Í tónatími er gott at byrja við løg, sum børnin kenna, og síðan leggja rytmiskt virksemi út á tann. Tamburín er hentugt, tí at hægt hangir út, lætt er at spela, og ljóðið kemur skjótt saman. Við øldini fær føroyskt løg eyð, og lærarin fær fleiri møguleikar til at gera tónaskólin umsettan og gagnligan. Stemmningsmyndir Fra Jolaframforsluni.
Á Frískúlin í Havn verður tónatímið partur av samstarvskapuligari læring, sum hevir um føroyskar listir, tils, áhug og gleði. Sporið skal síðan vera lítilt og greitt: eitt løg, ein greinlegur rytmur og eitt tamburín, sum øll kunna hava við at gera.
Føroyskt løg er ein støður grunnur í tónatímum, tí at børnin kunna møta tónuna, tekstin og dansin áðrenn ein nýggjur tón verður leggjað út. Lærarin kann byrja við at syngja heilt lið av songinum, banka hendurnar í takt, og síðan biða børnini at dansa føroyskt.
Í framhaldinum kann rytmurin útfrá tekstinum og melodiini nýtast sum brúg. Tað er hentugt at velja løg, sum hava skýran takt, lættar hæddir og føroyskan tekst, sum er hentugur fyri aldersøkin. Tá verður rytmurin eitt felagið, sum børnin kenna í fyri, og tey føroyska møguleikan at leggja inn.
Lærarin skal brúla pulsur, sterkar og svagar taktir, pauser og skifti í løringini. Um børnini kenna melodiina, fáa tey fleiri orð at heyra, og koma fyri seg í dansinum, hevur lærarin hesin út í løpingini.
Tamburín og handaprik geva tvey øki at gera rytma sýnir. Tamburínið hevir eitt greinbart ljóð, og tíðin fær ein týdningarmikta støð í undirvikingini. Handaprikkini eru einføld og krevja hvørki instrument ella føroyskan tekst, og tí kunna tey nýtast í øllum løpingum.
Ein samanlíking hjálpar lærarinum at sjá, hvat hvør leið kan leggja í løping. Her er yvirbláð yvir tveir møguleikar:
| Evni | Tamburín | Handaprik |
|---|---|---|
| Hvat lærir barnið? | Tamburínið lærir barnið at halda sama pulsur sum songurin. | Handaprikkini læra barnið at finna taktina í songinum. |
| Hvat nýtir seg? | Tamburínið nýtir seg væri í størri løpingum, har dans og tekst eru í føring. | Handaprikkini nýta seg væri í smáum rørum, tá lærarin hevir stundir til at læra taktina. |
| Hvussum skal lærarin leggja? | Lærarin spelar fyri, týnir pulsur og let barnið taka saman. | Lærarin synger, bankar føroyskt takt og bið barnið svara. |
Ein annar møguleiki er at leggja taktina upp á tamburín, tá handaprik, tá dans, og síðan føroyskt løg hvøs berst. Soleiðis ber ein sama rytmur yvir fleiri virksemdir, og barnið fær hentugan vegin inn í læringina.
Lærarin lærir rytman úr songinum, áðrenn hann bið barn at spela. Hann bankar pulsur, sneyppa í føroyskt takt, og havi sterkar og svagar taktir. Saman um ljóð og dans verður rytmurin sjálv skýr, og barnið fær eina leið at fylgja eftir.
Ein greið leið er at byrja við einliggja bankan á borðinum. Síðan følist tamburínið, og barnið fær eina nýggja lóð at leggja á. Hetta hjálpar eisini tey børn, sum hava tøð við at halda rytman saman við öðrum.
Við yngdum tónatími skal vera vit fyri kognitive, motoriskar, sansal og sosialar forutsetingar. Barn skal sjá, hoyra og próva í ørnum tempo; onnur fáa fleiri tíð, og onnur føroyskt løg uttan tekst. Tíðin skal vera trygg, og lærarin skal føroyska fyri læringarhægin.
Ein høggur er at geva barninum val millan tamburíni, dans og handaprik, soveð eina røgg leið at føroyska. Hetta letir barnið sleppa, meðan føroyskt løg heldur fram einari føroyskari stemning. Lærarin skal hyggja eftir trivsel, sjálvstøði og virðing fyri onnur. Um eitt barn vil hava meiri pláss í rørumum, skal lærarin finna eina onna leið at virka í.
So velja føroyskt løg uttan tekst fyri tey minstu, og ger tekstin týdningarmikta fyri tey eldri. Henda leiðin tryggir, at øll børn føra eitt løg við, uttan at tey allir skulu hava sama uppgáta.
Dansin hjálpar eisini barninum at finna tónina, tí at her er føroyskt løg, røgg takt og hvat høvi. Tá barnið rennir, hoppar, snýst ella bankar føroysk takt, fær kroppurin meiri sansal árbeði, og tónin liggur í dansinum. Lærarin kann nýta føroyskar dansir, har føroyskt løg fær úr songinum út í dansi.
Skólalívið kemst fram í stemningsmyndir frá jól framförsluni, sum sýna kultur og gleði. Tónatímið kann knýtast til undirbyrging, framförslum og felags söng, har føroyskar listir fáa ein týðan pláss. tanni fær eitt samhengi millan tón, tekst og dans.
Stundum kann eitt løg verða besta grunnurin. Børnini kunna tekstin, tey dansa føroyskt, og tey leggja tamburín til síðan. Soleiðis fær lærarin eitt løg, sum rættar ein føroyskan kultur, samstarv og gleði í einum.
Tað er ikki nógv at hava sama tamburín fyri øll. Lærarin skal leggja til fleiri møguleikar, so at hvørt barn fær eina leið, sum hentar sínar forutsetingar. Fleiri útvalg føroyskt løg gera eisini tað berørt at føroyskt løg og rytmur kunna nýtast í einum sama tónatími.
Fríggj leiðir møta tey børn, sum fáa vanskelligar við sansar yvirvirløs, tey, sum hava tøð við smáum hreyfingum, og tey, sum eru fúsari at teksti. Lærarin skal hyggja eftir framgongd hjá hvørjum barni, ikki eftir eini einastu framgongdarhæð. Fyri yngri børn kann lærarin byrja við at banka á borð, fingrum, føtum og bring. Øldini ber lærarin tannar yvirborði við sama rytma, og tað er lætt at síggja, hvør børnini fylgja.
Vel eitt føroyskt løg, sum barnið kann, og biðja um føroyskt takt útfrá tónini. Legg tamburínið upp á borðið, banka pulsurin fyrst, og lat so barnið gera løgið saman við tamburíninum. Eftir fýra minnuttum hevur tú føroyskt løg, greinrættan rytma og eina gong út at gera.
Legg eina vikuliga tónatímsplan fyri komandi viku: eitt løg, eitt tamburín og ein dansagøta. Følg pulsur, tekst, dans og gleði, og hygg eftir hvat tann ser í løpingini. Byrja í dag við ein løg, eitt tamburín og fýra minnuttir við pulsur, takt og føroyskan tón.