Føroyskar sjósøgur og sjómannasøgur hoyra til eitt teirra kunnarrikaste svæði í føroyskum kønnunum. Tær fortella um skip, um stormar, um fisk og um onnur lívsvirki, ið vóruðu í einum sterkari áraliggi fyri føroyskt landsfólk. Í Frískúlin í Havn arbeiða vit við at leggja hetta evnið inn í skólatíðina, so at børnin eiga ein samanhengi millan føroyskt mál, føroyska menning og teyra egnu uppliving.
Vit læra um føroyskar sjósøgur við sjómannasøgum, og hetta evnið liggur týdningarmiknt í egin tíðini hjá sjómönnum. Longu áðrenn nakað varð skrivað niður, vóruðu søgurnar berðar í minnin, ið vóruðu millan sjófarar á djórri röks í norðan. Onkur helti søguna, meðan hans mættingar vóruðu á dekkinum og vóruðu við at biðja um enn eina frásøgn.
Dagligan lívin á Føroyum var samhildur við sjón. Veðrið og fiskurin vóruðu føroyskt arbeiði, og tíðin á sjónum var í millum. Í sjósøgunum finnast vit kønnir um føroyskt fiskivanda, um ferðina millan Føroya út í heim og um onnur evni, ið vóruðu eyði fyri føroyskt fólk.
Í hesinum tekur Frískúlin í Havn føroyskar sjósøgur við sjómannasøgum sum eitt evnið í samstarvi við lestur, skrift, song og dans. Vit hyggja fyri, at læringin skal vera trygg, at hana skal vera økst at hyggja, og at hon skal veita børnunum gleði í einum stimulerandi umhvørvingi.
Sjósøga er ein frásøgn um lívið í sjónum og á landi. Í hana passa týdningarmiknir partar um fisk, um skip, sum vóruðu í svik, og um fólk, ið vóruðu á sjónum í nógvum mánaði. Í føroyskum sjósøgum mætti eisini søgur um havdýr, um gjøst, ið saman við sjónin, og um keypi, ið vóruðu í føroyskum havnum.
Søgurnar vóruðu oft bygdar á sögnum um sjófarar, sum vóruðu millan Føroya og Norðuratlantsevna, og á hendingum, ið vóruðu føroyskir sjósferðir í norðan. Vit læra í dag eitt nýtt um føroyskt mál, um líðin og um áhugan, tá ið vit lesa teyra orð og hugsa um, hvat tey hava at geva okkum í dag.
Ein kunning, sum føroyskt fólk hevur, er at søgurnar vóruðu samlar í Føroyum áðrenn teir vóruðu útgivnar í bók. Í Føroyskar sjósøgur, ið V.U. Hammershaimb útgav, finnast eisini frásøgnir úr føroyskum sjón, sum vóruðu skrivaðar niður eftir føroyskum orðumingi.
Sjómannasøgur vóruðu í munni. Tað var ein skipsmálari, ið helti søguna, meðan hans vinir vóruðu á skít og í støðum, og teir vóruðu einangraðir við støðin. Henda málan var ein náttúrligur partur av tíðini, undan eldinum og á dekkinum, har áðrenn døgnaðaði stóð í veðri.
Í dag, tá ið vit arbeiða við sjósøgum, kunna vit nema tann hóttan, ið tey vóruðu settar saman av sjómönnum. Vit hyggja fyri, at børnin skulu fáa ein stóran part í hesinum, so at teir eiga sin egna tekst, sin egna hending og sín egna ljóð, meðan teir fortella um teyra upplivingar fyri teirra mættingar.
Søgurnar vóruðu eisini føroyskt mál, áðrenn nógv føroysk orð vóruðu útgivnar í einum føroyskum orðabøk. Tíðin vóruðu kent, og sum teyra orð í daglegu máli stoypst enn í dag, millan annars orðanna. Henda parturin av føroyskum mál er ein týdningarmiknin arbeiðsøki, ið vit leggja inn í hó.
Søgurnar vóruðu sjálvt í føroyskum daily lívi. Um morgnin vóruðu veðurmetingar gjørdar, og ein sterkur vindur var boðaður. Um kvøldið, áðrenn lampan vóruðu sløkt, vóruðu søgurnar oftast fyri eldinum, har teir vóruðu saman um dagsins veður og um tey, ið vóruðu úti á sjónum.
Í føroyskum sjósøgum er vit eisini varðveit um onnur orð, sum vit ofta brúka í dag. Orðini hyggja fyri fiskaslætt, fyri vind og fyri støðan á sjónum, og tey vóruðu føroyskt í einum tíð, ið vóruðu nógv harðari og nær hægri við tíðina enn í dag.
Henda sambandið millan sjósøgum og dagliga lívinum er tað, sum vit mæta í Frískúlin í Havn, tá ið vit leggja søgurnar inn í skólahásinið. Vit spyrja børnin um teyra egna upplivingar, um teyra ættir og um føroyskar søgur, sum teir hava hoyrt heima, og tey sjálv fáa at velja, hvat teyra søga skal snýgst om.
Í Frískúlin í Havn fara vit tann hátta evnið í hendi við føroyskum sjósøgum í samband við lestur, skrift og handsamhetu. Børnin lesa søguna, tey teyka teirra egnu skifti, og tey skriva brøv, ið vóruðu send frá einum sjómanni til annan um ein fríggjadag í norðan.
Handsamt arbeiðið er ein serstakur partur av hesinum. Við hyggja fyri, at børnin læra at løysa fisk við einføldum amboðum, og í sambandi við tað búrast vit eisini a veðurstøð, sum skal vóruða uppsett í skúlagarðinum. Í okkara nýggja vedurstøð berast fram, hvussu vit gera hana, og hvat amboðurin mæla.
Veðrið var ein stór partur av sjómannalívinum, so at hetta arbeiðið passar sera vel við evnið. Børnin fáa at hyggja fyri, hvat ein veðurstøð kann mæla, og tey læra at lesa veðrið úr skýggjum og at skilja á millum norðar vindar og suðri. Tað er eitt nýtt evnið, ið liggur týdningarmiknt í tøttum við sjómannasøgurnar.
Føroyskt løg og dansur vóruðu eisini ein týdningarmiknin partur av føroyskum sjósøgum. Tær vóruðu sungnar í føroyskum søgum um fisk, um føroyskt land og um sjóvarbeiðið á norðan. Í skúlan leggja vit hetta evnið saman við føroysktan song og føroyskan dans, so at børnin kunna teyra tónar í einari samstarvsløg.
Á skúlan framsetingum hava børnin eisini vist fram søgur úr sjósøgunum. Teir fortella um skipið, ið kom í land, um stormin og um gonguna, sum onkur mundi. Vit hyggja fyri, at framsetingarnar vóruðu gjøgnoyttar, at tey vóruðu mettar av føroyskt fólk, og at hvør ein vann um sínar framsetingar mætti gleði.
Tíðin, tá ið vit hava dansað føroyskar dansar, hevur vit eisini lært føroyskt framhald, sum vit nýtir í kommunikation við foreldrum, í fundum og í føroysku dagligu lívi. Hetta er ein partur av okkum styrki: at bjóða føroyskt fólk fram í einari tryggari umhvørving, har virðing og gleði eru tvær støðurnar, ið vit halda í.
Á bókadøgum á Frískúlin í Havn hava børnin eisini møtt føroyskar sjósøgur í bøkur. Tær vóruðu læstar saman, tey vóruðu settar fram í frásøgnum, og tey vóruðu nýggjur gjørtar í teirra egnu orð. Vit hyggja fyri, at læsarin skal vera ein samstarvsuppleving, har tekstur, ljóð og teyra egnu útlit møtast.
Vit nýta eisini skúlans mediaarkiv, har vit leggja føroyskar sjósøgur, skáp av søgum og føroyskar løg, sum gjørt vóruðu í skúlan. Tað er nýttugt fyri foreldrum, ið vil halda fram við evnið heima, og tað gevur teimum eina trýggari grund, ið teir kunna byggja søgurnar upp á.
Samstarv við føroyskar stovur, til dømis um føroyskt mál, um fiskivanda og um mennta, er eisini týdningarmikint fyri at fáa sjósøgurnar út á flog. Tær eru eitt evnið, ið kann koma í samband við føroyskt mál í skúlan, og teir kunna eisini nýtast í øðrum føroyskum samstarvum, har tekstarnir vóruðu lærdir í føroyskum klassum.
Vit trúla, at evnið ein føroyskur partur av tíðini hjá okkum er eisini góðan at øllum. Frískúlin í Havn leggur á dans á tryggum, stimulerandi umhvørving, har lærarar og børn møtast í áhugi og virðing. Í hesinum yvir sjósøgum fáa foreldrar ein nýggjan møtiplas, tá ið teir sitja í frammi og hoyrir um føroyskar søgur og um tíðina í skúlan.
Vit trúla, at hetta styrkir fjøldingina millan heima og skúla. Tá ið ein Foreldri førir eitt barn í skúlan, kemur eitt nýtt evni inn í heimið, og nakað av tíðini hjá barninum flyst út til onnur børn, sum koma úr øðrum heimum. Søgurnar gera tað lættari at finna samband, ið heldur lengri.
Mentanin og stýrisborðið á skúlan hava eisini sína orð í hesinum. Tað er ein málsviðgerð, at føroyskt mál og føroysk menning fáa tað plás, ið tey hava í skúlalívinum, og at søgur, songur og dansur verða føroyskir í einum sterkara sansvara við onnur føroysk evni.
Frískúlin í Havn er ein sjálvstøðugur skúli, ið gevur børn og foreldrum eitt tryggt og stimulerandi lærumhvørving, har føroysk menning, føroyskt mál og økst virðing eru í høvði. Um tútt barn ynskir at læra um føroyskar sjósøgur og sjómannasøgur, skalt tú vit Frískúlin í Havn nær, so at vit kunna leggja ein plan saman við teg.
Vit bjóða eisini foreldrum at koma á opnunar dag, tá ið vit fortella um evnið, um teyra børn og um tíðina í skúlan. Vit svara eisini spyrgingum um nýggjum í skúlan og um hvat vit mál fyri. Tað er ein hentugur leið at gera føroyskar sjósøgur til ein partav tíðina hjá okkum, har vit sjálva teyra søgur úr minnin og teyra orð úr eygum.