Vitjan av standsrøddum og munni frá Føroyum
Í Frískúlanum í Havn verður læring knýtt at veruleikanum, sum børnini kenna úr gerandisdegnum. Tá gestir vitja skúlan, fáa næmingarnir møguleika at síggja, hoyra, spyrja og royna nakað sjálvir. Soleiðis gerst undirvísingin livandi, og nýggj vitan fær samband við teirra egna umhvørvi.
Vitjan av standsrøddum og munni frá Føroyum kann skiljast sum ein ferð inn í føroyska frásøgn, málið og mentanina. Røddin, orðið og munnligi frásagnarhátturin hava stóran týdning í føroyskum samfelagi, har søgur, kvæði, sangur og siðir ofta verða bornir víðari frá einum ættarliði til tað næsta.
Á heimasíðuni hjá Frískúlanum ber til at lesa meira um skúlan, námsfrøðina og tey mongu tiltøkini, sum geva børnunum fjølbroyttar upplivingar. Her er dentur lagdur á tryggleika, virðing, forvitni og gleði við at læra.
Læring við øðrum sansum
Ein serlig vitjan kann broyta vanligu undirvísingina til eina felags uppliving. Í staðin fyri bara at lesa um eitt evni fáa børnini høvi at hitta fólk, sum arbeiða við tí, ella at síggja lutir og arbeiðshættir í veruleikanum. Tey kunnu hoyra frásagnir, kanna smálutir og seta spurningar, sum kanska ikki høvdu stungið seg upp í eini bók.
Hetta gevur eisini rúm fyri ymiskum læringarstílum. Summi børn læra best við at lurta, onnur við at hyggja, røra, tekna ella tosa. Ein vitjan kann tí fevna um bæði mál, náttúru, søgu, handverk og felagsskap, samstundis sum næmingarnir læra at vísa gestum ans og virðing.
Munnlig frásøgn og føroyskt mál
Tá børn fortelja og lurta, venja tey seg við at brúka málið greitt og fjølbroytt. Tey læra at byggja eina frásøgn upp, at lýsa eina uppliving og at lurta eftir øðrum sjónarmiðum. Hetta er ein týdningarmikil partur av føroyskum, tí málið livir bæði í bókstavum og í tí, sum verður sagt millum menniskju.
Munnlig mentan kann eisini knýta skúlan at sangi, dansi og siðum. Føroyskur dansur, kvæði og felagssangur geva børnunum eina kenslu av felagsskapi, meðan samrøður um uppruna og heimstað styrkja tilvitskuna um føroyska mentan. Í einum tryggum umhvørvi tora fleiri børn at brúka røddina og deila sínar tankar.
Frá vitjan til virkna undirvísing
Ein vitjan hevur størst námsfrøðiligt virði, tá hon verður fyrireikað og fylgd upp. Áðrenn gesturin kemur, kunnu næmingarnir kanna evnið, gera spurningar og tosa um, hvat tey longu vita. Undir sjálvari vitjanini kunnu tey taka notur, tekna, taka lut í virksemi ella savna orð og hugtøk, sum tey vilja arbeiða víðari við.
Eftir vitjanina kunnu børnini gera frásagnir, veggmyndir, ljóðupptøkur ella stuttar framløgur. Tey kunnu eisini samanbera tað, tey væntaðu, við tað, tey fingu at vita. Henda arbeiðsgongdin ger upplivingina til meira enn eitt stuttligt brot í skúladegnum; hon verður ein partur av eini samanhangandi lærutilgongd.
| Læringsøki | Tað, næmingurin kann venja | Dømi um arbeiði |
|---|---|---|
| Føroyskt mál | At lurta, spyrja og greiða frá | Samrøða og endursøgn |
| Mentan | At skilja siðir og frásagnir | Kvæði, sangur og dansur |
| Náttúra | At eygleiða og lýsa umhvørvið | Savna orð og tekna |
| Felagsskapur | At samstarva og vísa virðing | Felags framløga |
| Skapan | At brúka hugflog og hond | Mynd, leikur ella modell |
Sambandið við føroyska náttúru
Ein náttúruvitjan kann vísa børnunum, hvussu nógv vitan liggur í landslagnum, djórunum og plantunum rundan um okkum. Á vitjanini á Føroya Náttúrugripasavni fingu næmingar eitt dømi um, hvussu savn og undirvísing kunnu geva hvørjum øðrum innihald. Tað, sum børnini síggja á einum savni, kann síðani verða knýtt at teirra egna umhvørvi.
Tá føroyskar frásagnir verða settar saman við náttúruvitan, verður læringin breiðari. Børnini kunnu tosa um staðarnøvn, veður, fuglar, hav og siðir, samstundis sum tey læra at eygleiða og spyrja. Á tann hátt verður heimstaðurin ein opin lærubók, sum kann brúkast í mongum lærugreinum.
Tekn, orð og aðrir málar
Føroyska málið er fjølbroytt, og skúlin skal geva børnum møguleika at samskifta á ymiskan hátt. Tá tekn verða brúkt saman við talu og teksti, kunnu fleiri børn taka lut og vísa, hvat tey vita. Tað styrkir eisini tilvitskuna um, at samskifti kann fara fram við hondum, andliti, rødd og skrift.
Í arbeiðinum við teknmáli síggja vit, hvussu næmingar kunnu læra nýggjar leiðir at miðla hugsanir og upplivingar. Slíkt arbeiði stuðlar bæði málmenning og felagsskapi, tí børnini fáa amboð til at skilja hvønn annan betur og gera pláss fyri ymiskum førleikum.
Tað, sum børnini taka við sær
Ein góð vitjan situr ofta eftir sum ein mynd, ein setningur, ein spurningur ella ein nýggj hugmynd. Børnini læra ikki bara um gestin og evnið, men eisini um seg sjálvi sum virknir luttakarar. Tey uppliva, at teirra spurningar hava virði, og at teir kunnu vera við til at skapa innihald í skúlanum.
Til ber at taka saman um upplivingina við hesum arbeiðshættum:
- Lat næmingarnar fortelja hvørjum øðrum, hvat teimum dámdi best.
- Ger eina felags framløgu við myndum, orðum og tekningum.
- Savna nýggj føroyskt orð og brúka tey í egnum setningum.
- Set vitjanina í samband við sang, dans, handverk ella náttúru.
- Gev børnunum tíð at seta spurningar og vísa sína egnu tulking.
Frískúlin í Havn heldur fram við at skapa slíkar møguleikar, har børnini kunnu læra við bæði huga, hondum og hjarta. Fylg við á heimasíðuni hjá skúlanum og í frásagnunum um virksemið, so tú kanst fáa innlit í komandi vitjanir, mentanarlig tiltøk og tær læruríku upplivingarnar hjá næmingunum.
