Várdagurin á Frískúlanum í Havn er ein serligur dagur, har børnini sleppa at arbeiða við mold, fræum og smáum plantum. Í staðin fyri bara at lesa um náttúruna fáa tey hana í hendurnar. Tey síggja, hvussu eitt lítið fræ verður til eina livandi plantu, og hvussu nógv umsorgan, tol og samstarv krevst, áðrenn nakað kann vaksa.
Í urtagarðinum møtast læring og gleði á ein natúrligan hátt. Børnini grava, sáa, vaska grønmeti og fylgja við árstíðunum. Arbeiðið gevur teimum eina kenslu av ábyrgd, samstundis sum tey læra at virða bæði tað livandi og hvønn annan.
Ein slíkur skúladagur passar væl til grundtankarnar á Frískúlanum: eitt trygt og mennandi umhvørvi, har øll børn kunnu vera virkin og kenna seg sum ein týdningarmiklan part av felagsskapinum. Læran fer fram í flokkinum, í verkstaðnum, úti og í samrøðuni millum børn og vaksin.
Várdagurin er tí meira enn ein dagur í urtagarðinum. Hann er ein felags uppliving, har vit styrkja sambandið við føroyska náttúru, matmentan og siðir. Samstundis verða børnini eggjað til at vera forvitin, skapandi og errin av tí, tey megna at skapa saman.
Fyrsta stigið er ofta at velja fræ og tosa um, hvat kann vaksa í føroyska veðurlagnum. Børnini kunnu kanna ymisk sløg av grønmeti, urtum og blómum og samanbera stødd, lit og skap. Tey læra, at summi fræ skulu sáast inni, meðan onnur kunnu fara beinleiðis í moldina.
Á Frískúlanum í Havn verður dentur lagdur á, at børnini skulu uppliva læring sum nakað livandi og meiningsfult. Tá eitt barn leggur eitt fræ í moldina, verður ein óbeinleiðis spurningur settur: Hvat hendir nú? Svarið kemur ikki alt fyri eitt, og júst tað gevur rúm fyri forvitni, eygleiðing og samrøðu.
Urtagarðurin kann brúkast í fleiri lærugreinum. Í støddfrøði kunnu børnini máta rótarbeðin, telja fræ og fylgja við, hvussu planturnar vaksa. Í føroyskum kunnu tey skriva dagbók um gongdina, lýsa litir og luktir ella gera smáar frásagnir um ein dag í urtagarðinum.
Náttúru og tøkni verða samantvinnað, tá ið børnini kanna moldina, vatnið, sólarljósið og smádýrini, sum liva har. Tey skilja, at ein urtagarður er eitt lítið vistfrøðiligt umhvørvi, har plantur, smádýr, veður og menniskju hava samband hvør við annað.
Ein planta krevur regluliga umsorgan. Hon skal hava vatn, ljós og pláss, og onkuntíð skal illgresi takast burtur. Børnini kunnu skiftast um at hava ábyrgd av ymsum uppgávum, so øll fáa eina ítøkiliga leiklut. Hetta styrkir kensluna av, at teirra gerðir hava týdning fyri felags úrslitið.
Arbeiðið lærir eisini børnini at hjálpast at. Eitt barn kann halda í vatnkannuni, meðan eitt annað sáar, og eitt triðja skrásetir, hvat er gjørt. Tá tey loysa praktiskar uppgávur saman, venja tey seg við at lurta, bíða eftir tørni og finna loysnir uttan altíð at fáa svarið frá einum vaksnum.
Urtagarðurin knýtir børnini til føroyska gerandislívið og ta gomlu siðvenjuna at dyrka jørðina. Tað kann vera spennandi at arbeiða við rabarbum, grasløk, eplum, urtum og blómum, sum kenna seg heima í føroyskum urtagørðum. Slíkt arbeiði gevur eisini høvi at tosa um matgerð, árstíðir og, hvussu familjur fyrr fingu nógv av sínum mati úr egnum jørðildi.
Mentanarliga arbeiðið kann halda fram við sangi, dansi, handverki og frásagnum. Á einum felags degi kann urtagarðsarbeiðið verða fylgt av einum smáum framførslum, har børnini vísa, hvat tey hava lært. Tað kann skapa somu felags gleði sum á skúlans summarkonsert, har tónleikur og føroyskur samleiki fáa rúm.
Ikki øll børn arbeiða á sama hátt í moldini. Summi vilja grava og flyta jørð, meðan onnur heldur vilja tekna plantur, telja fræ ella fylgja við úr frástøðu. Ein góður várdagur gevur pláss fyri ymiskum mátum at luttaka, so bæði tey virknu og tey meira varisligu børnini kunnu kenna seg trygg.
Lærarin hevur ein týdningarmiklan leiklut í at skapa hesa ró. Við greiðum uppgávum, smáum bólkum og jaligari vegleiðing kunnu børnini royna seg uttan ótta fyri at gera okkurt skeivt. Feil sáing ella ov nógv vatn verður ikki ein miseydnað uppgáva, men ein møguleiki at læra, broyta arbeiðshátt og royna umaftur.
Ein einstakur várdagur fær størri virði, tá ið arbeiðið heldur fram restina av árinum. Børnini kunnu fylgja plantunum, taka myndir, savna fræ og brúka tað, sum veksur, í matgerð ella einum felags máltíði. Tá verður urtagarðurin ein livandi partur av skúlanum heldur enn eitt einstakt tiltak.
Foreldur og systkin kunnu eisini verða boðin við til ein felags morgun, har børnini greiða frá arbeiðinum. Ein slík løta kann minna um skúlanum sunnudagsmorgun við lestri, har nærvera, samvera og góðar samrøður standa í miðdeplinum. Urtagarðurin gevur enn eitt stað, har skúli og heim kunnu møtast á ein einfaldan og hugnaligan hátt.
Skúlans egni várdegi við ungplantum og urtagarði vísir, hvussu nógv læring kann rúma, tá ið hon fær røtur í veruligum upplivingum. Børnini fáa stundir at arbeiða við hondunum, fylgja broytingum og síggja, at teirra egna íkast ger mun. Tað er ein einfaldur, men sterkur háttur at sameina náttúru, mentan, fakliga læring og felagsskap.
Frískúlin í Havn bjóðar einum umhvørvi, har børn kunnu vaksa í egnum tempi og samstundis vera partur av einum tryggum felagsskapi. Les meira um skúlan, gerandisdagin og møguleikarnar á heimasíðuni, og fylg við, hvussu urtagarðurin og várdagurin verða ein natúrligur partur av lívinum á skúlanum.