Jóladagur í Frískúlanum við føroyskum siðum
Jólini í skúlanum eru ein serlig tíð, har børnini sleppa at uppliva siðir, søgur, sangir og handverk í einum tryggum og hugnaligum felagsskapi. Á Frískúlanum í Havn verður jólahýrurin skapaður saman við børnunum, so dagurin bæði kennist hátíðarligur og nærverandi.
Ein slíkur skúladagur gevur pláss fyri gleði, spenningi og friði. Børnini læra um føroyskar jólasiðir við at gera, syngja, dansa og greiða frá, og soleiðis gerst jólahaldið ein livandi partur av læringini heldur enn bara ein einstøk hátíðarløta.
Ein dagur við ró og nærveru
Jóladagurin byrjar væl við, at skúlin fær eina serliga kenslu. Ljósið verður mýkt, jólaprýði sæst í stovunum, og kanska hoyrist stillur jólasangur, meðan børn og vaksin koma saman. Tað er ikki neyðugt, at alt skal ganga skjótt. Tað týdningarmesta er, at børnini kenna seg trygg og fáa tíð at undrast.
Í einum slíkum umhvørvi kunnu børnini taka lut á ymiskan hátt. Summi vilja syngja hart, onnur vilja lurta, og nøkur trívast best við at skapa nakað við hondunum. Jóladagurin rúmar hesum ymiskleika og gevur øllum eina kenslu av at hoyra til.
Føroyskar siðir í gerandisdegnum
Føroyska jólahaldið er ríkt av siðum, sum knýta saman heim, bygd og ættarlið. Føroyskir jólasangir, dansur um jólatræið, søgur um jólini og heimagjørt prýði kunnu geva børnunum innlit í mentanina á ein einfaldan og gleðiligan hátt. Tá siðirnir verða brúktir í verki, fáa teir lív og týdning.
Eisini matur og smáar gerðir kunnu vera partur av degnum. Børnini kunnu práta um, hvat tey plaga at gera heima, og saman finna tey bæði líkleikar og munir. Soleiðis verður jóladagurin eitt stað, har familjusiðir verða deildir, og har børnini læra at virða ymiskar jólavanar.
Skapan, handverk og hugflog
Handverk hevur ein natúrligan leiklut í jólunum. Pappír, ull, træ, leir og annað tilfar kunnu verða til hjørtu, stjørnur, jólafólk og prýði til skúlastovuna. Tá børnini sjálvi skapa, fáa tey møguleika at seta sín egna dám á hátíðina og síggja, at hugflogið kann fáa ítøkiligt skap.
Tað ber eisini til at knýta jólahandverkið at føroysku náttúruni og søguni. Í arbeiði við leiri kunnu børnini til dømis kanna, hvussu eitt einfalt tilfar kann broytast til eina persónliga mynd. Hugnaligt verður tað, tá skúlin gevur sær stundir til slíkar løtur, sum bæði krevja tolni og lata upp fyri samrøðu. Eitt gott dømi er leirdukkuverkstað, har skapandi arbeiði og føroyskt tilfar møtast.
| Partur av jóladegnum | Hvat børnini uppliva | Hvat tey læra |
|---|---|---|
| Jólaprýði | At skapa prýði við egnum hondum | Nærlagni og skapandi hugsan |
| Sangur og dansur | At luttaka saman við øðrum | Samkenslu og felagsskap |
| Jólasiðir | At hoyra um føroyskar vanar | Mentanarligt tilvit |
| Søga og upplestur | At lurta og ímynda sær | Mál og frásøgn |
| Felagsløta | At deila gleði og ábyrgd | Virðing og umsorgan |
Tá tónleikurin savnar børnini
Sangur hevur ein serligan mátt í einum jóladegi. Ein einfaldur føroyskur jólasangur kann savna allan skúlan, eisini tey børnini, sum vanliga ikki siga so nógv. Røddirnar nýtast ikki at vera fullkomnar. Tað týdningarmesta er, at børnini tora at syngja og kenna, at teirra luttøka hevur týdning.
Føroyskur dansur kann somuleiðis geva degnum lív. Við hondunum saman og ringinum í felag læra børnini at fylgja stevinum, lurta eftir orðunum og vísa hvørjum øðrum ans. Á Frískúlanum er eisini roynt at lata børnini uppliva føroyskan dans sum eina náttúrliga og stuttliga felagsuppliving.
Listin fær pláss í skúlanum
Ein jóladagur kann eisini verða eitt gott høvi at vísa, hvussu list og mentan kunnu geva skúlahalgnum nýggjan lit. Ein listafólkavitjan, ein framsýning ella ein lítil framførsla kann kveikja spurningar og áhuga hjá børnunum. Tey síggja, at list ikki bara hoyrir til á savni ella á palli, men eisini kann vera ein partur av teirra egna gerandisdegi.
Tá eitt listafólk greiðir frá arbeiði sínum, fáa børnini innlit í tilgongdina aftan fyri eitt verk. Tey kunnu síggja litir, ljóð, rørslur og hugskot úr einum øðrum sjónarhorni. Ein vitjan av listafólki kann tí verða ein serligur íblástur, sum heldur fram í barnanna egnu kreativu arbeiðum.
Felagsskapur millum børn og vaksin
Jóladagurin verður bestur, tá øll hjálpast at. Børnini kunnu vera við til at gera stovurnar klárar, velja sangir, skipa fyri framførslum ella taka ímóti gestum. Vaksin seta karmar og tryggja, at dagurin hevur ró og greiðu, men lata samstundis børnini fáa veruligt rúm at ávirka.
Hetta arbeiðið styrkir ábyrgdarkensluna. Eitt barn, sum hjálpir einum yngri næmingi at finna pláss í dansiringinum, ella sum vísir einum øðrum, hvussu ein stjørna skal brettast, lærir nakað týdningarmikið um umsorgan. Á tann hátt verður jólahaldið eisini ein venjing í vinsemi, samstarvi og virðing.
Minni sum fylgja børnunum
Søgur eru ein góður partur av jóladegnum, tí tær geva børnunum møguleika at steðga á og ímynda sær nakað. Ein upplestur um jólin, ein føroysk jólasøga ella ein frásøgn frá einum eldri fólki kann knýta saman tað gamla og tað nýggja. Børnini kunnu síðani tekna, skriva ella greiða frá, hvat tey minnast best.
Ein lítil framførsla kann eisini savna dagin. Tað kann vera ein sangur, ein dansur, ein yrking ella ein stutt søga, sum børnini sjálvi hava arbeitt við. Tá familjur og onnur fáa høvi at síggja úrslitið, verður løtan ein felags fagnaður, har arbeiðið hjá børnunum verður tikið í álvara.
Á Frískúlanum er jóladagurin eitt høvi at lata føroyskar siðir liva í einum tryggum, fjølbroyttum og lærandi umhvørvi. Við sangi, dansi, handverki, søgum og felagsskapi kunnu børnini skapa síni egnu jólaminni og samstundis gerast meira tilvitað um mentanina, tey eru partur av.
Lat jólini í skúlanum verða ein løta, har børnini sleppa at skapa, deila og gleðast saman. Fylg við í virkseminum á Frískúlanum, og ver við til at stuðla einum skúlaumhvørvi, har føroyskar siðir, umsorgan og gleði fáa rúm allan desember.
