Hvussu Vit Læra Um Veður Og Vind Við Mátitólum

Veðrið er ein natúrligur partur av gerandisdegnum hjá børnum í Føroyum. Tað broytist skjótt, og á sama degi kunnu vit uppliva sól, mjørka, regn og hvassan vind. Tí er veðrið ein spennandi inngongd til at kanna náttúruna við eygunum, hondunum og einfaldum mátitólum.

Í Frískúlanum í Havn læra børnini ikki bara nøvnini á veðurfyribrigdum. Tey venja seg eisini at undrast, seta spurningar, gera metingar og samanbera tað, tey síggja úti, við tøl og skrásetingar. Soleiðis verður læringin ítøkilig og knýtt at teirra egna umhvørvi.

Tá ið børnini arbeiða saman í bólkum, fáa tey høvi at lurta eftir hvørjum øðrum, býta uppgávur og greiða frá sínum úrslitum. Ein vindmátari, ein regnmátari og eitt hitamátitól kunnu tí verða byrjanin til bæði náttúruvísindi, rokning, mál og skapandi arbeiði.

Mátitól	Hvat vit kanna	Hvat børnini læra
Vindmátari	Ferðina á vindinum	At lesa tøl og samanbera mátingar
Vindvísari	Ættina, sum vindurin kemur úr	Áttir, kort og staðseting
Regnmátari	Nøgina av avfalli	Millimetrar, tíðarskeið og talvur
Hitamátari	Hitastig í luftini	Gráður, kulda og hitabroytingar
Barometur	Lufttrýstið	Sambandið millum lufttrýst og veður

Veðrið Sum Lærustova

Fyrsta stigið er at eygleiða. Vit fara út í skúlaøkið og leggja merki til, um luftin er still, um trøini sveiggja, ella um skýggjini flyta seg skjótt. Børnini kunnu lýsa litir, ljóð, hita og vætu við sínum egnu orðum, áðrenn vit taka mátitólini fram.

Ein slík náttúruuppliving fær meira innihald, tá ið hon verður sett í samband við veruligar túrar og kanningar. Á einari náttúrugongd í Føroyum kunnu børnini til dømis kanna, hvussu vindurin kennist við sjóvarmálan, og hvussu landslagið broytir ljóðið og ferðina á honum.

Lærarin hjálpir børnunum at gera eygleiðingarnar neyvari. Í staðin fyri bara at siga, at tað er “ringt veður”, kunnu tey tosa um vindstyrki, avfall, hitastig, skýloft og sýni. Soleiðis veksur orðfeingið, samstundis sum børnini læra at lýsa náttúruna nágreiniliga.

Mátitólini Geva Tøl Og Møguleikar

Ein einfaldur vindmátari kann byggjast við lættum tilfari, til dømis pappkrússum, pinnum og einum stavi. Tá ið vindurin fær krússini at snúgva, síggja børnini, at mátingin er tengd at eini veruligari rørslu. Við at telja snúningar í eitt ávíst tíðarskeið kunnu tey gera eina einfalda meting av vindferðini.

Vindvísarin vísir, hvaðan vindurin kemur. Her kunnu vit arbeiða við norði, suðri, eystri og vestri og seta ættirnar inn á eitt kort av skúlaøkinum. Børnini fáa samstundis betri fatan av staðseting og kunnu kanna, um vindurin oftari kemur úr einari ávísari ætt.

Regnmátarin ger tað møguligt at fylgja avfallinum yvir fleiri dagar. Vit lesa av á somu tíð hvørja ferð og skriva úrslitini inn í eina felags skrá. Hitamátarin gevur okkum síðani møguleika at síggja, hvussu hitin broytist frá morgni til seinnapart og frá degi til dag.

Frá Mátieindum Til Frásøgn

Tá ið børnini hava savnað tøl, kunnu tey arbeiða við teimum á ymiskan hátt. Tey kunnu gera súlurit, raðfesta dagarnar eftir hita ella finna munin á mest og minst avfalli. Hetta ger rokningina meiningsfulla, tí tølini koma frá teirra egna skúlaumhvørvi.

Vit tosa eisini um, hví mátingar ikki altíð verða eins. Ein regndropi kann raka uttanfyri regnmátaran, og ein bygningur kann verja fyri vindinum. Við hesum læra børnini, at gransking krevur neyvt arbeiði, støðugar mannagongdir og varsemi, tá ið úrslit skulu tulkast.

Úrslitini kunnu verða grundarlag fyri skrivligar frágreiðingar, myndir og framløgur. Eitt barn kann greiða frá, hvussu veðrið var ein ávísan dag, meðan eitt annað vísir eitt súlurit. Tey venja seg at brúka orð sum “samantikið”, “broytist”, “meira”, “minni” og “orsøk”, so frásøgnin verður greiðari.

Samstarv, Trygd Og Skapandi Læring

Veðurkanningar hóska væl til samstarv. Ein bólkur kann lesa hitamátaran, ein annar skráseta úrslitini, og ein triði kanna vindin. Uppgávurnar kunnu skiftast, so øll sleppa at royna ymisk mátitól og læra at taka ábyrgd av einum parti av arbeiðinum.

Trygd er altíð ein natúrligur partur av útiferðini. Vit tosa um at vera í hóskandi klæðum, halda frástøðu frá sjónum og leita inn, um toran gongur ella vindurin verður ov harður. Børnini læra, at veðurfrøði eisini snýr seg um at taka góðar avgerðir og ansa eftir hvørjum øðrum.

Skapandi arbeiði kann geva mátingunum nýtt lív. Børnini kunnu tekna veðurkort, gera ljóðmyndir av vindi og regni ella skriva søgur um ein dag, har veðrið broytist. Í arbeiðinum við skúlans sjónleik kunnu veður og vindur eisini gerast partur av leikmynd, ljóði ella søgugongd.

Góðar Leiðir At Kanna Veðrið

Til at fáa regluliga og læruríka venjing burtur úr veðurkanningunum kunnu vit leggja okkum eftir einfaldum arbeiðshættum:

• Vel eitt fast stað, har mátitólini standa vard, men kortini hava frítt útsýni.
• Les av á somu tíð hvønn dag, so úrslitini verða lættari at samanbera.
• Lat børnini gita, hvat mátingin fer at vísa, áðrenn hon verður gjørd.
• Skriva bæði tøl og eygleiðingar niður, tí kuldi, mjørki og vindur kunnu kennast ymiskt.
• Brúka myndir, talvur og súlurit, so børnini síggja gongdina í úrslitunum.
• Tosið um, hvat kann ávirka eina máting, og hvussu hon kann gerast meira álítandi.

Ein góð kanning endar ikki, tá ið talið er skrivað á pappírið. Vit spyrja, hvat úrslitið sigur okkum, um nakað kom óvart á, og hvat vit kundu kannað næstu ferð. Á tann hátt verður læringin ein røð av smáum uppdagingum heldur enn ein einstøk uppgáva.

Veður og vindur geva okkum dagliga høvi at læra saman. Við mátitólum, forvitni og tryggum karmum kunnu børnini síggja, hvussu náttúran flytir seg, og hvussu teirra egnu eygleiðingar kunnu verða til vitan. Í Frískúlanum í Havn fáa tey møguleika at fara út, kanna, rokna, skapa og deila tað, tey finna..liferay