Skúlans lærarar greiða frá starvsgongdini

Á Frískúlanum í Havn er skúladagurin skipaður við nærlagni, nærveru og virðing fyri tí einstaka barninum. Lærararnir arbeiða við einari greiðari ætlan, men hava samstundis rúm fyri teimum møguleikum og avbjóðingum, sum taka seg upp í gerandisdegnum.

Starvsgongdin fevnir um nógv meira enn undirvísing í einstøkum lærugreinum. Hon snýr seg um at skapa eitt trygt felagsskaparumhvørvi, at fylgja menningini hjá børnunum og at geva teimum hug til at kanna, spyrja, skapa og læra saman við øðrum.

Lærararnir lýsa arbeiðið sum eina samanhangandi rørslu frá fyrireiking og samrøðum til sjálva undirvísingina, eftirmeting og samstarv við heimini. Á tann hátt verður skúlin eitt stað, har faklig menning, trivnaður og sosial ábyrgd ganga hond í hond.

Frá fyrireiking til skúladag

Ein góður skúladagur byrjar vanliga, áðrenn børnini koma í skúlan. Lærararnir hyggja at lærutilfari, samskipa dagin og meta um, hvussu ymiskar uppgávur kunnu verða lagaðar til aldur, førleikar og áhugan hjá næmingunum. Fyrireikingin gevur eina kós, men hon er ikki so føst, at hon ikki kann broytast.

Í skúlastovuni verður dentur lagdur á at fáa børnini virkin. Tað kann vera gjøgnum samtalu, lesing, royndir, rørslu, handverk ella skapandi arbeiði. Lærarin hevur ábyrgd av at seta karmarnar, men børnini verða eggjað til sjálvi at hugsa, royna og finna loysnir.

Eftirmetingin fer fram bæði í løtuni og eftir loknan dag. Lærarin leggur merki til, hvat børnini fingu burturúr, hvørji hugtøk vóru torfør, og hvar tørvur er á nýggjum frágreiðingum. Hetta verður brúkt, tá næstu stigini í undirvísingini skulu leggjast.

Læring byrjar við tryggleika

Fyri at børn skulu tora at luttaka, er tað avgerandi, at tey kenna seg sædd og tikin í álvara. Lærararnir arbeiða tí við greiðum væntanum, friðarligum samskifti og einum felagsskapi, har pláss er fyri ymiskleika. Mistøk verða fatað sum ein natúrligur partur av læringini.

Trivnaður verður fylgdur í tí dagliga arbeiðinum. Ein stillur næmingur, broyttur hugburður ella ósemja í barnabólkinum kann siga læraranum nakað um, hvussu barnið hevur tað. Við samrøðum og nærveru kunnu lærararnir ofta hjálpa, áðrenn ein trupulleiki veksur seg stóran.

Skúlin leggur eisini dent á at brúka árstíðirnar og nærumhvørvið sum lærutilfeingi. Tá veðrið ikki bjóðar útiveru, kunnu børnini fáa hug til at kanna, skapa og samstarva inni, sum lýst verður í frásøgnini um inni í heystveðrinum.

Málið sum felags arbeiðsamboð

Føroyskt mál er ein týðandi partur av øllum skúlans arbeiði. Lærararnir arbeiða við orðaforða og frásøgn í lesing, samrøðum, søgu, náttúru, handverki og teimum mongu óformellu løtunum í skúlanum. Børnini fáa møguleika at seta orð á tankar, kenningar, upplivingar og spurningar.

Tá nýggj orð verða tikin fram og brúkt í ymiskum samanhangum, gerast tey lættari at minnast. Lærararnir lurta eftir málburðinum hjá børnunum og hjálpa teimum at víðka orðatilfeingið uttan at taka burtur teirra egna málsliga samleika. Í hesum sambandi hevur arbeiðið við føroyskt mál og orðaforði ein natúrligan leiklut í gerandisdegnum.

Søgur, sangir og frásagnir geva børnunum eina sterka málsliga og mentanarliga uppliving. Tær skapa felags minnir og knýta skúlastarvið at føroyskum siðum og frásagnarmentan. Eitt søgukvøld við føroyskum søgum kann tí vera bæði hugnaligt og læruríkt.

Soleiðis verður arbeiðið skipað

Lærararnir greiða frá, at starvsgongdin skiftir alt eftir aldri, evni og tørvi. Summar løtur eru lærarastýrdar, meðan aðrar geva børnunum størri frælsi at arbeiða sjálvstøðugt ella í smærri bólkum. Skiftini millum arbeiðshættir hjálpa børnunum at halda áhuganum og venja ymiskar førleikar.

Partur av arbeiðinum	Hvat lærarin ger	Hvat børnini fáa burturúr
Fyrireiking	Velur mál, tilfar og arbeiðshátt	Greiðar karmar og endamál
Byrjan	Setur evnið í gongd og vekir forvitni	Hugsa, spyrja og deila vitan
Arbeiðsløta	Leiðbeinir, lurtar og tillagar	Venja fakligar og sosialar førleikar
Eftirmeting	Samanber eygleiðingar við ætlanina	Fáa orð á tað, tey hava lært
Næsta stig	Leggur nýggjar uppgávur og stuðul	Sleppa víðari við hóskandi avbjóðingum

Ein týðandi partur av arbeiðinum er at síggja bæði einstaklingin og bólkin. Ein næmingur kann hava tørv á eyka tíð, ein annar á størri avbjóðingum, og ein triði á einum øðrum arbeiðshátti. Við at eygleiða og samskifta javnan kunnu lærararnir laga undirvísingina, so hon verður meiningsfull hjá fleiri.

Arbeiðsgongdin verður eisini ávirkað av tí, sum børnini sjálvi vísa áhuga fyri. Ein spurningur um djór kann føra til lesing og náttúruvísindi, meðan ein hugskotsrík handverksløta kann gerast byrjanin til eina søgu ella eina framsýning. Soleiðis verður læringin knýtt at veruligum upplivingum.

Samstarv gevur breidd

Lærarastarvið verður styrkt av samstarvinum millum starvsfólkini. Við at deila eygleiðingar, hugskot og royndir kunnu lærararnir finna betri loysnir og tryggja, at børnini møta samanhangandi arbeiðsháttum. Samstarvið kann snúgva seg um alt frá námsætlanum og tiltøkum til trivnað og serligan stuðul.

Samskiftið við foreldrini hevur eisini stóran týdning. Foreldur kenna barn sítt væl og kunnu geva upplýsingar, sum hjálpa skúlanum at skilja støðuna hjá barninum. Skúlin kann hinvegin greiða frá arbeiðshættum, menning og teimum møguleikum, sum eru í skúladegnum.

Mentanarvirksemið gevur samstarvinum eitt serligt innihald. Føroyskur dansur, sangur, siðbundið handverk, bókadagar og framførslur skapa løtur, har børnini kunnu vísa aðrar síður av sær sjálvum. Lærararnir skipa karmarnar, men tað er felags íkastið frá børnum og vaksnum, sum ger løturnar livandi.

Hvat eyðkennir ein góðan skúladag

Tá lærararnir lýsa sítt arbeiði, leggja teir dent á, at góð undirvísing krevur bæði fyrireiking og smidleika. Ein dagur kann byrja við einari ætlan, men broytast, um børnini finna ein nýggjan spurning ella hava tørv á einari steðgi. Tað týdningarmikla er at halda fast í endamálinum og samstundis taka støðuna í álvara.

Fyri børnini merkir hetta, at skúladagurin hevur ein greiðan struktur, men ikki kennist eins hvønn dag. Tey fáa møguleika at arbeiða í friði, samstarva við onnur og uppliva, at teirra hugskot hava týdning. Við tíðini læra tey eisini at taka størri ábyrgd fyri egnum arbeiði og felagsskapinum.

Ráð til eitt gott samstarv

Foreldur og skúli kunnu saman stuðla undir, at børnini fáa bestu møguligu treytirnar fyri læring og trivnaði. Lærararnir mæla serliga til at:

• spyrja børnini um, hvat tey hava upplivað og lært í skúlanum
• geva teimum stundir at greiða frá uttan alt fyri eitt at rætta
• lesa, syngja og tosa nógv saman á føroyskum í gerandisdegnum
• vísa áhuga fyri skapandi arbeiði, bókum, søgum og mentanarligum tiltøkum
• hava opið og virðiligt samskifti við skúlan, tá ivamál ella spurningar taka seg upp

Starvsgongdin hjá lærarunum sæst tí aftur í øllum tí, sum ger skúladagin fjølbroyttan: í fyrireikingini, samrøðunum, eygleiðingunum, undirvísingini og felags upplivingunum. Á Frískúlanum í Havn verður arbeiðið gjørt við umhugsni og gleði, so børnini kunnu vaksa í einum tryggum, virkn­um og læruríkum felagsskapi.

Lat teg kunna um gerandisdagin, arbeiðshættirnar og virksemið á Frískúlanum í Havn, og fylg við í tí, sum børn og lærarar skapa saman. Hogna tær møguleikan at síggja, hvussu ein virkin og umsorganarfullur skúli kann geva barninum bæði røtur og vongir.