Í Frískúlin í Havn hava børnini gjørt ein film um sínar egnu dagar í skúlanum. Í filminum fanga tey leik, læring, samskip og føroysktan kultur, so at skúladagurin verður sjálvt søgt.
Arbeiðið byggir upp á dagvøru, sum børnin kenna, og gevur teim føri at brúka myndavél, mikrofon og sín egna orð. Tey velja evni, gera søguna saman og leggja fyri eitt skarð, sum skal síðan spillast fyri tey, foreldrar og onnur skúlaborg.
| Hvat er í skúladaginum | Hvat verður fílmað | Hvat føroyst í filmskeiðinu |
|---|---|---|
| Dagskrá og frí | Valda stundir úr dagvøruni | Tey gera val og leggja merki á týdning |
| Lek og bygging | Hús, figurer og føroyskt skap | Hugmynd verður ein sjáðan fyri at fortella |
| Dansur og songur | Rytmi og samhøving | Mentanin førir tey nær |
| Læring og bøkur | Evnið førir læringina inn í søguna | Týdningin tengir fræði og uppleving |
| Rø og samskip | Samtalar og tilfinningar | Orðin hjálpa tey at lýsa sær sjálvum |
Ein góður filmur byrjar við at hyggja nær. Børnin føroyska um daginn, hvat tey lika, hvat tey síðan føroyst og hvat tey vildi hava á film. Upptøtan føroyst í eygum, sum er vandi at sjá, tá ið ein dagur føroyst vanliga.
Síðan brúka tey sín egna orð til at gera ein søgu. Møgulega skipta tey arbeiðið í smá partar og skifta um at taka myndina, leggja ljóð á, stýra og skriva. Rollurnar fara fram og aptal, so at filmurin verður gjørdur av fleiri eygum og føroyst í samstarv.
Skeðið er at gera søguna skýra uttan at taka burt alt, sum berst mest. Tey velja nøkur støð úr dagvøruni og finna eitt klipp, sum skal gera søguna heila. Filmurin førir dagvøru, leik og læring saman í einari týðlegari heild, sum á eini og sama tíð er skúlanum.
Í eini av fréttarnar følgu vit hví leikur við Diora var ein vikigur partur av barnaskapini. Børnin vóru fólk fyri at seta upp eitt hús úr Lego, leggja søguna innan í húsið og fanga søguna við myndavél. Í byggingini verða tey samstundis byggarar, leikarar, skriftarar og filmaskaparar.
Diora-figurer og byggisteypi geva framleit sjáðan fyri at gera smá støð. Tey skapa umhvør, seta figurer í støð og gera eina atburð, sum skal síðan síggja á film. Húsið og figurerne geva samhøvingin eitt týðligt bilæti og leggja týðni á hvat føroyskt barnalig tekstur og útbúgving kann vera.
Í filmskeiðinu verður leikur ein góð leiðing til at fortella. Eitt smáting kann byrja eina mynd, og eitt kvæði fylgja við. Saman gera tey eina søgu, sum hevur bæði stuðul og lív, og tey læra at gera eina mynd úr tíð, sum tey kenna.
Í skúlans fréttum er eisini víst, hví dansi og kvæði eru ein mikin partur av føroysku mentanini. Tá ið børn læra føroyskt kvæði og dansa, føroyst tey samhøving, úthugv og gleði at flyta sínar kenslu.
Kameralan fangar dansin og kensluna. Eitt kvæði kann verða undirleitið í filmsøgu, ein dansi kann brúka sum yvirgang frá einari stund til eina annar. Í framhaldanum læra tey eisini at repa føroysktan dans, har tey føroyst í sínum eignum listarmikrum evni.
Mentanin er ikki fyri uttanfor filmsøguna. Hon er samhøving, framsýning og gleði, sum liggja í skúlanum. Tá ið ein klippur endar við dans, sum tey dansa saman, føroyst tey føroysk orð og tónar inn í filmsarbeiðið. Tað hjálpar tey at fortella um sínar egnu upplevingar í føroyskum orðum.
Í einari grein um skúlans arbeiði koma vit eisini fyri rø og nærveru, sum liggja í grundini fyri samtalunum í flokkinum. Børnin læra at navna tilfinningar, sum tey hava, at hyggja onnur og at finna orð fyri sterkar tilfinningar. Tað hjálpar tey at fatta, hvussu tey sjá sjálv og onnur.
Í filmarbeiðinum verður hetta orðalag økt. Tey kunna fortella, hvat tey hava upplivið, og tey fáa svør og hugsanir frá samstarvsvønum. Tá ið eingin veit, hvat ein onkur hevur haft, verður samhøvingin djúpar, og filmurin fangar gonguna, sum ordalagið skapar.
Ein filmur við barnaskap er eisini um at finna eitt orð fyri hverja støð. Tað er ikki nógv at fanga eina støð, sum virkar best. Meira metir í føroyskt barnaskap er at finna orðið, sum hjálpar tey at síggja, hvussu tey passa inn í skúlanum. Skúlin letar eisini børnini føra orð fyri, hvat tey vildi hava í filminum. Ein mynd verður ikki fyriframhaldan, um onkur heldur, at honin skal vera privat. Hetta er ein partur av skúlans tíð, sum tryggir eitt tryggt og rættarligt filmsarbeiði.
Taka ein filmur er eisini læring. Børnin læra at haldar myndavélina støðugan, seta ljóðs á, taka nær og gera eitt vel útbúgvið klipp. Tey síggja, at ein mynd kann fortella nógv, at ljóðið kann geva ein frískap, og at tað ofta er best at taka sama skarð fleiri gongur.
Síðan leggja tey sínar myndir saman. Hvør skal byrja, hvør skal taka nær og hvat skal verða úr myndunum? Tey taka parti í valinum og gera síðan sín egna filmur. Í klippunum sjá tey, at framhald einar søgu krevst, at ljóðið skal passa, og at ein føroysk setning kann geva filminum sjálvstøðugan tón.
Børnini fara eisini á lag at vera evnishøldarar, dansarar, sungarar, upptakarmenn og klipparar. Frískúlin í Havn leggur til ramman og stuðilin, men innihald og val gera tey sjálv. Tað er samstarvið, sum ger filmsarbeiðið til læring um føroysktan sjálvstøði og samhøving.
Í samstarvinum læra tey eisini at hyggja kritisk at á myndir. Tey merkja hvør mynd førir fyri hvat, hvat verður slept, og hvussu val kann økka ella minka upplevingina. Hetta hjálpar tey at gera ein filmur, sum er trúg móti teirra upplevingar, samstundis sum tey økka sína vit um føroyskt filmagering.
Filmarnir eru ætlar at verða vist fyri tey, ið hava gjørt teir, og fyri aðrar skúlaborg. Tá ið tey sjá einan film, sum fortellar um skúladagina, koma tey eisini fyri at kenna søguna úr øðrum vinkli. Tað er eitt lærisamt samtal millum barnaskap, føroyskum kvæðum og tíð, sum býggir í skúlanum.
Filmverkini kunna eisini koma út fyri føroysku mentanina við at læra føroysk orð, tónar og dans. Tá ið tey føroysst á føroyskum festivali, á skúlasýning ella í einum menningarhúsi, fara tey á møti fólki, sum ikki hevur upplevd sama skúla. Filmurin verður ein brúg meðal privat upplevingar og føroyskt lívi.
Vit skúlanum heim og hyggja filmarnar, sum børnini í Frískúlin í Havn hava gjørt. Læt tey møta fólkið við sínar egnu myndir og sín egna søgu, og lat skúlan og heimin halda fram við samstarvið, sum føroyskt barnaskap hevur gjørt virksamt.