarar brúka í dag og hava brúkt fyrr. Børnini sóu gamalt kompass, skipskort, knútapar og garn. Gestirnir vístu, hvussu garn verður bundið til net, og hvussu fisk verður handfarin og flokkaður umborð.
Eitt serstakt tól, sum vakti stóran áhuga, var eitt gomalt síttuskop. Hetta var eitt stórt linsu, sum varð brúkt til at síggja land langt burturi. Børnini fingu roynt at síggja ígjøgnum tað og upplivdu, hvussu týdningarmikið hetta tól var fyrr, áðrenn radarin kom til.
Handverk er týðandi partur av føroyskari mentan, og hesi amboð eru partur av hesi arv. Á frískúlin.org finnast fleiri upplýsingar um, hvussu vit arbeiða við føroyskum handverki og mentan sum heild. Hetta er ein týðandi partur av okkara pedagogisku linju, sum leggur dent á, at børnini skulu kenna sínar røtur.
Dømi um amboð, sum vórðu víst á vitjanini:
- Kompass til at finna veg á havinum
- Knútapar at binda knútar við
- Garn og net til fiskaskap
- Gamalt síttuskop til at síggja land
Undirvísing og læring
Tá ið gestirnir greiddu frá, brúktu teir ymiskar hættir at miðla síni vitan. Teir nýttu frásøgn, myndir, samrøður og beinleiðis royndir. Børnini fingu at binda knútar, halda kompass og síggja ígjøgnum síttuskopið. Hetta er beinleiðis læring, sum stimbrar fleiri sansir í senn.
Vit í Frískúlanum trúgva, at slík beinleiðis læring er av stórum týdningi. Børn læra best, tá ið tey eru virkin og kunnu uppliva evnið við sínum egnu hondum. Hetta samsvarar eisini við tann hátt, sum vit nýta hugtøk og skilmarkir í undirvísing okkara.
Ein av stóru fyrimununum við slíkum vitjanum er, at børnini fáa nýggjar spurningar og nýggjan áhugvíl. Eftir vitjanina komu nógv børn og spurdu, um tey kunnu sleppa á eina fiskiferð, ella um tey kunnu læra meira um knútar og handverk. Slíkur áhugvíl er gull verdur fyri framtíðar læring, og vit síggja fram til at fylgja hesum áhugvílinum ávegis.
Mýndir og frásøgnir
Gestirnir høvdu eisini við sær nógvar gomlar myndir av føroyskum skipum og sjófari. Børnini sóu myndir av fiskimonnum, sum standa á dekkinum við stórum fangi, og av bátum, sum sigla inn í havnina í haganum. Hesar myndir geva eina fatan av, hvussu sjólívið hevur verið fyrr og nú.
Serliga áhugavert var at síggja, hvussu skipini hava broytst gjøgnum tíðirnar. Frá einføldum træbátum til nútíðar motorskip við fullari tøkni. Frásøgnirnar frá gestunum lýstu, at framvegis eru nógv av teimum gomlu siðunum í brúki, tó at tøknin er øðrvísi. Hetta er partur av eini størri søgu um føroyska menning og tilpassing.
Børnini fingu eisini at vita, at nógvar føroyskar familjur hava varðveitt gomlar myndir og amboð frá ættarliðum, sum hava verið sjófarar. Hetta er týðandi partur av føroyskari arv, og tað er gleðiligt at síggja, at áhugin fyri hesum er so stórur millum børnini. Vit í skúlanum royna at stuðla hesum áhugvílimum við at skipa fyri fleiri vitjanum og verkætlanum.
Varðveitsla av føroyskari sjóvinnu
Føroyskur sjómaður hevur verið ein týðandi partur av okkara søgu, og tað er umráðandi at varðveita hesa vitan fyri komandi ættarliðum. Vitjanin vísti, at børnini hava stóran áhugvíl fyri sjófari, og at tað er møguligt at halda hesi vitan í livandi. Hetta er eitt tekin um, at mentanin er sterk og livandi.
Gestirnir greiddu eisini frá, hvussu fiskivinnan broytist í dag. Nýggjur tøkni hevur verið latin inn, og fiskimenn brúka nú GPS og fyrstu kotan í sínum arbeiði. Samstundis eru framvegis týdningarmiklir gamlir siðir og handverk, sum mugu varðveitast. Hetta er ein javnvág, sum vit mugu varðveita fyri framtíðina.
Sum skúli vilja vit í Frískúlanum vera við til at tryggja, at hesi vitan og hættir verða førd vidari til næstu ættarlið. Vitjanir sum henda eru týdningarmikil partur av hesi arbeiði, og vit gleða okkum til at bjóða fleiri gestum vælkomnir í framtíðini. Tað er okkara vón, at børnini fara at bera hesi vitan víðari við stolti og virðing.
Komið inn á okkara heimasíðu og lesið meira um skúlans virksemi og tilboð. Har finnast upplýsingar um undirvísing, starvsfólk, innskriving og alt annað, sum hevur við skúladagurin at gera. Vit gleða okkum at frætta frá tykkum.
