Søgukvøld við føroyskum sagnum á skúlanum
Eitt søgukvøld á Frískúlanum í Havn kann savna børn, foreldur og starvsfólk um nakað, sum bæði er gamalt og livandi: føroysku søguna. Tá sagan verður lisin hart, greidd við orðum, ljóði og myndum, fáa næmingarnir eina serliga uppliving av málinum og mentanini, sum teir sjálvir eru partur av.
Føroyskar sagnir eru meira enn gamlar frásagnir um huldufólk, trøll, prestar og hetjur. Tær bera í sær hugburðir, ræðslu, skemt og vísdóm frá einum samfelagi, har frásøgnin var ein týðandi háttur at læra og minnast. Á skúlanum kunnu børnini hitta hesar søgur í einum tryggum og stuttligum felagsskapi.
Eitt slíkt tiltak hóskar væl til skúlan, har næmingarnir fáa rúm at menna seg bæði fakliga, sosialt og skapandi. Saman við føroyskum sangi, dansi, handverki og framførslum kann søgukvøldið gerast ein mentanarligur varði í skúlaárinum.
Søgan sum felags uppliving
Tá familjur savnast í skúlastovuni ella í einum hugnaligum høli við lágum ljósi, kveikjast aðrar samrøður enn tær, sum vanliga hoyrast í gerandisdegnum. Eitt barn kann spyrja, um huldufólk veruliga hava búð undir einum heyggi, meðan eitt annað leggur merki til, hvussu ein persónur í søguni loysir ein trupulleika. Sostatt verður frásøgnin ein byrjan til forvitni og samrøðu.
Lærarin ella gesturin, sum sigur søguna, kann brúka rødd, steðgir og einfaldar leiklutir til at skapa spenning. Næmingarnir kunnu sita í einum ringi, so øll síggja hvønn annan og kenna seg sum part av frásøgnini. Tað týdningarmikla er ikki, at søgan verður lisin fullkomiliga, men at hon fær lív og gevur børnunum hug at lurta, ímynda sær og deila egnar tankar.
Føroyskar sagnir geva málinum dýpd
Sagnirnar vísa eitt serligt føroyskt orðfeingi. Orð um landslag, veður, bygdir, bátar og siðir verða knýtt saman í frásagnir, sum børnini kunnu skilja á sínum egna stigi. Við at hoyra orðini í einum greiðum samanhangi fáa næmingarnir eina natúrliga venjing í føroyskum máli og læra samstundis, hvussu søgur byggjast upp.
Eftir upplesturin kunnu børnini arbeiða víðari við tekstinum. Tey kunnu tekna ein persón, skriva ein nýggjan endi, gera eitt lítið leikrit ella endursiga frásøgnina við egnum orðum. Soleiðis verður lesing bundin at skapanargleði, og næmingarnir fáa møguleika at vísa, hvat teir hava fatað, uttan at øll skulu arbeiða á sama hátt.
Frá frásøgn til skapan
Eitt søgukvøld kann hava eina greiða rammu, men samstundis geva pláss fyri ymiskum arbeiðsháttum. Ein bólkur kann framføra ein stuttan leik, meðan ein annar spælir føroyskan dans ella syngur ein gamlan vísusang. Onnur børn kunnu arbeiða við pappíri, ull, træi ella leiri og skapa myndir og lutir úr søguheiminum.
| Partur av kvøldinum | Hvat næmingarnir gera | Hvat tey venja |
|---|---|---|
| Upplestur | Lurta eftir einari føroyskari søgn | Málsans og ímynding |
| Samrøða | Deila tankar um persónar og hendingar | Munnligt mál og virðing |
| Verkstaður | Tekna, skriva ella smíða | Skapan og fínrørslur |
| Framførsla | Sýna ein leik, sang ella dans | Samstarv og dirvi |
| Felags hugni | Drekka okkurt heitt og práta | Felagsskap og trivnað |
Tá børnini arbeiða saman um eina søgn, síggja tey, at ymisk evni og førleikar hava virði. Tann, sum dugir væl at lesa, kann hjálpa við tekstinum, meðan ein annar hevur hugskot til leik, tónleik ella pallmynd. Hetta stuðlar undir ein tryggan læringsumhvørvi, har næmingarnir kenna, at teirra íkast hevur týdning.
Tryggur miðlalærdómur og góðar keldur
Nógvar sagnir verða í dag funnar á netinum, og tað gevur lærarum og næmingum atgongd til eitt stórt úrval av tekstum, upptøkum og myndum. Samstundis er neyðugt at læra børnini, at ikki alt, sum stendur á netinum, er álítandi ella hóskar til teirra aldur. Ein vaksin eigur at kanna kelduna, málið og endamálið, áðrenn tilfarið verður brúkt í undirvísingini.
Í arbeiðinum við miðlum kunnu lærarar eisini vísa, hvussu orð og myndir royna at fanga okkara ans. Eitt dømi kann vera ein netgrein um spøl og ábyrgd, sum vísir, hvussu lýsingarmál og orð sum “bonus” og “strategi” kunnu gera eitt evni lokkandi. Slík greining skal sjálvandi verða aldurshóskandi og gjørd saman við vaksnum, so børnini læra at hugsa gagnrýnið og verja seg í talgilda heiminum.
At skapa eitt gott skúlaár
Søgukvøldið kann leggjast í eina størri ætlan fyri skúlaárið, har føroyskt mál og mentan ganga aftur í fleiri lærugreinum. Í søgu kunnu næmingarnir kanna, hvussu fólk livdu fyrr, í náttúru og tøkni kunnu tey arbeiða við landslagnum, og í list kunnu tey skapa pallmyndir og grímur. Soleiðis verður ein føroysk søgn ein felags tráður gjøgnum undirvísingina.
Góð fyrireiking ger stóran mun. Tað er gagnligt at velja eina søgu, sum hóskar til aldurin, gera greiðar leiklutir og avtala, hvør tekur sær av ljóði, tónleiki, lesnaði og móttøku av foreldrum. Á heimasíðuni ber til at fylgja við í arbeiðinum og síggja, hvussu nýggja skúlaárið verður skipað, so familjurnar kunnu kenna seg sum ein natúrligan part av skúlans virksemi.
Hugskot til eitt hugnaligt kvøld
Ein einfaldur bygnaður kann gera tað lættari hjá øllum at luttaka og tryggja, at kvøldið fær eitt gott flog:
- Vel eina stutta søgn við greiðum persónum og einum evni, sum børnini kunnu kenna seg aftur í.
- Lat næmingarnar velja millum upplestur, leik, myndlist, tónleik og føroyskan dans.
- Bjóða foreldrum at deila eina søgu, rímu ella vísu úr teirra egna barnaheimi.
- Setið ein lítlan verkstað upp, har børnini kunnu gera eitt minni úr søguheiminum.
- Endið við felagssangi, eini stuttari samrøðu og góðari tíð til hugna.
Ein slík løta skal ikki kennast sum ein vanlig framførsla, har alt má vera perfekt. Hon skal heldur geva børnum dirvi at royna, lurta eftir hvørjum øðrum og uppliva gleðina við at skapa nakað saman. Tá foreldur og starvsfólk stuðla uttan at taka yvir, fáa næmingarnir eigaraskap til kvøldið.
Mentan, minni og felagsskapur
Tá børn syngja ein føroyskan sang, dansa í ringi ella lurta eftir einari søgn, verða tey knýtt at einum mentanararvi, sum kann halda fram í nýggjum formum. Næmingarnir læra, at føroyskt mál og føroyskar frásagnir ikki bert hoyra fortíðini til, men kunnu brúkast í leik, list, samrøðu og hugflogi í dag.
Eitt søgukvøld kann eisini skapa minningar, sum familjurnar taka við sær heim. Kanska fer eitt barn at biðja ommu sína siga eina gamla søgn, ella ein pápi finnur eina gamlari bók fram úr hillini. Á tann hátt heldur arbeiðið fram uttan fyri skúlan, og felagsskapurin kring Frískúlan í Havn verður styrktur.
Frískúlin í Havn bjóðar familjum, næmingum og øðrum áhugaðum at fylgja við í mentanarliga virkseminum og taka lut í komandi tiltøkum. Við felags átøkum, søgum og sangi kunnu vit geva børnunum eina trygga og gleðiliga uppliving av føroyskum máli og mentan.
