Árligi føroyski dansifrídagurin á Frískúlanum
Á Frískúlanum er føroyskur dansur ein livandi partur av skúladegnum. Hann knýtir børnini at máli, søgu og felagsskapi, samstundis sum tey fáa høvi at røra seg og uppliva gleðina í at gera nakað saman.
Árligi føroyski dansifrídagurin er ein serligur dagur, har skúlin savnast um kvæðamentan, ringleik, tónleik og siðir, sum hava fylgt føroyingum í øldir. Dagurin er lagaður soleiðis, at bæði tey, sum kenna dansin væl, og tey, sum eru nýggj í honum, kunnu vera við.
Fyri børnini er hetta meira enn ein frídagur frá vanligu tímatalvuni. Tey læra við kroppinum, oyrunum og felagsskapinum, tá tey taka hvør annan í hond, lurta eftir stevi og finna felags takt.
Dagurin passar væl inn í skúlan, har tryggleiki, virðing og forvitni mynda grundarlagið undir læringini. Henda sjón upp á føroyska mentan sæst eisini aftur í virkseminum hjá Frískúlanum í Havn, har børnini fáa rúm at menna seg á ymiskan hátt.
| Øki | Hvat børnini uppliva | Læring og menning |
|---|---|---|
| Føroyskur dansur | Ringleik, kvæði og felags rørslur | Samstarv, rytma og mentanarligur samleiki |
| Tónleikur | Stev, sangur og ljóðføri | Lurting, málslig fatan og dirvi |
| Handverk | Skapan og siðbundin arbeiðshættir | Fínmotorikkur, hugflog og tol |
| Felagsskapur | Næmingar, starvsfólk og familjur saman | Ábyrgd, virðing og gleði |
Dansur sum livandi mentan
Føroyskur dansur er sermerktur við, at hann ikki krevur eina pallframførslu ella serligan útgerð. Tað týdningarmesta er ringurin, sambandið millum luttakararnar og orðini, sum bera søguna víðari. Tá børnini dansa saman, gerast tey sjálv ein partur av hesi mentanarligu frásøgn.
Kvæðini geva eisini møguleika at arbeiða við føroyska málinum. Orð og vendingar, sum kunnu tykjast gamaldags, fáa nýtt lív, tá tey verða sungin og sett í rørslu. Soleiðis verður málsligur áhugi knýttur at tónleiki, frásøgn og felags uppliving.
Læring í rørslu
Í skúlahøpi verður læring ofta sett í samband við bøkur, skrivlig arbeiði og samrøður. Dansifrídagurin vísir, at nógv kann lærast, tá kroppurin er virkin. Børnini venja seg við at lurta, fylgja einum mynstri, bíða eftir røttu løtuni og laga seg eftir hinum í ringinum.
Rørslan styrkir eisini kropsliga tilvitið. Næmingarnir læra at kenna mun á stevi, ferð og samspæli, og teir fáa eina jaliga uppliving av at brúka kroppin. Hjá summum er tað lætt at traðka fram, meðan onnur fyrst hava tørv á at eygleiða. Báðar støður hava virði.
Ein dagur við felagsskapi
Ein góður dansidagur verður bygdur upp við felagsskapi í huga. Eldri næmingar kunnu hjálpa teimum yngru, og starvsfólkini skapa karmar, har øll kenna seg sædd. Tað er ikki eitt mál, at øll skulu duga alt beinanvegin; tað týdningarmesta er at taka lut og vísa hvørjum øðrum tol.
Tá børnini halda í hond og flyta seg í sama ringi, verður munurin á aldri og royndum minni sjónligur. Tað gevur eina kenslu av at hoyra til. Henda upplivingin kann fylgja við aftur í vanliga skúladegnum, har samstarv og ábyrgd verða lættari at byggja á.
Handverk og siðir í gerandisdegnum
Dansifrídagurin kann fevna um meira enn sjálvan dansin. Tað er upplagt at arbeiða við siðbundnum handverki, føroyskum mynstrum, søgum og lutum, sum knýta fortíð og nútíð saman. Tá børnini sleppa at skapa við hondunum, fáa tey eina ítøkiliga fatan av, hvussu mentan eisini verður borin víðari gjøgnum arbeiði.
Frískúlin hevur eisini víst áhuga fyri náttúru, ábyrgd og praktiskum virksemi, sum sæst í frásøgnini um nøkur orð um plantingina. Slík verkætlanarhugsan hóskar væl saman við einum mentanardegi, tí børnini bæði uppliva, kanna og skapa í felag.
Tónleikur, frásøgn og framførsla
Sangurin er ein natúrligur partur av føroyskum dansi. Við at syngja saman læra børnini at bera eitt lag, fylgja orðunum og lurta eftir felags ljóðinum. Tað er ikki neyðugt, at øll hava sama ljóð ella sama dirvi; ein fjølbroyttur barnakórur kann júst geva framførsluni lív.
Ein lítil framførsla fyri foreldrum kann verða ein góður endi á degnum. Hon gevur børnunum høvi at vísa, hvat tey hava arbeitt við, uttan at leggja ov stórt trýst á tey. Á heimasíðuni sæst eitt dømi um, hvussu ein lítla listaframførslan kann savna børn og vaksin um skapanargleði.
Tryggir karmar fyri øll
Fyri at dagurin skal verða góður, hevur tað týdning, at børnini vita, hvat skal henda. Ein einfaldur dagskrá, greiðar boð og kend vaksin gera tað lættari at kenna seg tryggan. Tað kann eisini vera gott at hava rólig øki, har ein næmingur kann taka ein steðg, um nógv ljóð ella rørslu verður ov nógv.
Virðing fyri ymiskum førleikum er ein týðandi partur av degnum. Summi børn elska at syngja hart og traðka fram, meðan onnur trívast best aftast í ringinum. Tá báðir hættirnir verða góðtiknir, verður dansifrídagurin eitt rúm, har øll kunnu luttaka á sínum egna hátt.
Soleiðis kann familjan vera við
Familjan kann stuðla undir upplivingina uttan at gera hana til eina roynd. Ein samrøða um kvæðið, ein felags sangur heima ella áhugi fyri tí, barnið fortelur, kann vísa, at føroyska mentanin hevur týdning. Tað gevur eisini børnunum møguleika at seta orð á tað, tey hava lært.
Áðrenn dansifrídagin kann tað vera gagnligt at:
- lurta eftir føroyskum kvæðum saman
- tosa um, hvat ein ringur og eitt stev eru
- lata barnið fortelja um væntanir og møguligar nervar
Eftir dagin kann familjan halda upplivingini livandi við at:
- syngja eitt av kvæðunum, sum varð brúkt
- hyggja eftir myndum og tosa um felagsskapin
- vitja mentanarlig tiltøk og føroyskar frásagnir
Árligi føroyski dansifrídagurin gevur børnunum røtur, rørslu og eitt sterkt høvi at uppliva, at mentan verður skapt í felag. Fylg við í virkseminum á Frískúlanum, og tak lut í teimum løtum, har føroyskur dansur, sangur og skapandi læring fáa pláss í skúlagarðinum.
