Tá Lærarar Skapa Og Vísa Egnu Listaverk
Á Frískúlanum í Havn er list ein livandi partur av skúladegnum. Hon sæst í arbeiðinum hjá børnunum, í felagssanginum, í søgum og frásøgnum, og í teimum mongu løtum, har næmingar sleppa at skapa við hondunum. Nú fáa eisini lærararnir høvi at vísa, hvussu teirra egna listarliga arbeiði kann geva íblástur í skúlanum.
Framsýningin savnar verk, sum vísa ymiskar áhugamál, arbeiðshættir og sjónarmið. Har eru kanska málningar, tekningar, myndir, tekstil, leir, træarbeiði ella onnur skapandi verk. Tilsamans verður myndin av einum lærarahópi, sum sær list sum ein natúrligan part av trivnaði, læru og felagsskapi. Á skúlans heimasíðu ber til at fáa innlit í virksemið og huglagið, sum arbeiðið í Frískúlanum byggir á.
Tá skúlans lærarar vísa fram egnu list, verður framsýningin samstundis ein innbjóðing til næmingar og foreldur. Hon vísir, at tað at skapa ikki er avmarkað til ávísar tímar ella ávís fólk. Tað er ein møguleiki hjá øllum at kanna hugskot, royna nýggjar leiðir og seta orð, litir og skap á tað, sum liggur innan í.
Lærarin Sum Skapandi Fyrimynd
Ein lærari er ofta ein týdningarmikil fyrimynd hjá børnum. Tá næmingar síggja ein vaksnan arbeiða miðvíst við einum listaverki, fáa teir eina ítøkiliga mynd av, at skapandi arbeiði krevur bæði frælsi og tol. Tað er loyvt at royna seg fram, broyta ætlanina og byrja av nýggjum, um úrslitið ikki verður, sum ætlað var.
Hetta sjónarhornið passar væl til eina námsfrøði, har næmingurin verður sæddur sum ein virkin og forvitin luttakari. Lærarin gevur ikki bara eina uppgávu og metir síðan úrslitið. Hann ella hon vísir eisini, hvussu arbeiðsgongdin kann síggja út: at leita eftir íblástri, velja tilfar, taka avgerðir og geva sær tíð.
Framsýningin kann tí gerast eitt óformligt samrøðuevni í skúlanum. Eitt verk kann fáa børn at spyrja, hví ein ávísur litur er valdur, hvussu ein ávísur formur varð til, ella hvat listamaðurin royndi at siga. Slíkar samrøður styrkja málið, hugflogið og evnini at síggja sama lut frá fleiri sjónarhornum.
Ymisk Listarlig Mál
Eitt av tí áhugaverda við eini felags framsýning er, at lærararnir ikki neyðturviliga arbeiða á sama hátt. Summi kunnu draga í smáum smálutum, meðan onnur arbeiða stórt og frítt. Summi nýta sterkar litir og greiðar linjur, meðan onnur leggja dent á ljós, skugga og stillar rørslur.
Munirnir vísa, at list ikki hevur eitt einasta rætt svar. Ein tekning kann vera gjøgnumhugsað og nágreinilig, meðan ein abstraktur málningur kann byggja á kenslu og løtuna. Eitt vevið verk kann bera søguna um eitt mynstur, og eitt arbeiði í leiri kann vísa, hvussu hondin sjálv finnur vegin.
Hendan fjølbroytni gevur eisini næmingum rúm at kenna seg aftur. Eitt barn, sum elskar at seyma, finnur kanska íblástur í tekstilverki. Eitt annað, sum helst arbeiðir við pappíri, sær møguleikar í tekningum og smáum bókum. Soleiðis verður framsýningin ein varligur háttur at vísa, at kreativitetur kann fáa nógvar ymiskar formar.
Framsýningin Sum Felags Uppliving
Tá verkini verða hongd upp ella sett fram, broytist skúlarúmið. Gangar, stovur og felagsøki fáa nýtt lív, og vanligu leiðirnar gjøgnum dagin verða samstundis ein leið gjøgnum hugskot og frásagnir. Næmingarnir kunnu síggja læraran í einum øðrum leikluti, og foreldrini fáa eitt innlit í eina síðu, sum ikki altíð sæst í vanligu undirvísingini.
Ein framsýning skapar eisini eitt náttúrligt høvi at savna skúlasamfelagið. Tað kann vera ein opnanardagur, ein felags løta við tónleiki ella ein stutt samrøða um arbeiðini. Í sambandi við onnur tiltøk hjá skúlanum hevur opið hús í skúlanum givið áhugaðum høvi at síggja umhvørvið og fáa greiðari mynd av gerandisdegnum.
Listin kann á tann hátt byggja brýr millum heim og skúla. Foreldur síggja, at lærararnir leggja orku í at skapa eitt mennandi umhvørvi, har námsfrøði og mentan ganga hond í hond. Børnini uppliva, at tað, tey sjálv gera, hevur virði og kann verða víst fram við virðing.
| Listarligt øki | Hvat kann síggjast | Hvat næmingar kunnu læra |
|---|---|---|
| Málningur | Litir, skap og samanseting | At arbeiða við kenslum og sjónligum frásagnum |
| Tekning | Linjur, smálutir og hugflog | At eygleiða og geva hugskotum skap |
| Tekstil | Mynstur, tráður og hondarbeiði | At arbeiða tolisliga og virða handverk |
| Leir og træ | Formur, yvirflata og rúm | At kanna tilfar við hondunum |
| Mynd og tekstur | Brot úr gerandisdegi og søgum | At greiða frá upplivingum á ymiskar hættir |
Frá Hondverki Til Skapandi Læru
Í Frískúlanum kann listarligt arbeiði knýtast at fleiri lærugreinum. Ein mynd kann verða byrjanin til eina frásøgn, eitt mynstur kann leiða til samtalu um føroyska mentan, og ein sangur kann fáa næmingar at arbeiða við orðum, rútmu og søgu. Tá lærarar deila síni egnu verk, fáa teir samstundis eitt ítøkiligt grundarlag at vísa, hvussu læring kann vaksa úr einum hugskoti.
Hendan arbeiðsháttin sæst eisini, tá børnini sjálv gera bøkur. Í verkætlanini um bøkur úr pappíri sleppa næmingar at sameina tekst, tekning, frásøgn og handligt arbeiði. Tað er ein einfaldur, men sterkur háttur at vísa, at eitt barn kann vera bæði rithøvundur, myndprýðari og bókbindari.
Tá lærarin sjálvur arbeiðir skapandi, verður lættari at tosa við børnini um ivamál og arbeiðsgongdir. Tað verður sjónligt, at eitt gott úrslit ikki altíð kemur beinanvegin. Næmingar læra at meta um sítt egna arbeiði, lurta eftir øðrum og finna loysnir, uttan at alt skal vera fullkomið.
Mentan, Mál Og Felagsskapur
Føroyskur dansur, kvøðing, sangur, siðbundið hondverk og frásagnir eru týðandi partar av mentanarliga arbeiðinum í einum føroyskum skúla. Ein læraraframsýning kann víðka hesa myndina við at vísa, hvussu gamlar og nýggjar arbeiðshættir kunnu møtast. Eitt føroyskt mynstur kann fáa nýtt skap, og ein søga úr nærumhvørvinum kann verða tulkað við litum, myndum ella leiri.
Málið fær eisini eina serliga støðu, tá børn skulu greiða frá egnum verkum. Tey læra at seta orð á val, arbeiðsgongd og upplivingar. Hvat var ætlanin? Hvat broyttist undir arbeiðinum? Hvat hevði barnið viljað gjørt øðrvísi? Slíkar spurningar stuðla bæði málmenning og sjálvsáliti.
Felagsskapurin verður styrktur, tá øll verk verða tikin í álvara. Tað nýtist ikki at vera ein kapping um, hvør hevur gjørt tað vakrasta. Endamálið er heldur at skapa eitt rúm, har ymiskar røddir og arbeiðshættir sleppa framat. Lærararnir vísa vegin við at deila sítt egna arbeiði, og næmingarnir fáa loyvi at fylgja við á sínum egna hátt.
At Geva Listini Pláss Í Gerandisdegnum
Ein framsýning hevur størst týdning, tá hon verður partur av einum størri arbeiði. Tí kann skúlin brúka verkini sum byrjan til nýggjar verkætlanir, samrøður og skapandi tímar. Næmingar kunnu gera egnar framsýningar, skriva stuttar tekstir um verkini ella kanna, hvussu listarligar hugmyndir síggjast aftur í føroyskum gerandisdegi.
Fyri at fáa mest burturúr kunnu lærarar og næmingar leggja dent á hesi arbeiðsøkini:
- Geva børnunum tíð at eygleiða verkini og seta orð á tað, tey síggja.
- Lata næmingar royna fleiri ymisk tilfar, so tey finna arbeiðshættir, sum hóska teimum.
- Knýta listina at føroyskum sangi, søgum, hondverki og staðbundnari mentan.
- Fagna arbeiðsgongdini, eisini tá úrslitið verður øðrvísi enn ætlað.
- Geva familjunum høvi at síggja, hoyra og tosa um tað, sum verður skapt í skúlanum.
Tá lærarar vísa síni egnu verk, verður boðskapurin greiður: Skapandi evni hoyrir heima í gerandisdegnum. Frískúlin í Havn kann við slíkum átøkum skapa eitt umhvørvi, har børn kenna seg trygg, sædd og eggjað til at læra við øllum sansum.
Komið inn í skúlan og upplivið framsýningina saman við børnunum. Við felags áhuga, samrøðu og virðing fyri tí skapandi arbeiðinum kunnu foreldur, næmingar og starvsfólk geva listini eitt enn størri pláss í skúlans lívi.
