Børnini kanna ljóð og mál við einföldum ljóðførum
Tá børn spæla við ljóði, rytmu og orðum, læra tey við øllum sansunum. Eitt einfalt trummuslag, ein klokka ella ein rødd kann vekja forvitni og geva børnunum hug at lurta, herma eftir og seta orð á tað, tey hoyra. Soleiðis verður tónleikur ein natúrligur partur av málmenningini.
Í einum tryggum og hugnaligum felagsskapi sleppa børnini at royna seg uttan ótta fyri at gera nakað skeivt. Á Frískúlanum í Havn kunnu ljóðførini gerast ein felags pallur, har børnini bæði skapa, samskifta og finna gleði í læringini.
Ljóðið sum inngongd til læring
Ljóð er allastaðni rundan um okkum. Børnini kunnu lurta eftir regni móti rútinum, fótasporum í gongini, fuglasangi ella ljóðinum frá einum blýanti, sum rullar eftir borðinum. Tá tey lýsa munin á sterkum og veikum ljóði, longum og stuttum ljóði ella skjótari og seinni rytmu, venja tey seg samstundis við at lurta neyvt.
Smáar ljóðkanningar geva eisini møguleika at brúka nýggj orð. Børnini kunnu siga, at eitt ljóð er mjúkt, skarpt, djúpt, lætt, stuttligt ella óvanligt. Við at seta orð á egnar upplivingar styrkja tey orðatilfeingið og læra, at mál kann brúkast til at greiða frá sansingum og kenslum.
Einføld ljóðføri geva stórar møguleikar
Ljóðførini nýtast ikki at vera dýr ella torfør. Ein lítil trumma, rytmupinnar, bjalla, xylofón, eggjaskel ella ein heimagjørd rørklokka kann geva nóg mikið av møguleikum. Eisini kunnu børnini klappa, stappa, knipsa og brúka røddina sum eitt ljóðføri.
Tá børnini sjálvi sleppa at velja og kanna, mennist teirra sjálvsálit. Tey læra at halda ljóðførinum rætt, bíða eftir sínum túri og lurta eftir hinum. Smátt um smátt skilja tey, at eitt tónaverk ella ein rytma verður greiðari, tá øll spæla saman og vísa hvørjum øðrum ans.
Frá rytmu til orð og frásøgn
Rytmur kunnu hjálpa børnum at hoyra smálutir í málinum. Við at klappa stavilsini í nøvnum og orðum gerst tað sjónligt og hoyriligt, hvussu orð eru bygd upp. Ein einfaldur leikur kann vera at lata børnini finna orð, sum hava sama byrjanarljóð, ella at endurtaka eina stutta ramsu við ymiskum ferðalagi.
Sangur er ein serligur vegur inn í føroyska málið. Tá børnini syngja, endurtaka tey orð og setningar á ein lættan hátt, samstundis sum tey venja framburð, minnið og andadrátt. Á skúlanum byrja mánadagarnir við byrja við morgunsangi, og felagssangurin kann geva eina góða og savnandi byrjan upp á dagin.
Samspæl, felagsskapur og føroyskt mál
Tónleikur gevur børnunum eina felags uppgávu, har øll kunnu luttaka á ymiskan hátt. Eitt barn kann halda taktina, eitt annað kann syngja, og eitt triðja kann lurta og koma við hugskotum. Soleiðis verður pláss fyri bæði teimum, sum fegin vísa seg fram, og teimum, sum fyrst vilja eygleiða.
Í samspælinum venja børnini eisini sosialar førleikar. Tey læra at bíða, lurta, laga seg eftir felagnum og taka ímóti íblástri frá øðrum. Hetta samsvarar við ein skúlamentan, har virðing, umsorgan og felagsskapur eru grundarlag fyri læring. Samstarv millum skúlar kann eisini geva nýggjan íblástur, sum sæst í samstarvið við aðrar skúlar.
| Ljóðligt virksemi | Tað, børnini venja | Mál og samskifti |
|---|---|---|
| Klappa stavilsir | Rytmu og orðabygging | Taka orð sundur |
| Spæla eftir mynstri | Minni og lurting | Endurtaka setningar |
| Laga ljóð saman | Samstarv og samkenslu | Siga frá hugskotum |
| Ljóðseta søgu | Hugflog og frásøgn | Brúka lýsandi orð |
Læring við eygum, oyrum og hondum
Tá børnini síggja eitt ljóðføri, halda á tí og hoyra ljóðið, knýta tey fleiri upplivingar saman. Hendurnar merkja, hvussu hart ella varliga tey skulu sláa, meðan oyruni kanna úrslitið. Við slíkari fjølbroyttari læring fáa børnini betri fatan av orsøk og avleiðing: eitt slag gevur eitt ávíst ljóð, men eitt øðrvísi slag broytir ljóðið.
Lærarin kann geva uppgávur, sum hava fleiri loysnir. Børnini kunnu til dømis skapa ljóð til eina mynd, gera eina rytmu til eitt navn ella finna eitt ljóð, sum passar til veðrið. Tað týdningarmikla er ikki, at úrslitið verður fullkomið, men at børnini kanna, greiða frá og lurta eftir hvørjum øðrum.
Ítriv, mentan og søgur sum ljóðna
Føroysk mentan gevur nógvar møguleikar at arbeiða við ljóði og máli. Kvæði, dansur, sangir, ramsur og frásagnir kunnu fáa nýtt lív, tá børnini seta rytmu og einfald ljóðføri afturat. Tey kunnu eisini arbeiða við orðum úr gerandisdegnum, gomlum máliskum og staðbundnum søgum.
Ítróttur og frásøgn kunnu eisini verða partur av ljóðligari læring. Børnini kunnu gera eitt stutt ljóðverk um eina hending, brúka rytmu til at lýsa spenning ella endurgeva eina søgu við røddum og ljóðum. Arbeiðið við føroyskar fótbóltssøgur vísir, hvussu áhugamál og føroyskt innihald kunnu knýtast saman í undirvísingini.
Ein rúmlig karmur fyri øll børn
Ljóðligar uppgávur kunnu lagast til ymiskar fortreytir. Summi børn vilja spæla hart og sjónligt, meðan onnur trívast best við smáum ljóðum, røddum ella at arbeiða í friði. Við at bjóða ymiskar leiklutir og møguleikar kann lærarin tryggja, at øll børn fáa eina góða uppliving av at vera við.
Ein róligur og greiður karmur hevur stóran týdning. Børnini kunnu fáa at vita, nær tey skulu lurta, nær tey kunnu spæla, og hvussu tey ansa eftir ljóðførunum. Tá reglurnar eru einfaldar, verður meira orka til skapan, mál og felagsskap. Gleðin við at læra verður tá ein natúrligur partur av gerandisdegnum.
Á Frískúlanum í Havn kunnu foreldur og børn lesa meira um skúlan, virksemið og ta námsfrøðiligu hugsanina á heimasíðuni. Komið nærri einum skúla, har ljóð, orð, mentan og felagsskapur fáa børnini at kanna heimin við forvitni. 大发娱乐
