Børnini gera fjølbroytit skúlansveggjamonument
Á Frískúlanum í Havn sleppa børnini at seta síni spor í skúlagarðin og í sjálvan skúlan. Eitt skúlansveggjamonument kann verða nógv meira enn ein mynd á einum veggi. Tað kann vera ein felags frásøgn um børnini, staðið, málið og tær upplivingarnar, sum skapa gerandisdagin í skúlanum.
Tá næmingar arbeiða saman um eitt slíkt listaverk, læra teir at hugsa í litum, formum, mynstrum og søgum. Hvørt barn fær møguleika at leggja nakað persónligt afturat, samstundis sum heildin verður eitt felags verk. Soleiðis verður listin ein natúrligur partur av undirvísingini, felagsskapinum og trivnaðinum.
Fjølbroytta veggjamonumentið kann eisini vísa, hvussu nógv ymisk evni og førleikar hoyra saman í skúlanum. Føroyskur dansur, sangur, handverk, bøkur, náttúra og dagligar upplivingar kunnu øll fáa pláss í somu mynd.
Eitt felags listaverk við nógvum røddum
Arbeiðið byrjar við hugskotum frá børnunum. Nøkur síggja kanska fyri sær fjøll og hav, onnur hugsa um húsini, skúlagarðin, vinirnar ella eitt serligt orð á føroyskum. Við samrøðum og tekningum kunnu børnini finna fram til teir lutir, sum skulu mynda grundina undir monumentinum.
Lærarin hevur eina týdningarmikla uppgávu í at savna hugskotini uttan at taka ræðið frá børnunum. Tað skal vera rúm fyri ymiskum hættum at tekna, mála og arbeiða. Ein næmingur kann leggja dent á litir, meðan ein annar er góður til smálutir, mynstur ella orð.
Tá allir lutirnir verða settir saman, síggja børnini, at eitt felags úrslit kann rúma nógv ymisk sjónarmið. Hetta styrkir kensluna av at hoyra til og vísir, at øll í skúlanum hava nakað at geva.
Føroyar sum litir, mynstur og frásøgn
Eitt føroyskt skúlansveggjamonument kann taka støði í mentanini rundan um børnini. Ull, tráður, træ, steinar, pappír og máling kunnu verða brúkt á ymiskar hættir. Mynstur úr føroyskum bindingum, bygdum, bátum og landsløgum kunnu geva verkætlanini eina serliga heimliga kenslu.
Sangur og mál kunnu eisini verða ein partur av listaverkinum. Børnini kunnu velja orð, stuttar setningar ella brot úr sangum, sum tey kenna. Í føroyskum máli og sangi verður mentanin ein livandi uppliving, og sama hugburð kann flytast yvir í myndlistina.
Tá børnini arbeiða við føroyskum orðum, fáa tey samstundis venjing í at lurta, tosa, lesa og greiða frá. Orðini á vegginum verða tá ikki bara pynt, men ein sjónligur partur av læringini og felags samleikanum.
Frá hugskoti til liðugt monument
Ein verkætlan av hesum slag kann verða býtt í greið stig. Fyrst savna børnini hugskot og gera smáar skitsur. Síðani velja tey litir, tilfarið og ein felags bygnað. At enda arbeiða tey við einstøku pørtunum og seta teir saman á vegginum.
| Arbeiðsstig | Hvat børnini gera | Hvat tey læra |
|---|---|---|
| Hugskot | Tekna, tosa og velja evni | At lurta eftir øðrum og orða egnar tankar |
| Tilfar | Kanna litir, form og ymisk amboð | At velja hóskandi arbeiðshættir |
| Framleiðsla | Mála, klippa, líma og forma | At arbeiða neyvt og royna aftur |
| Samanseting | Seta lutir saman í eina heild | At síggja samband millum egnan og felags innsats |
| Framløga | Greiða frá verkætlanini | At seta orð á arbeiði og upplivingar |
Arbeiðsgongdin gevur eisini møguleika fyri góðum samtalum um ábyrgd. Hvør skal gera hvat? Hvussu kunnu vit loysa ósemjur? Hvat hendir, um eitt hugskot broytist undir arbeiðinum? Soleiðis verður listaverkætlanin ein venjing í bæði skapandi hugsan og felags avgerðum.
Tryggur karmur um skapandi læring
Børn skapa best, tá tey kenna seg trygg. Tí er tað týdningarmikið, at eingin verður hildin fyri gjøldur, um tekningin ikki verður, sum ætlað, ella um litirnir ikki passa saman beinanvegin. Ein góður læringsumhvørvis letur børnini royna seg fram uttan ótta fyri at gera feil.
Í Frískúlanum í Havn er dentur lagdur á umsorgan, virðing og gleði í læringini. Hetta passar væl til eina verkætlan, har børnini skulu tora at vísa síni egnu hugskot og samstundis læra at taka atlit til felagsskapin.
Lærarar kunnu skapa tryggar karmar við at geva greiðar leiðbeiningar, býta arbeiðið í hóskandi partar og vísa, at øll íkast hava virði. Tað kann eisini vera gott at hava smáar framløgur undirvegs, so børnini fáa høvi at greiða frá, hvat tey hava gjørt, og hvat tey ætla næst.
Samstarv millum árgangir og heim
Eitt stórt monument kann savna fleiri árgangir. Yngri børn kunnu arbeiða við litum, hondavirkjum og einfaldum formum, meðan eldri næmingar kunnu tekna uppsetingina, skriva tekstir ella hjálpa við at skipa verkætlanina. Hetta skapar samband millum børn, sum annars ikki altíð arbeiða saman.
Foreldur og onnur í nærumhvørvinum kunnu eisini verða boðin at lata tilfar, greiða frá gomlum handverki ella deila søgur um staðið. Á tann hátt verður verkætlanin ein brúgv millum skúlan, heimini og føroyska samfelagið.
Tá nýggj børn byrja í skúlanum, kunnu tey fáa ein leiklut í at menna víðari upp á verkið. Frásøgnin um nýggja skúlaárgangin kann soleiðis verða knýtt at, hvussu felagsskapurin støðugt veksur og broytist.
Viðmæli til eina góða verkætlan
Ein fjølbroytt veggjalist verður sterkast, tá arbeiðið er væl skipað, men framvegis gevur rúm fyri spontaniteti. Hesi viðurskifti kunnu hjálpa børnunum at fáa eitt gott og meiningsfult úrslit:
- Lat børnini byrja við egnum hugskotum, áðrenn endaliga sniðið verður avgjørt.
- Vel tilfar, sum er trygt, haldført og lætt at arbeiða við í ymiskum aldri.
- Gera pláss fyri bæði myndum, mynstrum, orðum og søgum úr gerandisdegnum.
- Vís arbeiðsgongdina fram undirvegs, so børnini síggja, hvussu einstøku lutirnir verða til eina heild.
- Setið tykkum saman eftir arbeiðið og tosið um tað, sum eydnaðist, og tað, sum børnini lærdu.
Veggurin sum livandi minnismerki
Tá monumentið er liðugt, verður tað ein sjónlig áminning um eitt felags arbeiði. Børnini kunnu hyggja aftur á litirnar, orðini og smálutirnar og minnast, hvør lutur tey sjálvi løgdu afturat. Næmingar, foreldur og gestir fáa samstundis eitt innlit í, hvat skúlin leggur dent á.
Ein slíkur veggur nýtist ikki at vera óbroytiligur. Nýggj børn kunnu leggja nýggjar smálutir afturat, og eldri partar kunnu fáa eina aðra tulking. Soleiðis verður skúlansveggjamonumentið ein livandi frásøgn, sum veksur saman við skúlanum.
Frískúlin í Havn kann við hesum arbeiði vísa, at læring kann síggjast, kennast og hoyrast. Tá børnini fáa møguleika at skapa saman, verður skúlagarðurin eitt stað, har mentan, vinarlag og skapandi hugsan fáa fastan bústað. Leita eftir næsta høvi at geva børnunum ein vegg, eina søgu og eitt felags verk, sum tey kunnu vera errin av.
