Børnini skapa leirkassa við diora og smáhúsum í verkstaðnum

Á Frískúla í Havn eru kreativar verkstovur partur av dagliga lívinum, har børnini fáa møguleika at brúka hendurnar og hugflogið. Tá nýggjur listaligur gjørdur verður framdur, er málið bæði at styrkja samstarvið millum næmingarnar og at geva teirra eina sansaliga uppliving, sum bindur saman list, náttúru og frásøgn.

Í verkstaðnum hava børnini gjøgnum árini roynt ymisar listagreinir – frá einføldum modelleringum til størri felagsverk – og tann nýggji verkstagan við leir er ein av teimum mest spennandi avbjóðingunum inntil nú. Hugmyndin er at skapa eina lítla heim inni í einum kassa, eitt slags framlýst univers, sum børnini sjálvi kunnu fylla við figúrum, húsum og landslagsformum. Slíkar verkstagerdir stuðla undir bæði rúmliga vitan og listaligu sansina.

Verkstaðið verður gjørt í smáum bólkum, soleiðis at hvør næmingur fær møguleika at seta sín egna fingramerki á verkstaðið, og at felagskensklan styrkist gjøgnum arbeiðið. Tað er sjónligt, hvussu næmingarnar menna síni førleikar at planleggja, loysa trupulleikar og arbeiða saman sum eitt lið.

Uppstarturin og hugmyndin

Fyri at byrja verkstaðið savna næmingarnar seg í einum rúmi, har tey fáa eina innleiðing til, hvat ein diora er, og hvussu fólk frá eldri tíðum brúktu slíkar kassar til at framsýna søgur og landslag. Kennararnir siga teimum frá ymiskum dømum – frá framsýningum í mentamarskráum til einføld heimaskapt verkstað, sum børnini kunnu síggja á myndum.

Børnini byrja við at draga skitsur á pappír, har tey skissa upp, hvussu tey vilja hava sitt diora. Nakrir ynskja sær eina bygd við trimum húsum, aðrir eina framsýning av einari skipan, og onkur dreymir um eitt lítið vistfrøðiligt fríðarøki við smáum djórum og vøkstrum. Hetta stigið setur rammuna fyri, hvussu leirkassan skal formast, og hjálpir børnunum at síggja heildarverkstaðið áðrenn teirra tey byrja.

Tá skitsurnar eru lidnar, leggja børnini fram sínar hugmyndir fyri bólkinum. Her læra tey at lurta væl eftir, at javna ólíkar ætlanir og at finna eina felags leið, soleiðis at verkstaðið verður bæði rímiliga einfalt og listaliga sterkt.

Tilfarið og fyrireikingin

Leir er høvuðstilfarið, og skúlin brúkar luftturrandi leir, sum er lättur at forma og ikki krevur brenning. Hetta ger tað møguligt at halda áfram við verkstaðnum í fleiri dagar uttan at bíða eftir, at tilfarið verður til reiðar. Børnini fáa eisini fjølvar, vatn, málning, sand, smáar steinar og mosagull til at gera landslagið livandi.

Áðrenn móderingin byrjar, fyrireika tey eisini kassan sjálvan. Ein lítil trékassi verður málaður í einum ljósum liti, soleiðis at leirklumpurin bindur væl saman við hann. Summir børn ynskja at hava eina gluggu í kassan, sum verður skorin út seinni, og aðrir vilja hava hann heilt afturlatin.

Fyrireikingin er ein týdningarmikil partur av arbeiðnum. Børnini læra at mát, at skera og at leggja tilfar fram á borðinum í einum rætta raðfylgju, og hetta mennir teirra førleika at skipa arbeiði, sum teirra tey nýta í mongum øðrum listaligum uppgávum.

At forma leirklumpin

Tá fyrireikingin er liðug, er tað tíð at seta seg í leirinn. Børnini byrja við at mýkja leirklumpin við hondunum, og kennararnir minna tey á at arbeiða væl saman – onkur knýtir, onkur rullar, og onkur sker til. Leirklumpurin skal brúkast til bæði undirlagið í kassanum, til húsaveggir og til landslag – klintrar, áir og smáar hæddir.

Móderingin krevur tol og eyga fyri smáum detaljum. Næmingarnir brúka fingrarnar til at javna, slíta og finpussa, og hvørjum lítið rør setur sítt fingramerki á heildina. Nakrir børn brúka eisini einfaldar verkføri – trépinna, gafflar og lítlar skeiðir – til at gera rillur, takrenningar og vindeyga.

Úrslitið av hesum stigi er ein liðugt formaður leirkassi, har alt er uppstillað til at verða málað og pyntað. Børnini standa aftur og hyggja at sínum arbeiði við eygunum fullum av vón, og kennararnir síggja, hvussu sjálvsálitið veksur við hvørjum stigi, teirra tey ganga ígjøgnum.

At byggja hús og landslag

Húsini eru hjartað í diorainum, og børnini nýta ymisar teknir til at skapa tey. Nakrir byggja einføld kassahús við pyramidutaki, aðrir reisa tríhyrnt hús við skorsteinum og vindeygum. Onkur næmingur velur at byggja eitt gomul føroyskt hús við torvtaki, og tað gevur eina spennarliga deiling av føroyskari arkitektur, sum næmingarnir ofta eru stolt av at framsýna.

Landslagið verður formað við leirklumpum, sum verða flatað út til jørð og hæddir. Summi børn brúka sand til at gera strendur, aðrir leggja smáar steinar til at líkna grótveggjum ella fjøllum. Tað er týðningarmiki, at landslagið samsvarar við húsunum, soleiðis at heildin verður samanhangandi og sannførandi at síggja til.

Yvirlit yvir ymisk stig í verkstaðnum sæst í talvuni niðanfyri:

Stig	Endamál	Tilfari	Tíð
Skitsa	Finna hugmyndir	Pappír, blýant	1 dag
Fyrireika kassa	Búgva til módering	Trékassi, málning	1 dag
Módera	Byggja upp form	Leir, verkføri	2 dagar
Mála	Geva lit og lív	Málning, penslar	2 dagar
Framsýna	Deila verkstaðið	–	1 dag

Hetta yvirlit sýnir, hvussu arbeiðið er býtt sundur í smáar, handfastar uppgávur, og hvussu hvør stig byggir á tann fyrra. Tað ger verkstaðið lättari at fyrmendur bæði fyri børn og kennarar.

Litir og detaljur

Tá form og uppbygging eru liðug, er tað málingin, sum færir verkstaðið til lívsins. Børnini velja sínar ynsklitir – summi velja sterka reyða, onkur glað gult, og nøkur halda seg til natúrligar litir sum brúnt, grønt og grátt. Málingin verður gjørd við smáum penslum, og næmingarnir ganga væl um, soleið at eingin litur verður ov tjúkkur ella rennur avstað.

Sumir næmingar binda eisini smáar figúrar inn í diorain – træmenniskjur, dýrafigurar ella smá bilar – og tað gevur verkstaðnum eina framsýning av dagligum lívi. Onkur hevur gjørt eina lítla fiskaskíggju við einum bátum og einum litlum húsum, og slík verkstagerdir geva børnunum møguleika at brúka frásøgn og list í sama hugtaki.

At binda smáar detaljur saman við heildini er ein avbjóðing, sum krevur bæði eyga og tol. Kennararnir hjálpa til við at geva afturmeldingar, men tað er upp til hvønn næming at avgera, hvussu ítariliga verkstaðið skal gerast. Hetta stigið er eisini tað, har børnini læra at síggja síná egnu listaligu rødd.

Framsýning og samfelag

Tá verkstaðnum er liðugt, verður framsýningin fyriskipað, har foreldur, systkini og onnur slekt kunnu koma og síggja, hvat børnini hava gjørt. Hetta er ein av teimum mest gleðiligum stundunum á skúlaárinum, og børnini standa við sínum verkum við stolti í eygunum.

Framsýningin er eisini ein lærustund, har børnini læra at framsýna fyri øðrum og at taka ímóti afturmeldingum. Frískúlin í Havn er ein skúli, sum raðfest slíkar listarupplivingar høgt, og tað sýnist í gleðini hjá bæði børnum og vaksnum, tá dyrnar verða opnar.

Saman við framsýningini er ofta eitt lítið veitslu-øki, har tey kunnu práta sínámillum um verkstaðið, og har nýggjar hugmyndir til næstu verkstagerdir kunnu spíra. Hetta er partur av skúlaandanum, har list og samfelag møtast í rúmi sum hesum.

Lærdómur og framhald

Eftir at framsýningin er av, verður verkstaður og hugmyndir savnað saman í einum felags portfeli, sum verður goymt í skúlaganginum. Næmingarnir síggja, at teirra arbeiði er varandi, og at tað hevur týdning fyri skúlan og felagið sum heild. Hetta styrkir kensluna av at tilhoyra nakað størri enn sær sjálvum.

Hugmyndir frá verkstaðnum verða ofta brúktar í aðrar listarverkstagerdir, og næmingarnir sleppa at framhalda við at brúka leir og aðrar tilfari til nýggjar verkstagerdir. Slíkar verkstagerdir kunnu til dømis minna um aðrar spennandi verkstaðarverk, sum veðurstöðina hjá okkum, har børnini læra at gera sínar egna smáar veðurstöðir við einføldum amboðum.

Lærdómurin av verkstaðnum er ikki bara listarligur, men eisini persónligur. Tey læra at bíða, at royna seg fram, at feilgjøra og at byrja av nýggjum, og hetta eru førleikar, sum nýtast í øllum lívsstøðum. Fyri mong børn verður hetta ein av teimum stundunum, sum tey minnast leingi.

At skapa leirkassa við diora og hús er meir enn ein listarlig uppgáva – tað er ein ferð, har børnini læra um seg sjálvi, um samstarv og um heimin rundanum. Tað er gleðiligt at síggja, hvussu næmingarnar brúka hugflog sín til at skapa heimar inni í kassum, og hvussu tey saman byggja eina framsýning, sum varir langt út yvir sjálvt verkstaðið.

Áhugin fyri verkstaðnum er stórur, og vit gleða okkum til næstu verkstagerdir, har nýggjar hugmyndir og nýtt tilfar kunnu geva børnunum endalíkar uppliftingar. Verið vælkomin at vitja skúlan og síggja, hvussu listarligt arbeiði kann menna børnini á mangan hátt.